Uzasadnienie
Syg. akt VIII SA/Wa 323/20
Zaskarżoną decyzją, nr [...]Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego działając na podstawie art. 36 ust.1 pkt 10 oraz art. 41a ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników(DZ.U z 2020 roku, poz. 174 dalej ustawa) oraz art. 25 ust.6 rozporządzenia Komisji(UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 roku uznające niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnych i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 197 i art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej(Duz. UE L 193/1) oraz rozporządzenia Komisji(UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 roku w sprawie zastosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym(Dz.Urz UE L 352) zmienionego rozporządzeniem UE 2019/316 z dnia 21 lutego 2019 roku(DZ.U. L 51 I/1 z 22 lutego 2019 r), rozpatrując wniosek z dnia 21 lutego 2019 roku postanowił odmówić umorzenia należności za okres od 1 stycznia do 1 marca 2020 roku w kwocie [...] zł w tym:
- - umorzenia należności na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie za ten okres;
- - umorzenia należności na ubezpieczenie emerytalno – rentowe za ten okres, które stanowią pomoc de minimis.
Podstawa rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna.
Zgodnie z art. 7 i art. 16 ustawy obowiązkowemu ubezpieczeniu podlega rolnik, który posiada gospodarstwo rolne obejmujące obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego, jeżeli nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty. Z podlegania temu ubezpieczeniu wypływa obowiązek terminowego opłacania składek przez każdego z rolników w myśl przepisów art. 4 i 40 ustawy. Składki na ubezpieczenie społeczne rolników są wkładem na poczet przyszłych świadczeń i zgodnie z ideą ubezpieczenia społecznego stanowią zabezpieczenie warunków bytowych po przejściu na emeryturę lub rentę. Składki na ubezpieczenie społeczne rolników są należnościami pieniężnymi pobieranymi na rzecz podmiotu publicznego, jakim jest w tym przypadku KRUS.
Skarżący J. B. jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha oraz współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha. Ubezpieczeniu społecznemu skarżący podlega od 1 stycznia 1984 roku. W dniu 31 stycznia 2020 roku wpłynął do organu wniosek o umorzenie składki za pierwszy kwartał 2020 roku w wysokości [...] zł. z uwagi na trudna sytuację materialną spowodowaną poniesionymi szkodami w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego z dnia 13 września 2019 roku.
Zdaniem organy szkody spowodowane zjawiskiem atmosferycznym niewątpliwie miały wpływ na pogorszenie się sytuacji materialno – bytowej ale nie mogą stanowić podstawy do umorzenia składki za pierwszy kwartał 2020 roku.
Poniesione szkody w gospodarstwie rolnym skarżącego w 2019 roku według protokołu oszacowania wyniosły ogółem [...] zł, co stanowiło 17,32 % średniej rocznej produkcji w jego gospodarstwie. Nadto organ podnosił, iż zgodnie z art. 10 i art. 79a ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego(DZ.U z 2018 roku, poz. 2096 ze zm. dalej kpa) zapewniono skarżącemu możliwość zapoznania się z materiałem w sprawie i możliwość złożenia wniosków w sprawie.
Skargę na decyzje wniósł J. B., który wnosił o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia lub uchylenie decyzji i umorzenie w całości zaległej należności.
