Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją znak: [...] z dnia 3 czerwca 2022 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej SKO lub organ odwoławczy) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego(DZ.U z 2021 roku, poz. 735 ze zm. dalej kpa) po rozpatrzeniu na posiedzeniu niejawnym odwołania E. O. (dalej Skarżąca lub Strona) od decyzji z dnia 12 kwietnia 2022 roku, nr [...] wydanej przez Prezydenta Miasta R. odmawiającej E. O. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad mężem P. O. – orzekło – utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna.
Organ pierwszej instancji po rozpoznaniu wniosku E. O. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad mężem P. O. decyzją z dnia 12 kwietnia 2022 roku, odmówił przyznania żądanego świadczenia. Organ wskazał, że mąż Skarżącej pomimo niepełnosprawności jest samodzielny, a wykonywane przez Skarżącą wobec męża czynności nie są czynnościami uniemożliwiającymi podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia.
Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wniosła E. O. Przedmiotowej decyzji zarzuciła:
- - sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych organu pierwszej instancji z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, poprzez przyjęcie, że P. O. jest samodzielny, w większości codziennych obowiązków radzi sobie dobrze, co ma świadczyć, iż nie wymaga stałej opieki innych osób podczas gdy orzeczenie o jego stopniu niepełnosprawności wydane przez lekarzy orzeczników oraz znacznie pogarszający się stan jego zdrowia prowadzą do wniosków zupełnie przeciwnych;
- - brak sprawdzenia okoliczności jakie czynności powinny być wykonane przy zaspokajaniu potrzeb osób uprawnionych do opieki, to jest P. O.;
- - obrazę art. 2 konstytucji RP poprzez naruszenie prawa wolności obywatelskiej przez instytucje państwowe do swobodnego nie utrudnionego życia;
- - z ostrożności procesowej zaskarżonej decyzji zarzuciła także naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez nieuwzględnienie okoliczności, iż wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r, sygn.. akt K 38/13.
W związku z powyższym Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie jej prawa do przedmiotowego świadczenia. W ostateczności, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Organ odwoławczy ustalił i zważył co następuje
W dniu 9 lutego 2021 roku do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek E. O. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem P. O..
P. O. – legitymuje się orzeczeniem z 23 czerwca 2006 roku zaliczający go do I grupy inwalidów. Jest osobą niepełnosprawną od 1995 roku. Z orzeczenia wynika rozpoznanie [...]. Pomimo, iż jest niepełnosprawny w stopniu znacznym to jest samodzielny, w większości codziennych obowiązków radzi sobie dobrze, zatem nie wymaga stałej opieki innych osób. Sam wykonuje czynności pielęgnacyjne, sam również się ubiera i spożywa przygotowane posiłki. Skarżąca pomaga swojemu mężowi w takich czynnościach jak mycie głowy czy pleców, przygotowuje posiłki. Towarzyszy mu przy wizytach lekarskich i badaniach (1 raz na 3 miesiące)
Skarżąca E. O. mieszka z niepełnosprawnym mężem, była zatrudniona na cały etat do 31 stycznia 2022 r. Ustanie stosunku pracy Skarżącej nastąpiło w wyniku wypowiedzenia stosunku pracy przez pracodawcę, a przyczyną była likwidacja zakładu pracy. Obecnie Skarżąca pobiera zasiłek dla bezrobotnych.
W ocenie organu zakres sprawowanej opieki przez Skarżącą nad mężem i jednocześnie niezbędnej dla niego w chwili obecnej, nie wyklucza podjęcia przez Skarżącą jakiegokolwiek zatrudnienia. Charakter i zakres opieki został potwierdzony w trakcie rodzinnego wywiadu środowiskowego, a także wskazany przez Skarżącą w złożonym przez nią oświadczeniu, które zostały następnie zmodyfikowane na etapie odwołania, czyli po odmowie Skarżącej świadczenia. Istotne zatem według organu odwoławczego pozostają ustalenia postępowania z etapu pierwszoinstancyjnego. Mąż Skarżącej, pomimo znacznego stopnia niepełnosprawności, jest na tyle samodzielny jeśli chodzi o jego codzienne funkcjonowanie w domu, że nie wyłącza to możliwości Skarżącej do podjęcia zatrudnienia – np. na pół etatu. Istotne jest to, jak podkreślił organ odwoławczy, że Skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia w związki z koniecznością opieki nad mężem tylko w związku z wypowiedzeniem przez pracodawcę umowy o pracę w związku z likwidacją zakładu pracy.
