Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi Stowarzyszenie na Rzecz Osób Niepełnosprawnych "[...]" zwróciło się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do wniosku załączono sprawozdanie finansowe na dzień 31 grudnia 2014 r. wraz z informacją dodatkową, rachunek zysków i strat za 2014 r.
Z uzasadnienia wniosku i złożonych dokumentów wynika, że stowarzyszenie posiada osobowość prawną i zostało zawiązane na czas nieograniczony. Według złożonego oświadczenia stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej i nie osiąga zysków. Środki finansowe będące w dyspozycji stowarzyszenia pochodzą z dotacji unijnych oraz samorządowych i są na bieżąco przeznaczane na prowadzenie: niepublicznego przedszkola integracyjnego, klubu integracji społecznej, żłobka integracyjnego oraz środowiskowego domu samopomocy. Wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] środków trwałych [...] zł, natomiast zysk za ostatni rok obrotowy [...] zł. Stan na czterech rachunkach bankowych wynosi [...] zł.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym (art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a) lub częściowym (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek.
W niniejszej sprawie Stowarzyszenie wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, które tytułem wpisu od skargi wynoszą [...]zł.
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Powołany przepis nie pozostawia zatem wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Oznacza to, że wnioskujący musi udowodnić zaistnienie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, zaś niewypełnienie przesłanek określonych w art. 246 § 2 pkt 2 ww. ustawy skutkuje odmową przyznania prawa pomocy.
Rozważając zasadność przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, w pierwszym rzędzie należy zauważyć, że stowarzyszenia podobnie, jak wiele innych organizacji tego typu zobligowane są do zapewnienia środków na prowadzenie działalności określonej w statucie/regulaminie. Określając cele i formy działania stowarzyszenia jego założyciele, a następnie członkowie powinni zatem zabezpieczać środki, z jakich będzie finansowana działalność statutowa oraz podjąć niezbędne kroki celem uzyskania takich środków.
Podkreślić należy, że chcąc realizować działalność statutową stowarzyszenie musi liczyć się z koniecznością ponoszenia także kosztów udziału w postępowaniach sądowych. Aby móc zatem realizować określone w statucie i przyjęte przez siebie cele stowarzyszenie powinno zapewnić sobie środki finansowe na ich realizację.
Podkreślić należy, iż prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa. Z tego względu powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Oznacza to, że ubiegając się o zwolnienie od obowiązku partycypowania w kosztach postępowania osoba prawna, obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale również, że nie ma ich pomimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008 r., str. 587).
W niniejszej sprawie z nadesłanych dokumentów wynika, że skarżące stowarzyszenie nie ma charakteru stowarzyszenia zwykłego, zatem nie dotyczą go ograniczenia wynikające z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) i jako takie posiada osobowość prawną, może prowadzić działalność gospodarczą, przyjmować spadek i zapisy oraz otrzymywać dotacje, a także korzystać z ofiarności publicznej. Dodatkowo może uzyskiwać środki na swoją działalność ze składek członkowskich.
Wskazać należy, że okoliczność, iż stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej i nie osiąga zysków nie oznacza, że określając cele i formy działania jego założyciele nie mają obowiązku zapewnienia środków na działalność takiego stowarzyszenia, zawierając w tym zakresie odpowiednie postanowienia w statucie stanowiącym podstawę jego funkcjonowania.
Realizując zatem cele statutowe, stowarzyszenie powinno podjąć odpowiednie działania w celu uzyskania niezbędnych środków finansowych na ich realizację. Jak wynika z formularza wniosku stowarzyszenie wypracowało zysk za poprzedni rok obrotowy w wysokości blisko [...] zł, zaś na rachunkach bankowych posiada ponad [...] zł, co w żaden sposób nie stanowi dowodu na trudną sytuację finansową, a tylko taka uzasadniałaby przerzucenie kosztów postępowania na Skarb Państwa. Przejęcie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo powoduje, iż faktycznie jego działalność zostaje finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku (postanowienie NSA z dnia 17 czerwca 2011 r. sygn. akt II OZ 491/11).
Reasumując stwierdzić należy, że stowarzyszenie posiadając środki w wysokości wielokrotnie przewyższającej ustalony w sprawie wpis od skargi nie wykazało, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.