Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 4 marca 2014 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W dniu 9 grudnia 2014 r. wpłynął do Sądu kolejny wniosek w tym samym zakresie. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że jest w trudnej sytuacji życiowej w związku ze złym stanem psychofizycznym i ciągłą walką o uniknięcie bankructwa i upadłości jednoosobowej działalności gospodarczej. Oświadczył, że nie osiąga dochodu (działalność przynosi straty), a na utrzymaniu ma żonę i syna. Poza tym jest współwłaścicielem części nieruchomości o powierzchni [..] m² oraz nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha i posiada dwa kredyty.
W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku skarżący złożył pismo, w którym wyjaśnił, że aktualnie jego matka nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Oświadczył, że żona "najprawdopodobniej" otrzyma zasiłek z tytułu urodzenia dziecka, jednak nie zna jego wysokości. Do pisma załączył kserokopie faktur za energię oraz wygenerowane elektronicznie wyciągi z rachunku bankowego (Idea Bank, ING).
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do Sądu należy ocena wykazanych okoliczności.
Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników.
To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. post. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04)
Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP.
Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób bezrobotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r., sygn. akt. OZ 862/04).
Rozpoznając przedmiotowy wniosek przede wszystkim podkreślić należy, że skarżącego, który prowadzi własną działalność gospodarczą należy traktować jako przedsiębiorcę, a w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego.
Zatem oświadczenie skarżącego, że działalność przynosi jedynie straty nie może być podstawą uwzględnienia wniosku tym bardziej, że nie zaprzestał on prowadzenia nierentownej, jak twierdzi działalności. Poza tym skarżący nie wywiązał się w pełni z obowiązku uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Po pierwsze złożone wyciągi z rachunku bankowego nie zawierają historii operacji, a po drugie są nieczytelne i nie wskazują kto jest właścicielem rachunku. Niezależnie od tego skarżący nie złożył wyciągów z rachunków bankowych żony ani też nie wyjaśnił, czy ewentualnie żona takowych nie posiada. Nie wyjaśnił też kto ponosi koszty spłaty kredytu hipotecznego oraz koszty utrzymania trzyosobowej rodziny, w której jak twierdzi nikt nie osiąga dochodu.
Dodać w tym miejscu należy, że koszty do jakich jest zobowiązany skarżący wynoszą 100 zł tytułem wpisu od zażalenia, w związku z tym uznać należy, że nie wykazał on, aby nie był w stanie ponieść takiego wydatku, jak również opłacić pełnomocnika z wyboru. Okolicznością przemawiającą za uwzględnieniem wniosku nie jest także fakt posiadania kredytów, bowiem zobowiązania cywilnoprawne nie korzystają z pierwszeństwa przed obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych, a świadczą wyłącznie o posiadaniu przez skarżącego zdolności kredytowej.
Mając na uwadze powyższe na art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.