Spis treści ustawy
Art. 140 ustawa o obronie Ojczyzny
Aktualne brzmienie
Art. 140.
1.Na stopnie wojskowe w korpusie oficerów mianuje Minister Obrony Narodowej, z wyłączeniem pierwszego stopnia oficerskiego (podporucznika) oraz stopni oficerskich generałów i admirałów, na które mianuje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Ministra Obrony Narodowej.
2.Na stopnie wojskowe szeregowych i podoficerów mianuje Minister Obrony Narodowej lub organy wojskowe, którymi są: Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, dowódca rodzaju Sił Zbrojnych, Komendant Główny Żandarmerii Wojskowej, Dowódca Garnizonu Warszawa, szefowie wojskowych centrów rekrutacji oraz inni dowódcy jednostek wojskowych zajmujący stanowisko służbowe zaszeregowane do stopnia etatowego co najmniej pułkownika (komandora), w podległych jednostkach wojskowych, a w przypadku szeregowych zawodowych i podoficerów zawodowych organ właściwy do wyznaczenia żołnierza zawodowego na stanowisko służbowe.
3.Na pierwszy stopień wojskowy w korpusie podoficerów, w przypadku kształcenia, o którym mowa w art. 95, mianuje organ, któremu podlega szkoła podoficerska.
4.Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Ministra Obrony Narodowej mianuje na stopień wojskowy Marszałka Polski oficera posiadającego stopień wojskowy generała (admirała) za wyjątkowe zasługi dla Sił Zbrojnych.
5.W razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny na wyższy stopień wojskowy mianuje:
1)na stopień wojskowy podporucznika – w drodze postanowienia Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych;
2)na stopnie wojskowe generałów i admirałów – w drodze postanowienia Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych;
3)na pozostałe stopnie – odpowiednio w drodze decyzji Minister Obrony Narodowej lub Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych, a także właściwy dowódca jednostki wojskowej.
6.Minister Obrony Narodowej, a w przypadku pierwszego stopnia oficerskiego (podporucznika) oraz stopni oficerskich generałów i admirałów Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, w czasie pokoju mogą mianować na wyższy stopień wojskowy również osoby, które z racji ukończonego wieku lub stanu zdrowia nie podlegają obowiązkowi służby wojskowej, oraz żołnierzy rezerwy:
1)w uznaniu ich zasług z tytułu udziału w walkach o niepodległość państwa polskiego;
2)w uznaniu ich szczególnych zasług z tytułu działalności na rzecz suwerennej i demokratycznej Rzeczypospolitej Polskiej;
3)w uznaniu ich zasług z tytułu udziału w misjach i operacjach poza granicami państwa;
4)w uznaniu ich zasług za wykonywanie prac lub zadań na rzecz obronności państwa, w tym tych, którzy:
a)działają lub działali w organizacjach pozarządowych, wykonujących działania o charakterze obronnym, edukacyjno-wychowawczym lub w zakresie bezpieczeństwa publicznego,
b)są zatrudnieni lub byli zatrudnieni w organach władzy publicznej albo w podmiotach posiadających osobowość prawną,
c)posiadają nadany pracowniczy przydział mobilizacyjny lub przydział organizacyjno-mobilizacyjny;
5)jeżeli posiadają nadany przydział mobilizacyjny albo przewiduje się nadanie im takiego przydziału i odbyli ćwiczenia wojskowe;
6)w przypadkach uzasadnionych potrzebami Sił Zbrojnych, pomimo nieodbycia ćwiczeń wojskowych, jeżeli posiadają zawód lub wykształcenie przydatne na stanowisku służbowym w jednostce wojskowej.
1)w przypadku, o którym mowa w ust. 6 pkt 1 i 2, w stosunku do osób posiadających:
a)stopnie wojskowe szeregowych lub podoficerów – na pierwszy stopień oficerski (podporucznika),
b)stopnie oficerskie – na wyższe stopnie oficerskie;
2)w przypadkach, o których mowa w ust. 6 pkt 3, tylko jeden raz w ramach danego korpusu;
3)w przypadkach, o których mowa w ust. 6 pkt 4, tylko w ramach danego korpusu, jeżeli od poprzedniego mianowania upłynęły co najmniej 3 lata;
4)w przypadkach, o których mowa w ust. 6 pkt 5, jeżeli w posiadanym stopniu wojskowym pełnili okresową służbę wojskową lub odbyli odpowiednią liczbę dni ćwiczeń wojskowych;
5)w przypadkach, o których mowa w ust. 6 pkt 6, jeżeli posiadają nadany przydział mobilizacyjny przez okres co najmniej roku lub byli zamustrowani na statku żeglugi morskiej przewidzianym na potrzeby mobilizacyjne i od poprzedniego mianowania upłynęły co najmniej 3 lata.
