Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. znak: [...] Wojewoda [...] (dalej: "organ odwoławczy", "Wojewoda") działając na podstawie art. 138 § 1 punkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2014 r., poz. 183 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w związku z art. 47 ust. 2 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1650; dalej: "u.e.l.d.o.") po rozpatrzeniu odwołania E. H. (dalej: "skarżąca") od decyzji Prezydenta Miasta R. (dalej: "Prezydent", "organ I instancji") z dnia [...] grudnia 2014 r. znak: [...] orzekającej o uchyleniu czynności materialno-technicznej zameldowania skarżącej na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. S. [...] w R. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Decyzja zapadła na tle następującego stanu faktycznego i prawnego:
Na wniosek K. H. dnia [...] sierpnia 2014 r. Prezydent Miasta R. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania E. H. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. S. [...] w R. Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. organ I instancji działając na podstawie art. 47 ust. 2 u.e.l.d.o. oraz art. 104 k.p.a. orzekł o uchyleniu czynności materialno-technicznej zameldowania skarżącej na pobyt stały w przedmiotowym lokalu. Uzasadniając Prezydent przedstawił stan faktyczny sprawy. Dokonując analizy zgromadzonego materiału dowodowego stwierdził, że warunek konieczny do zameldowania skarżącej, a takim warunkiem jest faktyczne zamieszkiwanie w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie, nie został spełniony. W momencie dokonania czynności rejestracyjnej – zameldowania tj. w dniu [...] lipca 2014 r. skarżąca nie zamieszkiwała bowiem w lokalu nr [...] przy ul. S. [...] w R. Organ I instancji uznał zatem, że zameldowanie skarżącej na pobyt stały zostało dokonane z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa.
Nie zgadzając się z treścią rozstrzygnięcia skarżąca wniosła odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania tj.:
- – art. 7, 77 i 107 § 1 k.p.a. polegające na nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący materiału dowodowego polegające wyłącznie na opisaniu przebiegu postępowania administracyjnego, zaniechaniu oceny dowodów, prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z treścią art. 47 ust. 2 u.e.l.d.o.;
- – art. 80 k.p.a. polegające na rażącym przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów w kierunku dowolnej z pominięciem zasad doświadczenia życiowego oraz logiki, co doprowadziło do uchylenia czynności polegającej na zameldowaniu skarżącej na pobyt stały w przedmiotowym lokalu;
- – art. 85 § 2 w związku z art. 75 k.p.a. polegający na zaniechaniu przeprowadzenia oględzin przedmiotowego lokalu, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie postępowania.
Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy w uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji z dnia [...] lutego 2015 r. wyjaśnił, iż zgodnie z obowiązującym stanem prawnym do zameldowania osoby na pobyt stały konieczne jest spełnienie przesłanki określonej w art. 10 ust. 1 u.e.l.d.o., czyli faktycznego zamieszkiwania w lokalu, w którym osoba chce się zameldować. Przepis art. 47 ust. 2 u.e.l.d.o. upoważnia organ prowadzący ewidencję ludności do rozstrzygania o dokonaniu zameldowania w sytuacji, gdy dane zawarte w zgłoszeniu budzą wątpliwości. Zatem w postępowaniu o uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania organ administracji publicznej bada, czy czynność ta została dokonana zgodnie z prawem obowiązującym w dacie jej dokonania.
Wojewoda wskazał, iż z akt sprawy wynika, że właścicielem lokalu nr [...] przy ul. S. [...] w R. jest K. H. (akt notarialny z dnia [...] czerwca 2013 r., Rep. A nr [...]). Właściciel udzielił pełnomocnictwa matce H. U. R.- [...] m.in. do administrowania i zarządzania spółdzielczym własnościowym prawem do przedmiotowego lokalu. Wymieniona, zgodnie z kompetencjami, w dniu [...] lipca 2014 r. potwierdziła na druku zgłoszenia pobytu stałego, że E. H. przebywa w lokalu nr [...] przy ul. S. [...] w R. H. R.- [...] zmarła [...] sierpnia 2014 r. K. H. składając wniosek o uchylenie czynności zameldowania wskazał, że skarżąca w przedmiotowym lokalu nigdy nie zamieszkała. Umocowany do reprezentowania K. H. pełnomocnik – Z. G. - oświadczył do protokołu, że E. H. mieszka w W., a podczas pobytu w R. przebywa w lokalu nr [...] przy ul. Z. [...]. Ponadto potwierdził, że E. H. w omawianym lokalu nie mieszka i nigdy nie mieszkała oraz nie posiada w nim żadnych rzeczy.
