Uzasadnienie
Pismem z 8 marca 2010 r. B. J. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego grzywny za nieprzekazanie w terminie jej skargi z 5 stycznia 2009 r. na bezczynność tego organu. W uzasadnieniu wniosku powołała się na art. 55 § 1 i art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Do wniosku załączyła kopię swojej skargi datowanej na 5 stycznia 2009 r.
Odpis ww. wniosku o wymierzenie organowi grzywny, przy piśmie Sądu z 18 marca 2010 r. został doręczony Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
W odpowiedzi, przy piśmie z 9 kwietnia 2010 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego przekazał do Sądu odpowiedź na skargę B. J. z 5 stycznia 2009 r. (data wpływu skargi do organu: 9 styczeń 2009 r.), wraz z aktami sprawy. Jednocześnie odniósł się do wniosku skarżącej o wymierzenie grzywny w trybie przewidzianym w art. 55 § 1 p.p.s.a. Wyjaśnił, iż nieprzekazanie ww. skargi B. J. jest sytuacją o charakterze incydentalnym i nie jest skutkiem działania celowego. Akta sprawy, po udzieleniu odpowiedzi B. J. zostały omyłkowo przekazane do archiwizacji zamiast być przesłane do Sądu. Organ zwrócił przy tym uwagę, że pozostałe skargi B. J. złożone w dniu 5 stycznia 2009 r., dotyczące bezczynności Ministra w sprawach: stwierdzenia nieważności decyzji Konserwatora Zabytków Miasta S. nr [...] z [...] czerwca 2008 r., stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta Miasta S. z [...] grudnia 2001 r., odwołania od decyzji Konserwatora Zabytków Miasta S. nr [...] z [...] czerwca 2008 r., wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] lipca 2008 r., zostały przekazane do Sądu stosownie do treści art. 54 § 2 p.p.s.a. Na koniec, Minister wniósł o wymierzenie grzywny w najniższym wymiarze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Rozpatrywany w tym zakresie wniosek o wymierzenie organowi grzywny zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6, tj. do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 55 § 1 p.p.s.a.).
Grzywna, o której mowa w ww. przepisie art. 55, ma charakter mieszany, tj. dyscyplinująco - restrykcyjno - prewencyjny. Wyłączną materialno-prawną przesłanką jej wymierzenia jest niewypełnienie obowiązku określonego w art. 54 § 2 p.p.s.a. Przy czym, samo wykonanie obowiązku, określonego we wskazanym przepisie (ale po terminie), nie uzasadnia odstąpienia od wymierzenia grzywny. Wprawdzie nie ma już potrzeby wymierzania grzywny w celu zdyscyplinowania organu do wykonania obowiązku przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, albowiem organ ostatecznie wykonał ten obowiązek. Niemniej należy zauważyć, iż obowiązek ten został wykonany z uchybieniem terminu. Wymierzona grzywna stanowi w tym przypadku sankcję za naruszenie prawa i spowodowanie, że sprawa sądowoadministracyjna nie mogła być rozpatrzona bez nieuzasadnionej zwłoki. Wymaga również zaznaczenia, iż w sytuacji, gdy organ przekazał sprawę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę po złożeniu wniosku o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a., postępowanie w przedmiocie wymierzenia grzywny nie staje się bezprzedmiotowe i nie znajduje zastosowania w tej sprawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (vide: uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09).
Wymierzenie grzywny w takiej sytuacji, nie tylko pełni funkcję represyjną, ale ma ono także funkcję prewencyjną i służy zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w ww. uchwale.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarga B. J. na bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego zawarta w piśmie z 5 stycznia 2009 r., a wniesiona 9 stycznia 2009 r., została przekazana przez organ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z naruszeniem 30-dniowego terminu. Akta sprawy wraz ze skargą zostały bowiem złożone w Sądzie dopiero w dniu 12 kwietnia 2010 r., gdy tymczasem termin do ich przekazania upływał z dniem 8 lutego 2009 r.
Nie budzi również wątpliwości, że do dnia wniesienia wniosku o wymierzenie Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego grzywny, Minister nie przekazał Sądowi ww. skargi wraz z aktami sprawy. Uczynił to dopiero po kilkunastu dniach od otrzymania z Sądu odpisu wniosku skarżącej złożonego w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. Należy przy tym wskazać, że z pisma organu wniesionego w dniu 12 kwietnia 2010 r. wynika, iż skarga nie została przekazana do Sądu w terminie, z uwagi na jej omyłkowe przekazanie do archiwizacji.
Konkludując, skarga została przekazana do Sądu z uchybieniem 30-dniowego terminu, nadto – jej przekazanie nie nastąpiło niezwłocznie po uzyskaniu wiadomości przez organ o istniejącym opóźnieniu. Z wyjaśnień organu nie wynika zaś, aby przyczyną uchybienia terminu z art. 54 § 2 p.p.s.a. była ważna -usprawiedliwiająca tę sytuację- okoliczność (tj. inna niż zaniedbanie pracownika organu, czy zła organizacja pracy w urzędzie). Przy czym oceniając sprawę Sąd miał także na względzie, iż skarga wraz z aktami sprawy została przekazana, zanim Sąd orzekł w sprawie wymierzenia grzywny oraz, że powstała sytuacja -związana z nieprzekazaniem przez Ministra w terminie skargi wraz z aktami sprawy i naruszająca w efekcie art. 54 § 2 p.p.s.a.- miała (jak wykazał organ ustosunkowując się do wniosku skarżącej) charakter incydentalny.
W konsekwencji należało uznać, iż okoliczności sprawy uzasadniają wymierzenie organowi grzywny w kwocie wskazanej w sentencji.
Na koniec, mając na uwadze wniosek skarżącej zgłoszony do protokołu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2010 r. -sprowadzający się do wyznaczenia organowi przez Sąd w niniejszej sprawie terminu na załatwienie skargi z 5 stycznia 2009 r.- wyjaśnić trzeba, że orzekając w niniejszej sprawie Sąd mógł zająć się jedynie wnioskiem skarżącej złożonym w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. Nie mógł badać bezczynności Ministra i wyznaczyć temu organowi terminu na podjęcie określonych działań w związku ze skargą z 5 stycznia 2009 r. Sprawa rozpoznawana dotyczyła tylko wniosku o wymierzenie grzywny i w związku z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd mógł rozstrzygać tylko w granicach tej sprawy.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. wymierzył organowi grzywnę w granicach określonych w art. 154 § 6 tej ustawy.
O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 200 p.p.s.a. Orzekając o kosztach Sąd nie mógł uwzględnić wniosku skarżącej w pełnym zakresie, dotyczącym również kosztów podróży, albowiem wydatki poniesione na ten cel nie zostały udokumentowane. Dlatego też Sąd orzekając w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. uznał, iż skarżącej przysługuje od organu jedynie zwrot poniesionych w sprawie kosztów sądowych, tj. wpisu sądowego w kwocie 100 zł.