Uzasadnienie
W piśmie z dnia 17 stycznia 2023 r. Stowarzyszenie [...] wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego dotyczącą nierozpoznania, w ustawowym terminie, zażalenia na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 7 czerwca 2021 r. nr 394/2021 dotyczące odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wpisania do rejestru zabytków altany na rogu ul. [...] i [...] w O. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 35 § 1, 2, 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) w z art. 12 § 1 w z art. 6 k.p.a. poprzez brak załatwienia sprawy we wskazanych w k.p.a. terminach.
W związku z tym wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w ciągu jednego miesiąca oraz o stwierdzenie dopuszczenia się bezczynności przez Ministra z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania sądowo-administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa, oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o umorzenie postępowania, bowiem sprawa została zakończona postanowieniem Ministra z dnia 30 marca 2023 r.
W piśmie procesowym z dnia 18 maja 2023 r. Stowarzyszenie podtrzymało skargę, jednak cofnęło wniosek o zobowiązanie Ministra do załatwienia sprawy w ciągu miesiąca.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga okazała się uzasadniona.
Z bezczynnością organu administracji publicznej, o jakiej mowa art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. - dalej Ppsa) mamy do czynienia wówczas, gdy organ administracji publicznej w ustawowym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie lub postępowanie takie wprawdzie prowadził, ale nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął też stosownej czynności.
Pojęcie to zostało zdefiniowane w art. 35 k.p.a. jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy. Stosownie do art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Do tych terminów nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa na dokonanie określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.).
Z kolei art. 36 § 1 k.p.a. nakazuje organowi - wobec niezałatwienia sprawy w terminie - powiadomienie strony o nowym terminie załatwienia sprawy i przysługującym jej prawie do wniesienia ponaglenia. Organ jest zatem bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a..
Jak wynika z akt niniejszej sprawy zażalenie na postanowienie z dnia 7 czerwca 2021 r. wpłynęło do organu I Instancji w dniu 21 czerwca 2021 r. (data prezentaty), następnie wraz pismem przewodnim z dnia 28 czerwca 2021 r. zostało przekazane do Ministra, gdzie wpłynęło w dniu 6 lipca 2021r. (data prezentaty).
W pismach z dnia 12 lipca 2021 r. i 31 sierpnia 2021 r. pełnomocnik strony podniósł dodatkowe okoliczności do wniesionego zażalenia.
W piśmie z dnia 15 stycznia 2023 r. pełnomocnik strony wniósł ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie.
W dniu 30 marca 2023 r. Minister wydał postanowienie utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 7 czerwca 2021 r.
Pierwszą i jedyną czynnością organu w postępowaniu odwoławczy było wydanie postanowienia z dnia 30 marca 2023 r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia. Przez ten czas, choć formalnie nie było przeszkód do rozpoznania wniesionego zażalenia, Minister nie dokonał w sprawie żadnej czynności, przynajmniej taka nie została odnotowana w nadesłanych akt sprawy. Zasadne zatem było stwierdzenie, że Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego pozostawał w bezczynności, ponieważ nie rozpoznał w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. złożonego zażalenia oraz nie informował strony o powstałym opóźnieniu i nie wyznaczał nowego terminu załatwienia sprawy.
Skoro jednak Minister przed rozpoznaniem skargi na bezczynność przez Sąd rozpatrzył zażalenie i w dniu 30 marca 2023 r. wydał postanowienie kończące postępowanie administracyjne, bezprzedmiotowe stało się zobowiązanie organu odwoławczego do wydania rozstrzygnięcia. Wniosek w tym zakresie został również cofnięty przez skarżące Stowarzyszenie. Obligowało to Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 Ppsa, do umorzenia postępowania w przedmiocie zobowiązania do rozpatrzenia zażalenia. Dlatego Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji.
Należy mieć na uwadze, że uwzględniając skargę na bezczynność, sąd administracyjny jednocześnie stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 2 oraz § 1a Ppsa).
Okolicznościami, które mają wpływ na ocenę rażącego naruszenia prawa, jest po pierwsze czas trwania postępowania, po wtóre zaś takie przesłanki jak: stopień skomplikowania sprawy, rodzaj czynności, które musi dokonać organ administracji w celu zakończenia postępowania, podejmowane działania organu w danej sprawie i ich efektywność (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2017 r., sygn. I OSK 871/17). Sąd mając na uwadze, długość prowadzonego postępowania, brak informowania strony o przyczynach opóźnienia a także braku jakichkolwiek obiektywnych przesłanek przemawiających za tak długim prowadzeniem postępowania uznał, że stwierdzona bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z uwagi na brak wniosku strony o wymierzenie organowi grzywny czy przyznanie sumy pieniężnej Sąd nie uznał, za zasadne z urzędu orzeczenie w tym przedmiocie. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że skarżące Stowarzyszenie wniosło również kilkanaście innych skarg na Ministra w podobnym przedmiocie, a Sąd w niektórych z tych sprawy wymierzył grzywnę organowi z urzędu, zatem cel dyscyplinujący, został osiągnięty. Przyznanie sumy pieniężnej jest zaś uprawnieniem Sadu a nie obowiązkiem. To ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie sprawy. W niniejszej sprawie Sąd nie uznał to za konieczne.
W pkt 4, dotyczącym kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 i 206 Ppsa. Na koszty składał się wpis od skargi w kwocie 100 zł, wynagrodzenie dla pełnomocnika (480 zł) oraz zwrot opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).
Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 Ppsa.