8.W szczególnie uzasadnionych przypadkach za zasługi, o których mowa w ust. 6 pkt 1 lub 2, może nastąpić pośmiertne mianowanie na wyższy stopień wojskowy. Mianowanie to może nastąpić tylko raz.
9.Warunkiem mianowania żołnierza na pierwszy stopień wojskowy w czasie pokoju w korpusie:
1)podoficerów – jest posiadanie przez niego wykształcenia co najmniej na poziomie szkoły ponadpodstawowej, a w przypadku żołnierzy zawodowych wykształcenia co najmniej średniego lub średniego branżowego;
2)oficerskim – jest posiadanie przez niego wykształcenia wyższego, a w przypadku żołnierzy zawodowych tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego.
10.Jeżeli przemawiają za tym potrzeby Sił Zbrojnych, na stopień wojskowy podporucznika (podporucznika marynarki) może być mianowany, po odbyciu szkolenia wojskowego i zdaniu egzaminu na oficera, podoficer lub szeregowy o nieposzlakowanej opinii, który posiada co najmniej bardzo dobrą ocenę w ostatniej opinii służbowej.
10a.Na stopień wojskowy podporucznika (podporucznika marynarki) mianuje się, po zdaniu egzaminu na oficera, absolwenta stacjonarnych studiów wojskowych w uczelni wojskowej, o nieposzlakowanej opinii, który posiada ocenę pozytywną w ostatniej opinii służbowej.
11.Jeżeli przemawiają za tym potrzeby Sił Zbrojnych, na stopień wojskowy kaprala (mata) może być mianowany, po zdaniu egzaminu na podoficera, szeregowy o nieposzlakowanej opinii, który posiada co najmniej bardzo dobrą ocenę w ostatniej opinii służbowej.
11a. (uchylony)
11b.Na stopień wojskowy kaprala (mata) mianuje się, po zdaniu egzaminu na podoficera, żołnierza pełniącego dobrowolną zasadniczą służbę wojskową w trakcie kształcenia w uczelni wojskowej lub szkole podoficerskiej, o nieposzlakowanej opinii, który posiada ocenę pozytywną w ostatniej opinii służbowej.
1)rektor-komendant uczelni wojskowej – w przypadku egzaminu oficerskiego i egzaminu podoficerskiego dla żołnierzy kształconych w tej uczelni;
2)komendant szkoły podoficerskiej – w przypadku egzaminu podoficerskiego.
12.Żołnierze w czynnej służbie wojskowej mogą być mianowani w czasie pokoju na kolejny wyższy stopień wojskowy, jeżeli spełniają łącznie następujące warunki:
1)uzyskają pozytywne wyniki w szkoleniu wojskowym;
2)otrzymali co najmniej bardzo dobrą ocenę w opinii służbowej;
3)ukończyli kurs lub szkolenie wojskowe, jeżeli jest to wymagane dla stopnia wojskowego, na który mają być mianowani.
13.W razie zewnętrznego zagrożenia państwa, jeżeli została podwyższona gotowość obronna państwa bez ogłaszania mobilizacji lub stanu wojennego, na pierwszy stopień wojskowy w korpusie podoficerów lub w korpusie oficerskim można mianować, jeżeli przemawiają za tym potrzeby Sił Zbrojnych, żołnierzy zawodowych, o których mowa w art. 95 ust. 7, pomimo niespełnienia warunków, o których mowa w ust. 9–11 i 12.
14.Mianowania na wyższy stopień wojskowy nie można dokonać wobec osób skazanych za przestępstwo popełnione z winy umyślnej, z wyjątkiem przypadku, gdy w czasie wojny żołnierz zasłużył się męstwem na polu walki.
15.W przypadku śmierci żołnierza w czynnej służbie wojskowej, mającej związek z tą służbą, za jego zasługi na rzecz obronności państwa, Minister Obrony Narodowej, a w przypadku pierwszego stopnia oficerskiego (podporucznika) oraz stopni oficerskich generałów i admirałów – Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, może mianować pośmiertnie tego żołnierza na wyższy stopień wojskowy.
16.Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej określi, w drodze rozporządzenia, tryb mianowania na pierwszy stopień oficerski, stopnie oficerskie generałów i admirałów oraz stopień wojskowy Marszałka Polski, uwzględniając potrzeby Sił Zbrojnych i ceremoniał wojskowy.