Z kolei z oświadczeń skarżącej wynika, że mieszkała w omawianym lokalu od 2006 r. Wymieniona ponad 10 lat pracuje w W. i do R. przyjeżdża na weekendy - wówczas zatrzymywała się w lokalu przy S. Po śmierci H. R.- [...] właściciel wymienił zamki w drzwiach tym samym utrudniając jej wejście do lokalu, gdzie pozostały jej rzeczy. Skarżąca nie potrafiła wskazać, jakie rzeczy pozostały w lokalu, gdyż jak twierdzi nie była w nim od sierpnia 2014 r. Wskazany przez skarżącą świadek, który mógłby potwierdzić jej zamieszkiwanie w przedmiotowym lokalu – S. B. mieszkająca w lokalu nr [...] przy ul. S. [...] w R. - zmarła [...] marca 2014 r., o czym skarżąca nie wiedziała.
Wojewoda wskazał także, iż z informacji uzyskanych od Straży Miejskiej w R. wynika, że funkcjonariusze wykonujący kontrolę meldunkową zastali skarżącą w lokalu nr [...] przy ul. Z. [...] w R. Wyjaśniła ona, że nie przebywa w lokalu nr [...] przy ul. S. [...] w R. z powodu braku dostępu do tego lokalu (wymiany zamków w drzwiach przez jej szwagra). Natomiast rozpytani przez funkcjonariuszy lokatorzy z lokalu nr [...] przy ul. S. [...] w R. oświadczyli, że nie widzieli E. H. od wielu lat w przedmiotowym mieszkaniu.
Poddając analizie zgromadzony materiał dowodowy organ odwoławczy zauważył, iż nie mógł wziąć pod uwagę informacji dotyczących w głównej mierze stosunków rodzinnych panujących między poszczególnymi członkami rodziny, zamieszkiwania bądź nie w przedmiotowym lokalu J. H. (syna E. H.), sprawowania opieki nad H. R.- [...], czy też spraw związanych z umową darowizny i wynikających z niej praw i obowiązków, ponieważ okoliczności te nie mają wpływu na podjęte rozstrzygnięcie.
Wojewoda oceniając zebrane przez organ I instancji dowody wskazał, że dał wiarę zeznaniom bezstronnych świadków - najbliższych sąsiadów mieszkających przy ul. S. [...] w R., oświadczeniom K. H. (reprezentowanego przez Z. G.) oraz zeznaniom świadka A. H.- [...] i informacji przekazanej przez Straż Miejską w R. Dowody te uznał za spójne i logiczne. Z kolei oświadczenia skarżącej i świadka A. P. organ odwoławczy ocenił jako niewiarygodne, niemające odzwierciedlenia w pozostałym zgromadzonym materiale.
Organ odwoławczy podniósł, iż skarżąca negując ustalenia funkcjonariuszy Straży Miejskiej i zeznania A. H.- [...] nie przedstawiła stosownych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Wiarygodność jej słów podważa również, w ocenie organu odwoławczego, fakt, że skarżąca nie jest w stanie wskazać, jakie rzeczy pozostawiła w lokalu nr [...] przy ul. S. [...] w R. oraz powołanie na świadka najbliższej sąsiadki z lokalu nr [...], o zgonie której nie wiedziała.
W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca w dacie zameldowania, jak i później, nie zamieszkała w omawianym lokalu.
W ocenie Wojewody dokonanie zameldowania skarżącej, pomimo niespełnienia przesłanki wynikającej z przepisu art. 10 ust. 1 u.e.l.d.o., czyni czynność wadliwą od samego początku.
Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, że bez znaczenia w sprawie o uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania - w przeciwieństwie do spraw o wymeldowanie - pozostaje przyczyna, która spowodowała, że dana osoba nie przebywa pod wskazanym w zgłoszeniu adresem. Osoba ubiegająca się o zameldowanie powinna zamieszkiwać pod danym adresem w czasie dokonywania zameldowania. Ma ono bowiem potwierdzić stan aktualny, a nie przeszły lub przyszły. Nie jest też wystarczającą przesłanką dla zameldowania sam zamiar zamieszkania pod danym adresem. Natomiast kwestia konfliktu pomiędzy K. H. i skarżącą przejawiającego się w niewpuszczaniu Wymienionej do omawianego lokalu ma charakter sporu cywilnoprawnego i należy do kompetencji sądów powszechnych.