Strona oświadczyła, że mogłaby podjąć pracę na pół etatu, przy czym uzależnia to od zaordynowania mężowi [...]. Takie uwarunkowanie w aspekcie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oznacza, że – Skarżąca może być aktywna zawodowo. Po drugie kwestia [...] jest tylko hipotetyczna i póki co pozostaje bez wpływu na wynik niniejszej sprawy. Kolegium zauważyło również swojego rodzaju dysonans. Skarżąca oświadczyła, że mogłaby męża zostawić samego w domu na 3 – 4 godziny przy czym oświadczyła też, że ma obawy związane z zapominaniem przez męża o odkręconej wodzie, czy gazie.
Zdaniem Kolegium zakres czynności składających się na opiekę ustalony w toku postepowania nie jest uniemożliwiający Skarżącej podejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. SKO zauważyło, że czynności jakich wymaga mąż mogą być wykonane z założeniem efektywnej organizacji czasowej, czyli np. w dowolnym czasie (sprzątanie, pranie, gotowanie, zakupy, etc.) lub też poprzez odpowiednią organizację niektórych czynności. Odnośnie przygotowania posiłków to SKO przyjęło, iż strona przygotowuje je również sama. Podobnie z zakupami. Jeżeli chodzi o podawanie leków to SKO uznało, że Skarżąca mogłaby te leki na czas swojej nieobecności przygotować mężowi (poporcjować, wydzielić w odpowiednie pojemniki) i wówczas mąż byłby w stanie je prawidłowo zażyć. Pory przyjmowania leków mogą być sygnalizowane przez różne urządzenia. Odnośnie wizyt lekarskich SKO uznało, że w analizowanym przypadku nie stanowią szczególnej trudności.
Mąż Skarżącej, według SKO jest na tyle samodzielny, że nie stanowi on potencjalnej przeszkody dla Strony w podjęciu zatrudnienia czy tez stanowiłby podstawę do niepodejmowania zatrudnienia. SKO wskazało, że prawdopodobna staje się hipoteza, że opieka Skarżącej nad mężem mogłaby odbywać się w godzinach porannych i wieczornych, a w porze pozostałej Skarżąca mogłaby świadczyć pracę. SKO podkreśliło, że praktyka życia codziennego pokazuje, że wiele osób o statusie podobnym do Skarżącej tak funkcjonuje i tak według SKO wyglądało to w przypadku Skarżącej do dnia rozwiązania stosunku pracy, którego powodem była likwidacja zakładu pracy. Nie było to więc inicjatywa Skarżącej. SKO uznało, że nie było to wymuszone koniecznością opieki nad mężem.
SKO stwierdziło, że obowiązki związane z wykonywaniem przez Skarżącą opieki nad mężem można określić jako pomoc niepełnosprawnemu mężowi, która nie wyklucza jednak podjęcia przez Stronę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. SKO podkreśliło, że ustawodawca wśród form zarobkowania wymienił również takie, które nie wymagają ciągłego świadczenia pracy (np. umowa zlecenie, umowa o dzieło).
W świetle ustalonego stanu faktycznego Kolegium uznało, że w przedmiotowej sprawie zakres sprawowanej przez Skarżącą opieki nad mężem i jednocześnie zakres opieki jakiej mąż wymaga, nie wskazuje na wystąpienie przesłanki określonej w art. 17 ust. 1 ustawy, a mianowicie konieczności rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub niepodejmowania pracy, w celu sprawowania tej opieki. Zdaniem SKO przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki nad osobą niepełnosprawną wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy, czy na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło).