17.Mianowanie żołnierza na kolejny wyższy stopień wojskowy w czasie pokoju może nastąpić na stopnie:
1)wojskowe szeregowych i podoficerów młodszych – po upływie 12 miesięcy od dnia poprzedniego mianowania;
2)oficerów młodszych – po upływie 2 lat od dnia poprzedniego mianowania;
3)wojskowe podoficerów starszych, oficerów starszych oraz generalskie (admiralskie) – po upływie 3 lat od dnia poprzedniego mianowania.
18.W szczególnie uzasadnionych przypadkach, jeżeli przemawiają za tym potrzeby Sił Zbrojnych, na stopnie wojskowe, o których mowa w ust. 17 pkt 3, żołnierz może być mianowany na kolejny wyższy stopień wojskowy przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 17 pkt 3, jednak nie krótszym niż 2 lata.
18a.Przepisy ust. 17 i 18 nie mają zastosowania do mianowania żołnierza na pierwszy stopień wojskowy w korpusie podoficerów i oficerów oraz na pierwszy stopień generalski (admiralski).
19.Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki, tryb i sposób mianowania na stopnie wojskowe, na które mogą mianować Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej albo Minister Obrony Narodowej, oraz stopnie wojskowe, na które mogą mianować organy wojskowe, o których mowa w ust. 2 i ust. 5 pkt 3, uwzględniając w szczególności różne rodzaje czynnej służby wojskowej, przebieg służby wojskowej lub przeznaczenie żołnierza rezerwy na wypadek ogłoszenia mobilizacji i czas wojny, a także potrzeby Sił Zbrojnych w zakresie stanu osobowego.
Tekst ujednolicony ISAP, stan prawny na 16.10.2026, tekst z 16.09.2026. Wiążący jest tekst ogłoszony w Dzienniku Ustaw: oficjalny PDF ↗, otwórz w wyszukiwarce, zgłoś błąd.
Powiązane przepisy
- art. 1 pkt 2 definicjarodzaje i skład Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, zwanych dalej „Siłami Zbrojnymi”, oraz ich zadania;
- art. 2 pkt 2 definicjaczasie wojny – należy przez to rozumieć czas działań wojennych prowadzonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, których początek i koniec jest określany w trybie postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wy…
- art. 2 pkt 3 definicjadecyzji – należy przez to rozumieć decyzję wydawaną przez właściwy organ wojskowy oraz rozkaz personalny;
- art. 2 pkt 4 definicjadowódcy jednostki wojskowej – należy przez to rozumieć osobę kierującą lub dowodzącą jednostką wojskową, w której żołnierz zajmuje stanowisko służbowe lub do której został skierowany w ramach pełnienia zawodowej służby w…
- art. 2 pkt 12 definicjajednostce wojskowej – należy przez to rozumieć jednostkę organizacyjną Sił Zbrojnych oraz komórkę organizacyjną, funkcjonujące na podstawie nadanego przez Ministra Obrony Narodowej etatu, posługujące się pieczęcią urzędo…
- art. 2 pkt 16 definicjamobilizacji – należy przez to rozumieć proces przygotowania państwa, w tym Sił Zbrojnych, do osiągnięcia gotowości do przeciwdziałania bezpośredniemu zewnętrznemu zagrożeniu bezpieczeństwa państwa, uruchamiany zarządzeni…
- art. 2 pkt 22 definicjapotrzebach Sił Zbrojnych – należy przez to rozumieć celowość:
- art. 2 pkt 23 definicjapracowniczym przydziale mobilizacyjnym – należy przez to rozumieć imienne wyznaczenie pracownika resortu obrony narodowej albo pracownika zatrudnionego u innego pracodawcy na stanowisko określone etatem czasu wojennego;
- art. 2 pkt 29 definicjaprzydziale mobilizacyjnym – należy przez to rozumieć imienne wyznaczenie żołnierza zawodowego, osoby będącej w rezerwie, na stanowisko służbowe określone etatem czasu wojennego, zgodnie z wymaganiami kwalifikacyjnymi ora…
- art. 2 pkt 34 definicjastanowisku służbowym – należy przez to rozumieć usytuowanie żołnierza oraz pracownika w hierarchii służbowej jednostki organizacyjnej lub komórki organizacyjnej;
- art. 2 pkt 35 definicjastopniu etatowym – należy przez to rozumieć stopień lub stopnie wojskowe określone dla danego stanowiska służbowego;
- art. 2 pkt 35a definicjaszkole podstawowej lub szkole ponadpodstawowej – należy przez to rozumieć również szkołę artystyczną realizującą kształcenie ogólne odpowiednio w zakresie szkoły podstawowej lub liceum ogólnokształcącego;
Rozporządzenia wydane na podstawie tego przepisu
2
- Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 sierpnia 2023 r. w sprawie mianowania na stopnie wojskowe na podstawie art. 140 ust. 19
- Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 maja 2022 r. w sprawie trybu mianowania na pierwszy stopień oficerski, stopnie oficerskie generałów i admirałów oraz stopień wojskowy Marszałka Polski na podstawie art. 140 ust. 16
Historia zmian
3 brzmień, obecne od 12.08.2025
… posiada co najmniej bardzo dobrą ocenę w ostatniej opinii służbowej.