W uzasadnieniu argumentował, iż odmowa umorzenia należności godzi w interes majątkowy i egzystencję jego i jego rodziny. Argumentował, iż nie miał możliwości obrony swoich praw ponieważ został pominięty dowód z przesłuchania stron. Wskazywał, iż jest producentem rolnym, który utrzymuje się z niewielkiego gospodarstwa rolnego, które w 2019 roku dotknęła klęska suszy. Znajduje się on w trudnej sytuacji materialnej, zdrowotnej i rodzinnej. W ostatnim czasie jego sytuacja materialna i zdrowotna się pogorszyła na skutek pandemii koronawirusa Covid – 19 i hydrologicznej suszy. W związku z tym jego możliwości zarobkowe i płatnicze są bardzo ograniczone i zdobycie niezbędnych środków jest obiektywnie niemożliwe.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie. Wskazywał, iż skarżący od dłuższego czasu nie wywiązuje się obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Organ wielokrotnie dokonywał już w oparciu o art. 41b ustawy odpisu należności przedawnionej za okresy – od pierwszego kwartału 1990 roku do 2 kwartału 1997 roku, od pierwszego kwartału 1998 roku do pierwszego kwartału 1999 roku, od czwartego kwartału 1999 roku do 3 kwartału 2001 roku, od 3 kwartału 2011 roku do czwartego kwartału 2012 roku, od 2 kwartału 2013 roku do 4 kwartału 2013 roku.
Skarżący nie regulował należności wobec KRUS pomimo systematycznego informowania go o obowiązku uiszczania tych należności. Organ wskazywał też, iż w związku ze stale rosnącym zadłużeniem na koncie dłużnika w dniu 29 sierpnia 2011 roku skierowane zostały tytuły egzekucyjne dotyczące okresu od czwartego kwartału 2001 roku do czwartego kwartału 2010 roku.
Organ też podnosił, iż w związku z wcześniejszym wnioskiem o umorzenie należności za okres od 2 kwartału 2014 roku do 4 kwartału 2018 roku przeprowadzał wizytację gospodarstwa rolnego skarżącego i nie uzyskano żadnych dowodów potwierdzających zaistnienie okoliczności podnoszonych we wniosku. Również co do wniosku w przedmiotowej sprawie zdaniem organu nie zachodzą okoliczności, które dawałyby podstawę do ich umorzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji), zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, sąd każdorazowo obowiązany jest w pierwszej kolejności zbadać, czy postępowanie administracyjne zostało prawidłowo przeprowadzone w sprawie przez właściwe organy administracji publicznej. Obowiązany jest przy tym ocenić, czy w sprawie został prawidłowo ustalony stan faktyczny, czy stronie skarżącej organy zapewniły możliwość uczestniczenia w postępowaniu, a także czy organy dokonały prawidłowej wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów materialnoprawnych.
Należy zauważyć, że postępowanie administracyjne jest zorganizowanym procesem stosowania prawa, który obejmuje następujące etapy:
- a) ustalenie, jak norma obowiązuje w znaczeniu dostatecznie określonym na potrzeby rozstrzygnięcia;
- b) uznanie za udowodniony fakt na podstawie określonych materiałów i w oparciu o przyjętą teorię dowodów;
- c) subsumpcja faktu uznanego za udowodniony, pod stosowaną normę prawną;
d)wiążące ustalenie konsekwencji prawnych faktu uznanego za udowodniony na podstawie stosowanej normy.
W ocenie Sądu biorąc pod uwagę wyżej przedstawione kryteria należy uznać, iż przedmiotowa skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 41a ust.1 pkt 1 ustawy zgodnie z którym Prezes Kasy w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno – rentowego oraz składkowego może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Rozstrzygniecie w sprawie wniosku ma charakter decyzji uznaniowej. Oznacza to, że nawet zaistnienie przewidzianych w przepisie przesłanek nie zobowiązuje organu do zastosowania wnioskowanej ulgi.
Sąd w toku kontroli instancyjnej bada zgodność decyzji z przepisami proceduralnymi oraz czy materiał w sprawie został zgromadzony i czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym o odmowie umorzenia mają swoje uzasadnienie w zgromadzonym materiale dowodowym, czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne(por. wyrok NSA z 7 lutego 2001 roku, I SA/Gd 1507/00).