Odnosząc się do złożonego do akt sprawy przez A. H. zawiadomienia Prokuratury Rejonowej [...] o wszczęciu dochodzenia w sprawie złożenia fałszywych zeznań przez A. H.- [...] w dniu [...] września 2014 r. w R. w toku postępowania administracyjnego nr [...] prowadzonego przez Urząd Miejski w R. organ odwoławczy stwierdził, że okoliczność ta nie ma znaczenia w chwili obecnej, gdyż nie została ona prawomocnie stwierdzona. W ocenie Wojewody, pozostałe okoliczności podniesione w odwołaniu również nie mogą być wzięte pod uwagę, gdyż nie mają wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Organ badał bowiem jedynie kwestię zamieszkania przez skarżącą w przedmiotowym lokalu w dacie zameldowania, a to, jak stwierdził Wojewoda, niewątpliwie nie miało miejsca.
Skargę na powyższą decyzję z dnia [...] lutego 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła skarżąca, wnoszą o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
- a) nierozpoznanie istoty sprawy, a mianowicie nieprzeprowadzenie dowodów mających na celu ustalenie, czy E. H. w dniu [...] lipca 2014 r. zamieszkiwała w lokalu przy ul. S. [...] m. [...];
- b) naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów w kierunku dowolnej, bez uwzględnienia zasad doświadczenia życiowego oraz logiki polegającej na:
- - ustaleniu, iż E. H. w dniu [...] lipca 2014 r. nie zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu, mimo braku jakichkolwiek dowodów wykluczających taką sytuację;
- - oparcie rozstrzygnięcia na podstawie zeznań złożonych przez pełnomocnika K. H. oraz A. H.- [...], uznaniu ich za spójne i zgodne ze stanem faktycznym, mimo istnienia wówczas wątpliwości co do ich prawdomówności (sprawa o składanie fałszywych zeznań tocząca się w Prokuraturze [...]), a także w sytuacji wyraźnego skonfliktowania ich z E. H.;
- - niedaniu wiary zeznaniom E. H. oraz A. P. w zakresie w jakim wskazywały one na okoliczności związane z kwestią zameldowania oraz zamieszkiwania w mieszkaniu przez skarżącą;
- - nieodniesieniu się do okoliczności wymiany zamków w przedmiotowym lokalu dokonanej przez K. H. właśnie w celu uniemożliwienia zamieszkiwania tam skarżącej,
- c) naruszenie art. 107 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. polegające na nierozważeniu wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu, a mianowicie nieodniesienie się do zarzutu naruszenia art. 85 § 2 w zw. z art. 75 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wskazał, iż potwierdzenie pobytu, dokonane przez podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, stanowi wyłącznie potwierdzenie stanu faktycznego - faktu zamieszkiwania i nie może być utożsamiane ze zgodą tej osoby na zameldowanie. Dlatego też za nietrafny uznał zarzut, że wyrażona przez H. R.- [...] zgoda, poprzez złożenie podpisu na formularzu zgłoszenia pobytu stałego, jest bardzo istotną kwestią w niniejszej sprawie. Zdaniem organu odwoławczego, brak tego potwierdzenia nie uniemożliwia zameldowania danej osoby, jeśli w toku postępowania wyjaśniającego organ meldunkowy potwierdziłby fakt zamieszkiwania jej w przedmiotowym lokalu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez naruszenie Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia prawidłowości rozstrzygnięć organów administracji publicznej w przedmiocie uchylenia czynności materialno – technicznej zameldowania w dniu [...] lipca 2014 r. E. H. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. S. [...] w R. Rozpoznając przedmiotową sprawę należy w pierwszej kolejności zauważyć, że zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie należą do aktów rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu (opuszczenia lokalu). Jak stanowi przepis art. 6 ust. 1 u.e.l.d.o, obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zamieszkanie w lokalu w rozumieniu tego przepisu winno łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu (z przeniesieniem do tego lokalu) centrum życiowego danej osoby.
Stosownie do treści art. 47 ust. 1 u.e.l.d.o organ gminy prowadzący ewidencję ludności był obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. W sytuacji, gdy zgłoszone dane budzą wątpliwości o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy (art. 47 ust. 2 u.e.l.d.o). Regulacja powyższa znajdowała przy tym zastosowanie w sytuacji, gdy zameldowanie jeszcze nie nastąpiło, jak również gdy czynności materialno – techniczne zostały wykonane i dopiero po ich zaistnieniu powstały wątpliwości, co do prawdziwości danych zawartych w przyjętym zgłoszeniu meldunkowym. W powyższym świetle przyjąć należy, że czynność materialno – techniczna jaką jest zameldowanie, nie nosi cech ostateczności ani prawomocności i organ administracji właściwy w sprawach meldunkowych ma obowiązek skorygowania błędnego wpisu ewidencyjnego.