SKO odniosło się również do odwołania. Zauważyło, że jego argumentacja jest różna od ustaleń postępowania. Ustalenia te wynikają z wywiadu, które zostały potwierdzone przez Skarżącą, jak tez oświadczenia Skarżącej. Według SKO powstała tu rozbieżność, gdyż w postępowaniu sama Skarżąca wyjaśniła, że może męża zostawić na 3 - 4 godziny – co znaczy, że przynajmniej w tym czasie jest on samodzielny, nie wymaga opieki. W odwołaniu zaś Skarżąca podniosła, że mąż wymaga pomocy we wszystkich dziedzinach życia. W całokształcie niniejszej sprawy Kolegium oceniło, że argumentacja odwołania powodowana jest wynikiem rozstrzygnięcia organu I instancji.
SKO odniosło się również do argumentu legitymowania się przez męża Skarżącej orzeczeniem o niepełnosprawności podkreślając, że istotny oprócz tego faktu jest sposób faktycznego sprawowania opieki, w tym aspekcie zakresu wymaganego, tj. czy sprawowanie opieki faktycznie wyłącza zawodowo Skarżącą.
Skargę na decyzję organu odwoławczego wniosła E. O. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- - art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji;
- - obrazę art. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie prawa wolności obywatela przez instytucje państwowe do swobodnego nie utrudnionego życia.
Ponadto zaskarżonej decyzji zarzuciła:
- - sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych organu pierwszej instancji z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, poprzez przyjęcie, że P. O. jest samodzielny, w większości codziennych obowiązków radzi sobie dobrze, co ma świadczyć, iż nie wymaga stałej opieki innych osób, podczas gdy orzeczenie o jego stopniu niepełnosprawności wydane przez lekarzy orzeczników oraz znacznie pogarszający się stan jego zdrowia prowadzą do wniosków zupełnie przeciwnych;
- - brak dostatecznego sprawdzenia okoliczności i możliwości przy zaspokajaniu potrzeb osób uprawnionych do opieki, to jest P. O. Z uwagi na powyższe Skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i skierowaniu niniejszej sprawy do ponownego rozpoznania Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy społecznej w R. W uzasadnieniu skargi podniosła, że od wydania decyzji przez pierwszą instancję sytuacja zdrowotna męża uległa diametralnej zmianie. Ponadto, według Skarżącej organy w dostatecznym stopniu nie wyjaśniły charakteru sprawowanej przez nią opieki nad jej mężem P. O. Skarżąca uznała, że organy nie wzięły pod uwagę iż jej mąż został uznany za trwale niezdolnego do samodzielnej egzystencji w związku z chorobą [...] ([...]) co według Skarżącej jednoznacznie świadczy o tym, iż nie jest w stanie być osobą samodzielną, zwłaszcza, że jego stan zdrowia, jak wskazuje Skarżąca, ciągle się pogarsza. W tej sytuacji wbrew twierdzeniom organu II instancji wymaga on według Skarżącej załatwiania za niego wszelkich spraw niezbędnych do normalnego życia i funkcjonowania, a to już nie tylko utrudnia Skarżącej, ale wręcz uniemożliwia podjęcie przez nią zatrudnienia, gdyż jest zmuszona pomagać mężowi przy wykonywaniu wszelkich czynności życiowych.
Nadto, Skarżąca zwróciła uwagę na przepis art. 17 ust. 1 ustawy, który według niej nie uzależnia otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego od sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę.
Skarżąca podkreśliła, że wcześniej faktycznie była w stanie pogodzić obowiązek pracy z leczeniem męża, jednak obecnie z uwagi na pogarszający się jego stan zdrowia Skarżąca wyjaśniła, że pomoc mu nie polega jedynie na wizytach lekarskich lecz także na pomocy we wszystkich dziedzinach jego życia. W tym momencie, według Skarżącej nie ma możliwości pozostawienia męża chociażby na chwilę.