Wydanie decyzji musi być poprzedzone ustaleniem ważnego interesu zainteresowanego, jego możliwości płatniczych, stanu finansów funduszu emerytalno – rentowego i składkowego. Na przesłankę ważnego interesu płatnika należności składają się takie elementy, jak jego sytuacja majątkowa i rodzinna, wystąpienie nagłych zdarzeń losowych, którym nie można było się przeciwstawić, ani przewidzieć, niemożność polepszenia sytuacji pomimo podejmowania starań z wykorzystaniem posiadanych przez płatnika możliwości. Przy przesłance możliwości płatniczych organ winien wziąć pod uwagę dochody osiągane przez płatnika, jego majątek ze szczególnym uwzględnieniem możliwości zaspokojenia z niego należności. Możliwości płatnicze pozostają w związku z wydatkami ponoszonymi. Ocena stanu finansów ubezpieczeń organ winien brać pod uwagę wpłaty składek do wypłat świadczeń. Faktem powszechnie znanym jest sytuacja, że fundusz ubezpieczeń KRUS jest dotowany z budżetu państwa.
Sąd oceniając zaskarżoną decyzję według kryterium zgodności z prawem, nie znalazł dostatecznych podstaw do postawienia organom orzekającym w sprawie naruszenia norm materialnoprawnych lub proceduralnych, które wymagałyby wyeliminowania kwestionowanego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. W szczególności zgromadzony materiał dowodowy został oceniony zgodnie z zasadami określonymi w art. 7, art. 77 i art. 80 kpa.
Skarżący wnosił o umorzenie należności wobec KRUS za pierwszy kwartał 2020 roku w wysokości [...] zł powołując się na szkody spowodowane suszą w roku 2019. Trafnie organ zauważa, iż oszacowane szkody spowodowane suszą w 2019 roku stanowiły kwotę [...] zł, co wynosiło 17,32 % dochodu z gospodarstwa za 2019 rok. Przedmiotowe gospodarstwo prowadzone przez skarżącego jest gospodarstwem o łącznej powierzchni ponad 11 ha. Gospodarstwo jest nastawione na produkcję roślinną, w tym owoców miękkich (maliny, porzeczka czarna, aronia). Nadto należy zauważyć, iż skarżący od wielu lat zalega z płatnościami należności na KRUS – kwota ponad [...] zł. Skarżący już wcześniej (od 1990 roku) występował o umorzenie należności na ubezpieczenie społeczne. Częściowo uzyskiwał pozytywne decyzje. W stosunku do decyzji odmawiających umorzenia występował ze skargami do sądu administracyjnego gdzie w roku 2012 i 2019 Sąd oddalał skargi na odmowę umorzenia(wyrok VIII SA/Wa 472/19 z 5 marca 2020 roku). Nadto zostały wystawione w stosunku do skarżącego tytuły egzekucyjne i wniosek o zabezpieczenie roszczeń poprzez wpis hipoteki.
Z dokumentów KRUS wynika, iż małżonka skarżącego K. B. jest rencistką.
Należy zauważyć, iż kwota należności – [...] zł, w stosunku do dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa za rok 2019 – [...] zł, przy uwzględnieniu strat stanowi niewielką kwotę. W ocenie Sądu biorąc pod uwagę przedstawione powyżej okoliczności trudno uznać, iż występuje ważny interes zainteresowanego w sytuacji gdy od wielu zaprzestał on praktycznie regulowania swoich obowiązków poprzez opłacanie składek na KRUS. Brak składek będzie powodował, iż świadczenia z funduszu KRUS w przyszłości będą musiały być sfinansowane przez budżet Skarbu Państwa.
W postępowaniu administracyjnym przede wszystkim to organ administracyjny winien gromadzić materiał dowodowy, a to nie zwalnia zainteresowanego od przedstawienia dowodów obrazując jego rzeczywistą sytuację materialną i wykazanie, iż zapłata składek na KRUS za pierwszy kwartał 2020 roku spowodowałaby zagrożenie jego egzystencji życiowej. W tym zakresie skarżący nie wykazał się żadną inicjatywą dowodową. Należy zauważyć, iż dowód z przesłuchania stron jest dowodem uzupełniającym, jeżeli okoliczności sprawy nie zostaną wyjaśnione innymi dowodami.
Z tych też względów biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.