Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 7 kwietnia 2023 r., sygn. akt VIII SAB/Wa 14/23

Uzasadnienie

Pismem z 13 lutego 2023 r. A. C. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem organu, skargę na bezczynność Kierownika Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w [...] (dalej: "organ"). W uzasadnieniu skargi, po przedstawieniu stanu sprawy, wskazał, że "złożył odwołania od nadesłanych decyzji z 21 grudnia 2022 r. i 22 grudnia 2022 r., po czym otrzymał pismo z 12 stycznia 2023 r., które jest niezrozumiałe i nie określa daty przekazania odwołania do Sądu i do właściwej jednostki". Zdaniem skarżącego, minął termin 60 dni do wydania właściwego aktu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Organ rentowy wskazał, że na żadnym etapie postępowania nie pozostawał w bezczynności, bowiem wszystkie wnioski składane przez powoda rozpatrywane były w obowiązujących ustawowych terminach, a skarżącemu udzielona była stosowna informacja w tym zakresie. Jednocześnie organ wyjaśnił, że w przypadku rozpatrzenia wniosku z 13 grudnia 2022 r. w sprawie ustalenia prawa do renty rolniczej na kolejny okres, tj. od dnia 1 kwietnia 2023 r., organ w dniu 21 grudnia 2022 r. powiadomił stronę o przyczynie przesunięcia terminu wydania decyzji oraz wskazał termin, w jakim ta decyzja zostanie wydana.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.

Przedmiot skargi do sądu administracyjnego jest ściśle określony przepisami prawa. Sąd administracyjny kontroluje: legalność działalności organów administracji publicznej sprawowanej we władczych formach wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 – 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 327 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Sąd administracyjny jest również właściwy do rozpoznania skargi na bezczynność organów w przypadkach, gdy mają one obowiązek działania, natomiast nie czynią tego w ustawowym terminie wyznaczonym dla załatwienia sprawy (art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a.).

Sąd po analizie akt sprawy doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie kwestionowana jest bezczynność KRUS w przedmiocie nierozpoznania wniosku w sprawie ustalenia prawa do renty rolniczej. Zarzucona bezczynność dotyczy zatem ubezpieczenia społecznego rolników, a to oznacza, że sprawa ta nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Kontrola sądowoadministracyjna w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych została uregulowana w sposób szczególny w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2019 r., poz. 300 ze zm.; dalej: u.s.u.s.) oraz w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2019 r., poz. 299; dalej: u.u.s.r.)

Co do zasady sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rolników zostały poddane kognicji sądu powszechnego, co wynika wprost z art. 36 ust. 1 pkt 1 – 9 i pkt 12 w związku z ust. 3 u.u.s.r. Regulacje te stanowią bowiem, że od decyzji Prezesa KRUS wydanych w sprawach:

1. 1) podlegania ubezpieczeniu oraz ustania ubezpieczenia, a także wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie;

1a) zmiany warunków ubezpieczenia, a także stwierdzenia obowiązku opłacania składki, o której mowa w art. 17 ust. 2; 1b) stwierdzenia obowiązku opłacania dodatkowej składki miesięcznej, o której mowa w art. 17 ust. 4;

1. 2) (uchylony);

2a) przedłużenia prawa do renty rolniczej szkoleniowej;

1. 3) ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia i ich indywidualnego wymiaru;
2. 4) zawieszenia prawa do świadczeń;
3. 5) zawieszenia lub wstrzymania wypłaty świadczeń oraz wznowienia zawieszonej lub wstrzymanej wypłaty;
4. 6) zwrotu nienależnie pobranych świadczeń;
5. 7) przyznania odsetek za opóźnienie w wypłacie świadczeń;
6. 8) potrącenia składek na ubezpieczenie lub innych należności ze świadczeń z ubezpieczenia;
7. 9) wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne, z zastrzeżeniem ust. 1a;
8. 12) interpretacji indywidualnych, o których mowa w art. 62a.

a także w przypadku niewydania decyzji przysługuje odwołanie do sądu w terminach i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że art. 36 ust. 3 u.u.s.r. stanowi lex specialis w stosunku do art. 3 § 2 p.p.s.a. i wyłącza kognicję sądów administracyjnych w sprawach dotyczących ubezpieczeń społecznych rolników. Wyjątek w tym zakresie stanowią wyłącznie sprawy wymienione w art. 36 ust. 1 pkt 10, czyli te o których mowa w art. 41a i art. 55 u.u.s.r. wyżej wskazane. Tylko zatem ten zakres przedmiotowych spraw został poddany kognicji sądownictwa administracyjnego (postanowienie NSA z 9 września 2010 r., I OSK 1425/10, z dnia 9 marca 2012 r., I OSK 431/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tym samym bezczynność zarzucana Kierownikowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w [...] dotycząca nierozpoznania wniosku w sprawie ustalenia prawa do renty rolniczej – nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Stąd też wniesioną skargę na bezczynność organu należy uznać za niedopuszczalną z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.