Czynności tej, dokonuje organ administracji na podstawie przytoczonego wyżej art. 47 ust. 2 u.e.l.d.o (co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych – porównaj wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 883/05, Baza NSA).
Podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy – dotyczącej weryfikacji poprawności zameldowania E. H. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. S. [...] w R. – ma ustalenie przez organ stanu faktycznego na dzień dokonywania tej czynności materialno-technicznej (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 26 stycznia 2012 r. o sygn. akt II SA/Ke 781/11, LEX nr 1113909). Dla zameldowania konieczne jest bowiem faktyczne zamieszkiwanie w lokalu w którym zameldowanie ma nastąpić. Uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania jest więc możliwe gdy okaże się, że w dacie tej czynności osoba nie przebywała z zamiarem stałego pobytu w tym lokalu.
Jak wynika z zebranego materiału dowodowego tj. zeznań świadków S. i T. K., H. i R. P., D. J. (najbliższych sąsiadów mieszkających przy ul. S. [...] w R.), oświadczenia K. H., E. H. nie zamieszkiwała w lokalu nr [...] przy ul. S. [...] w R. Z kolei skarżąca oświadczyła, że mieszkała w omawianym lokalu od 2006, a od ponad 10 lat pracuje w W. i do R. przyjeżdża na weekendy - wówczas zatrzymywała się w lokalu przy S. Po śmierci H. R.- [...] właściciel wymienił zaniki w drzwiach, tym samym utrudniając jej wejście do lokalu, gdzie pozostały jej rzeczy. Skarżąca jednak nie potrafiła wskazać, jakie rzeczy pozostały w lokalu.
Natomiast z informacji uzyskanych od Straży Miejskiej w R. wynika, że funkcjonariusze wykonujący kontrolę meldunkową zastali E. H. w lokalu nr [...] przy ul. Z. [...] w R. Wówczas skarżąca wyjaśniła, że nie przebywa w lokalu nr [...] przy ul. S. [...] w R. z powodu braku dostępu do tego lokalu (wymiany zamków w drzwiach przez jej szwagra).
W ocenie Sądu, okoliczności te trafnie doprowadziły organy orzekające do wniosku, że w dacie zameldowania skarżącej nie została spełniona przesłanka fatycznego zamieszkiwania z zamiarem stałego pobytu w lokalu nr [...] przy ul. S. [...] w R., a zatem, że czynność zameldowania była wadliwa od samego początku i powinna być uchylona. Organ właściwy w sprawach meldunkowych ma bowiem obowiązek skorygowania błędnego wpisu ewidencyjnego.
Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, bez wpływu na ocenę przesłanek do uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania, pozostaje przyczyna która spowodowała, że dana osoba nie przebywa pod wskazanym adresem. Przedmiotem badania przez organy była bowiem jedynie kwestia zamieszkania skarżącej w lokalu w dacie zameldowania tj. w dniu [...] lipca 2014 r., a to w kontrolowanej sprawie nie miało miejsca. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 lutego 2016 r. sygn. akt: II OSK 1484/14 czynności wyeliminowania błędnego wpisu dokonuje organ administracji na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w drodze decyzji. Dla jej wydania nie ma znaczenia dlaczego strona opuściła miejsce zamieszkania, czy nastąpiło to dobrowolnie, czy też została do tego zmuszona wskutek okoliczności niezależnych od niej. Kwestia konfliktu pomiędzy K. H. i E. H. przejawiającego się w niewpuszczaniu skarżącej do omawianego lokalu ma charakter sporu cywilnoprawnego i należy do kompetencji sądów powszechnych.
Również okoliczność toczącego się dochodzenia przed Prokuraturą Rejonową [...] w sprawie złożenia fałszywych zeznań przez A. H.- [...] w dniu [...] września 2014 r. w R. w toku postępowania administracyjnego nr [...] prowadzonego przez Urząd Miejski w R. nie miała znaczenia w chwili orzekania przez organy, gdyż nie została ona prawomocnie stwierdzona. W przypadku, gdy zostanie wydane stosowne orzeczenie w tej kwestii, strona będzie mogła wnieść o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną z uwagi na fakt, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe (art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.).
Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, że wbrew zarzutom skargi stan faktyczny przedmiotowej sprawy został ustalony prawidłowo z zachowaniem obowiązujących przepisów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Ustalenia te nie noszą cech dowolności, a zatem chybiony jest zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. Nadto organy orzekające w sprawie wnikliwie, wszechstronnie i rzetelnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy oraz przekonująco uzasadniły swoje decyzje zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.