Zdaniem Skarżącej organ II instancji w ogóle nie wziął pod uwagę dokumentacji medycznej jaką dołączyła do akt sprawy, z której wprost wynika, że schorzenia P. O. znacznie utrudniają, a wręcz uniemożliwiają funkcjonowanie społeczne. Skarżąca podkreśliła, że w chwilach nasilenia objawów mąż nie jest w stanie w ogóle funkcjonować. Stan zdrowia męża nie rokuje oprawy, cierpi on bowiem na chorobę całkowicie nieuleczalną. W tym stanie rzeczy, Skarżąca przyjęła, że organ II instancji wydał zaskarżone orzeczenie w oparciu o niepełny i fragmentarycznie oceniony materiał dowodowy, jak również uchylił się od obowiązku ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie i pominął okoliczności, które zostały ujawnione dopiero na etapie postepowania odwoławczego.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związany granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325,dalej: p.p.s.a.). W myśl art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Z istoty kontroli wynika bowiem, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.
Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W świetle art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala – art. 151 p.p.s.a.
Dokonując kontroli zaskarżonego aktu prawnego, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Dla prawidłowej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r. istotne znaczenie ma wskazanie celu i funkcji świadczenia pielęgnacyjnego. Celem omawianego świadczenia jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji osobie niepełnosprawnej.
W odróżnieniu od innych świadczeń opiekuńczych świadczenie pielęgnacyjne, jako tego rodzaju forma wsparcia rodziny, nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w tak dużym – a wynikającym ze stopnia niepełnosprawności osoby, którą się opiekują - zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie innej pracy. Przy czym przez rezygnację z zatrudnienia, w znaczeniu art. 17 ust. 1 ustawy należy rozumieć faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania.
Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Nie budzi wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Organ odwoławczy zasadniczo w oparciu o ustalenia rodzinnego wywiadu środowiskowego dokonał oceny stanu zdrowia P. O. (na dzień przeprowadzenia wywiadu), warunków i potrzeb egzystencjalnych i zakresu pomocy jakiej wymaga od żony E. W związku z tym uznał, że zakres sprawowanej opieki przez Skarżącą nad mężem i jednocześnie zakres opieki jakiej mąż wymaga, nie wskazuje na wystąpienie przesłanki określonej w art. 17 ust. 1 ustawy, a mianowicie konieczności rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania tej opieki. Zdaniem organu zakres czynności wykonywanych przez skarżącą nie wyklucza podjęcia zatrudnienia, chociażby w częściowym wymiarze.
Należy zauważyć, że decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego nie ma charakteru uznaniowego, a przyznanie tego świadczenia uwarunkowane jest spełnieniem wszystkich przesłanek określonych w przepisie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Jedną z takich okoliczności jest aby osoba nad, którą sprawowana jest opieka legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i w przypadku takiego orzeczenia ustawodawca nie ustanowił żadnych dodatkowych warunków dotyczących dalszych wskazań. Nadto w orzeczeniu dotyczącym męża skarżącej wskazano, iż niepełnosprawny wymaga stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 573 ze zm.) w związku z art. 3 pkt 21 lit. a u.ś.r. do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Pojęcie niezdolności do samodzielnej egzystencji należy zaś odnieść do osób, u których występuje naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie, bez pomocy innych osób, podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację (art. 4 ust. 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych).
Podkreślić należy, że orzeczenie o niepełnosprawności wydane w trybie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a., a więc jest dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Tak więc dokonywanie oceny możliwości i zakresu pomocy jakiej potrzebuje osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym pozostają w sprzeczności z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Organ rozpoznający niniejszą sprawę, wbrew stanowisku organu orzekającego o niepełnosprawności oraz o niezdolności do samodzielnej egzystencji, dokonał oceny czy osoba niepełnosprawna potrzebuje pomocy i w jakim zakresie.
Należy zauważyć, iż art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w żaden sposób nie dookreśla pojęcia opieki. Ustawodawca nie posłużył się jakimkolwiek przymiotnikiem konkretyzującym zakres lub charakter sprawowanej opieki. Nie wskazał w szczególności, aby opieka ta musiała być stała, rozumiana jako opieka całodobowa. Cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać, iż w art. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi raczej o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego – udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy. Sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, 24 godziny na dobę oraz, że powinien zamieszkiwać ze swoim podopiecznym (vide: B.Chludziński [w:] P.Rączka (red.), Świadczenia rodzinne.
