Uzasadnienie
Skarżąca – J. E., pismem z dnia 16 kwietnia 2014 r., złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej w wysokości 50.000 zł (słownie: pięćdziesiąt tysięcy złotych) za samowolną budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr ewid. [...] w miejscowości [...], gm. [...].
W skardze wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazała, że jest osobą w podeszłym wieku, ma na utrzymaniu rodzinę, nie posiada majątku, zatem niewstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia spowoduje znaczne pogorszenie jej sytuacji życiowej i majątkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwana dalej p.p.s.a., zasadą jest, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Sąd natomiast może, na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności dotyczy także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy (art. 61 § 3 p.p.s.a.).
Sąd rozpoznając wniosek w oparciu o treść art. 61 § 3 p.p.s.a. jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych, do których ustawa zalicza: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
O trudnych do odwrócenia skutkach zaskarżonego aktu lub czynności mówić można tylko w odniesieniu do takich prawnych lub faktycznych ich następstw, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Z kolei niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oznacza taką szkodę, zarówno majątkową jak i niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu poprzedniego (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, publ.).
Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem doktryny, jak również orzecznictwem sądów administracyjnych, wstrzymanie wykonania może dotyczyć tylko takich aktów lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Wykonanie aktu administracyjnego oznacza spowodowanie w sposób dobrowolny lub w trybie przymusowym wykonania nałożonych na adresata obowiązków lub przyznanych praw. Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania i w związku z tym nie każdy wymaga wykonania (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lipca 2011 r., sygn. akt II OZ 564/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępna pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie.
W związku z powyższym nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania i w związku z tym nie każdy wymaga wykonania. Wstrzymanie wykonania dotyczy sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne, nadające się do egzekucji. Skutków takich nie wywołuje postanowienie ustalające opłatę legalizacyjną na podstawie art. 49 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo budowlane.
Sąd podziela przy tym stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym postanowienie w przedmiocie opłaty legalizacyjnej nie dotyczy ani nałożenia obowiązku uiszczenia opłaty, ani stwierdzenia istnienia takiego obowiązku. Opłata ta nie podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji, a jej nieuiszczenie oznacza rezygnację z legalizacji samowoli budowlanej, co może stać się podstawą do wydania decyzji administracyjnej, która podlega odrębnemu zaskarżeniu. Tym samym, postanowienie to nie nadaje się do zastosowania instytucji wstrzymania wykonania, gdyż nie wywołuje bezpośrednich skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 3 września 2013 r. sygn. akt II OSK 1910/13, z dnia 30 stycznia 2008 r. sygn. akt II OZ 44/08, z dnia 22 lutego 2006 r. sygn. II OZ 172/06, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Niebezpieczeństwo, że wykonanie rozstrzygnięcia organu administracji spowoduje wyrządzenie znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki może bowiem dotyczyć ewentualnego nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, a nie postanowienia określającego wysokość opłaty legalizacyjnej. Zatem Sąd nie mógł wstrzymać wykonania zaskarżonego postanowienia.
Z tych wzglądów, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.