10a. Na stopień wojskowy podporucznika (podporucznika marynarki) mianuje się, po zdaniu egzaminu na oficera, absolwenta stacjonarnych studiów wojskowych w uczelni wojskowej, o nieposzlakowanej opinii, który posiada ocenę pozytywną w ostatniej opinii służbowej.
11. Jeżeli przemawiają za tym potrzeby Sił Zbrojnych, na stopień … co najmniej bardzo dobrą ocenę w ostatniej opinii służbowej.
11a. (uchylony)
11b. Na stopień wojskowy kaprala (mata) mianuje się, po zdaniu egzaminu na podoficera, żołnierza pełniącego dobrowolną zasadniczą służbę wojskową w trakcie kształcenia w uczelni wojskowej lub szkole podoficerskiej, o nieposz …
… stopień wojskowy mianuje:
1) na stopień wojskowy podporucznika -– w drodze postanowienia Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych;
2) na stopnie wojskowe generałów i admirałów -– w drodze postanowienia Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych;
3) na pozostałe stopnie -–odpowiednio w drodze decyzji Minister Obrony Narodowej lub Naczelny … osób posiadających:
a) stopnie wojskowe szeregowych lub podoficerów-– na pierwszy stopień oficerski (podporucznika),
b) stopnie oficerskie -–na wyższe stopnie oficerskie;
2) w przypadkach, o których mowa w … pierwszy stopień wojskowy w czasie pokoju w korpusie:
1) podoficerów-–jest posiadanie przez niego wykształcenia co najmni …
Odsyłają tu 4
- ustawa o obronie Ojczyzny art. 547 do art. 140 ust. 1, art. 140 ust. 10, art. 140 ust. 11, art. 140 ust. 15, art. 140 ust. 16, art. 140 ust. 17, art. 140 ust. 18, art. 140 ust. 18a, art. 140 ust. 19, art. 140 ust. 2, art. 140 ust. 3, art. 140 ust. 4
- ustawa o obronie Ojczyzny art. 793 ust. 6 do art. 140 ust. 13
- ustawa o obronie Ojczyzny art. 821 ust. 1 do art. 140 ust. 19
- rozporządzenie w sprawie mianowania na stopnie wojskowe § 1 do art. 140 ust. 2, art. 140 ust. 5 pkt 3
Odsyła do 20
- ustawa o obronie Ojczyzny art. 95 odesłanie
- ustawa o obronie Ojczyzny art. 140 ust. 6 odesłanie
- ustawa o obronie Ojczyzny art. 140 ust. 6 pkt 1 odesłanie
- ustawa o obronie Ojczyzny art. 140 ust. 6 pkt 2 odesłanie
- ustawa o obronie Ojczyzny art. 140 ust. 6 pkt 3 odesłanie
- ustawa o obronie Ojczyzny art. 140 ust. 6 pkt 4 odesłanie
- ustawa o obronie Ojczyzny art. 140 ust. 6 pkt 5 odesłanie
- ustawa o obronie Ojczyzny art. 140 ust. 6 pkt 6 odesłanie
- ustawa o obronie Ojczyzny art. 140 ust. 10 odesłanie
- ustawa o obronie Ojczyzny art. 140 ust. 10a odesłanie
- ustawa o obronie Ojczyzny art. 140 ust. 11 odesłanie
- ustawa o obronie Ojczyzny art. 140 ust. 11b odesłanie
- ustawa o obronie Ojczyzny art. 95 ust. 7 odesłanie
- ustawa o obronie Ojczyzny art. 140 ust. 9 odesłanie
- ustawa o obronie Ojczyzny art. 140 ust. 12 odesłanie
- ustawa o obronie Ojczyzny art. 140 ust. 17 pkt 3 odesłanie
- ustawa o obronie Ojczyzny art. 140 ust. 17 odesłanie
- ustawa o obronie Ojczyzny art. 140 ust. 18 odesłanie
- ustawa o obronie Ojczyzny art. 140 ust. 2 odesłanie
- ustawa o obronie Ojczyzny art. 140 ust. 5 pkt 3 odesłanie