Uzasadnienie
S. J. (dalej: "skarżący") wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem, dołączonym do skargi kasacyjnej, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że wspólnie z żoną i trzema dorosłymi synami utrzymuje się z dochodu w wysokości [...]zł (wynagrodzenie żony – [...]zł, dochód skarżącego z gospodarstwa rolnego – [...]zł). Jako posiadany majątek wymienił nieruchomość rolną – [...] ha. Wskazał na stałe miesięczne koszty utrzymania tj. telefon – [...] zł, gaz – [...] zł, woda -[...] zł, energia – [...] zł, ogrzewanie – [...] zł, podatek rolny – [...] zł, paliwo do samochodu – [...] zł.
W wyniku uzupełnienia wniosku skarżący złożył: zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia żony, wyciąg z rachunku bankowego oraz oświadczenie, że synowie nie partycypują w kosztach utrzymania.
Skarżący oświadczył, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi kasacyjnej ([...] zł), bez szkody dla utrzymania siebie i swojej rodziny.
Pismem z 8 maja 2013 r. skarżący został wezwany do przedłożenia wymienionych dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji majątkowej w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "u.p.p.s.a."), w tym do nadesłania między innymi: zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia żony skarżącego; wyciągów z rachunków bankowych obojga małżonków za ostatnie pięć miesięcy; wskazania źródeł utrzymania i wysokości dochodów uzyskiwanych przez dorosłych synów, określenia w jakim zakresie partycypują oni w kosztach utrzymania; wskazanie czy i w jakiej wysokości skarżący otrzymał w 2012 r. dopłaty do posiadanych gruntów rolnych.
W odpowiedzi na powyższe skarżący, działając przez pełnomocnika, nadesłał zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia żony, z którego wynika, że wynosi ono [...]zł brutto ([...]zł netto), wyciąg z rachunku bankowego oraz oświadczenie, ze dorośli synowie nie partycypują w kosztach utrzymania.
Postanowieniem z dnia 3 lipca 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.
Pismem z 16 lipca 2013 r. skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, zarzucając błędne ustalenie stanu faktycznego, polegające na nieprawidłowym uznaniu, że skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe, w tym wpis od skargi kasacyjnej, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przyznania mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podniósł, że obecna sytuacja finansowa jego rodziny nie pozwala na uiszczenie opłaty sądowej od złożonej skargi.
Zgodnie z art. 260 u.p.p.s.a., wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, że utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 u.p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.
Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 u.p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.).
Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 § 1 u.p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy.
Zgodnie z treścią art. 255 u.p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącego uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżący rzeczywiście wykazał, że pozbawiony jest możliwości ponoszenia kosztów wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.
Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także stan faktyczny sprawy uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Nie wykazał on bowiem w sposób przekonywujący, pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uzupełniając na wezwanie Sądu wniosek, do pisma z dnia 19 czerwca 2013 r. pełnomocnik skarżącego dołączył zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia żony, z którego wynika, że wynosi ono [...]zł netto.
Dodatkowo z treści złożonego wniosku i dokumentów uzupełniających wynika, że skarżący utrzymuje się z [...] – hektarowego gospodarstwa rolnego. Również analiza wpływów na bieżący rachunek bankowy dla rolników indywidualnych nie potwierdza trudniej sytuacji skarżącego. Przeciwnie, stan środków na koncie wyraźnie wskazuje na możliwość poniesienia przez skarżącego kosztów sadowych, w tym uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.
W tym stanie rzeczy uznać należy, że skarżący nie wykazał, że zachodzą przesłanki do zastosowania wobec niego prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 255 u.p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.