Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2016 r. sygn. akt I OZ 1826/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie J. P. L. (dalej: "skarżący") na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2015 r. odmawiające przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Pismem z dnia 29 lutego 2016 r. skarżący ponownie zwrócił się o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 19 lipca 2016 r. Sąd odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zażalenie na to postanowienie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 14 października 2016 r. sygn. akt I OZ 1020/16.
W piśmie z dnia 17 listopada 2016 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący wniósł po raz trzeci o przyznanie prawa pomocy.
Postanowieniem z 2 grudnia 2016 r., sygn. akt VIII SAB/Wa 149/15 starszy referendarz sądowy umorzył postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Pismem z 3 stycznia 2017 r. (data nadania) skarżący skutecznie wniósł sprzeciw na powołane postanowienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od postanowień referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Przepis w powyższym brzmieniu został wprowadzony na podstawie art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658 – dalej: "ustawa zmieniająca"). Zgodnie zaś z art. 2 tej ustawy, przepisy p.p.s.a. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą w zakresie wymienionym w tym przepisie stosuje się do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym.
Uwzględniając fakt, że art. 1 pkt 73 ustawy zmieniającej nie został wymieniony wśród przepisów, dla których w sprawach wszczętych przed 15 sierpnia 2015 r. stosuje się przepisy w nowym brzemieniu, stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajduje przepis art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z tym uregulowaniem, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Sprawa przyznania prawa pomocy rozpatrywana jest od początku w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że ustawa zmieniająca wprowadziła przepis art. 249a p.p.s.a., zgodnie z którym, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Na podstawie art. 2 ustawy zmieniającej w/w przepis art. 249 a p.p.s.a. ma w sprawie zastosowanie.
Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że liczba tych wniosków składanych przez skarżącego dowodzi, że jego celem nie jest faktyczna obrona swych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym, lecz inicjowanie postępowań wpadkowych, stanowiące cel sam w sobie. Skarżący składając kolejny – trzeci już wniosek o prawo pomocy, mimo dokonania negatywnej oceny z punktu widzenia przesłanek zastosowania instytucji prawa pomocy przez Sądy obu instancji, nie wskazuje na żadne nowe okoliczności we własnej sytuacji materialnej, dlatego też musi liczyć się z odmową jego uwzględnienia. Okoliczności powyższe świadczą bowiem o tym, że skarżący nadużywa uprawnienia do przyznania mu prawa pomocy. Argumentów tych skarżący w żaden sposób nie zakwestionował we wniesionym sprzeciwie.
W ocenie Sądu prawo pomocy stanowiące formę realizacji prawa do sądu, nie może być przyznane podmiotowi, który ze swojego prawa czyni nienależyty użytek. Niedopuszczalne jest bowiem używanie uprawnień procesowych do celów innych od tych, które odpowiadają ich przeznaczeniu. W konsekwencji zachowanie, które jest formalnie zgodne z literą prawa lecz sprzeciwia się jej sensowi nie może zasługiwać na ochronę. Tak zaś należy oceniać np. działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań wpadkowych nie w celu ochrony swoich realnych praw, ale dla którego inicjowanie tychże postępowań jest celem samym w sobie.
Uznając zatem, że rozpoznanie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy stało się zbędne Sąd, na podstawie art. 249a p.p.s.a. postanowił jak w postanowieniu.