Komentarz, WKP 2021, uwagi do art. 17; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 27 sierpnia 2019 r., II SA/Rz 590/19; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 6 listopada 2019 r., IV SA/Wr 287/19; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 listopada 2019 r., II SA/Gl 970/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl Konsekwentnie zatem, wykonywanie codziennych czynności pomocy i opieki względem takiej osoby w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności może stawić przyczynę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Niedopuszczalne jest samodzielne uznanie przez organy pomocowe, że osoba legitymująca się wyżej opisanym rodzajem orzeczenia o niepełnosprawności nie wymaga opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Należy to do kompetencji innych organów, właściwych do orzekania o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy. A zatem organy orzekające w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie mają żadnych uprawnień zarówno do kwestionowania orzeczeń o niepełnosprawności (wydanych przez uprawnione organy lub sądy), jak i tym bardziej do podejmowania jakichkolwiek ustaleń mających na celu uzupełnienie wydanych orzeczeń (...)" (wyrok WSA w Rzeszowie z 26 lutego 2018 r., II SA/Rz 1398/17).
Ustawodawca bowiem wykluczył możliwość wywodzenia braku związku przyczynowo - skutkowego z faktu, że osoba o orzeczonym znacznym stopniu niepełnosprawności (lub orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji), nie wymaga opieki ze względu na stopień swojej samodzielności. W przypadku osób z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu art. 3 pkt 21 u.ś.r., nie podlega badaniu w toku innego postępowania administracyjnego, czy w odniesieniu do takiej osoby zachodzi konieczność sprawowania opieki i konieczność udzielania jej pomocy w rozumieniu § 29 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2013 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2018 r. poz. 2027, t.j.), które określa standardy w zakresie kwalifikowania do znacznego stopnia niepełnosprawności, czy też badania całkowitej niezdolności do pracy i całkowitej niezdolności do samodzielnej egzystencji orzeczonej na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z FUS.
W takich przypadkach organ powinien przyjmować te orzeczenia jako prejudykaty i ustalać stan faktyczny zgodnie z ich treścią" (tak wyrok NSA z 18 maja 2020 r., I OSK 691/19, wyrok NSA z 24 lutego 2021 r., I OSK 2391/20). "Organ nie był uprawniony do dokonywania samodzielnych, odmiennych ustaleń w zakresie konieczności sprawowania nad nią stałej lub długotrwałej opieki. Orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności jest wystarczające do przyjęcia, że stała lub długotrwała opieka jest konieczna, tylko zmiana tego orzeczenia we właściwym trybie przez odpowiednie organy pozwala na odmienną ocenę" (wyrok WSA w Lublinie z 7 lipca 2020 r., II SA/Lu 175/20). Ani organ, ani sąd administracyjny nie mają wiadomości specjalistycznych, a orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydane przez wskazany prawem organ, ma walor opinii biegłego.
Nadto z treści orzeczenia wynika wprost, że niepełnosprawny wymaga stałej i długotrwałej pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Organ rozpoznający niniejszą sprawę, wbrew stanowisku organu orzekającego o niepełnosprawności dokonał oceny czy osoba niepełnosprawna potrzebuje pomocy i w jakim zakresie.
Należy również zwrócić uwagę na fakt pobierania przez Skarżącą zasiłku dla bezrobotnych. Podkreślania wymaga, że jednoznaczny w swej treści przepis art. 17 ust. 6 u.ś.r. stanowi, iż zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Tym samym wskazana okoliczność nie może stanowić podstawy odmowy przez organ administracji publicznej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego Skarżącej. Taki pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2407/16. NSA wskazał, że osoba bezrobotna, będąc z definicji jedynie "gotową do zatrudnienia", spełnia obie przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osoba bezrobotna de facto rezygnuje z gotowości do podjęcia zatrudnienia. Trudno bowiem oczekiwać, aby już w dacie składania przedmiotowego wniosku zainteresowany rezygnował ze statusu osoby bezrobotnej, pozbawiając się tym samym m.in. ubezpieczenia zdrowotnego.
Podkreślić należy natomiast, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1409 z późn. zm.) przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego spowoduje utratę przez nią statusu osoby bezrobotnej, a co za tym idzie także i prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
Organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni stanowisko zaprezentowane w przedmiotowej sprawie.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.