Spis treści ustawy
Art. 18 ustawa o ochronie zdrowia psychicznego
Aktualne brzmienie
Art. 18.
1.Przymus bezpośredni wobec osób z zaburzeniami psychicznymi, przy wykonywaniu czynności przewidzianych w niniejszej ustawie, można stosować tylko wtedy, gdy przepis niniejszej ustawy do tego upoważnia albo osoby te:
1)dopuszczają się zamachu przeciwko:
a)życiu lub zdrowiu własnemu lub innej osoby lub
b)bezpieczeństwu powszechnemu, lub
2)w sposób gwałtowny niszczą lub uszkadzają przedmioty znajdujące się w ich otoczeniu, lub
3)poważnie zakłócają lub uniemożliwiają funkcjonowanie zakładu leczniczego udzielającego świadczenia zdrowotnego w zakresie psychiatrycznej opieki zdrowotnej, innego zakładu leczniczego lub jednostki organizacyjnej pomocy społecznej.
2.O zastosowaniu przymusu bezpośredniego decyduje lekarz, który określa rodzaj zastosowanego środka przymusu oraz osobiście nadzoruje jego wykonanie. W szpitalach psychiatrycznych, innych zakładach leczniczych, jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej oraz w trakcie wykonywania czynności, o których mowa w art. 21 ust. 3 oraz art. 46a ust. 3, jeżeli nie jest możliwe uzyskanie natychmiastowej decyzji lekarza, o zastosowaniu przymusu bezpośredniego decyduje i nadzoruje osobiście jego wykonanie pielęgniarka, która jest obowiązana niezwłocznie zawiadomić o tym lekarza. Każdy przypadek zastosowania przymusu bezpośredniego i uprzedzenia o możliwości jego zastosowania odnotowuje się w dokumentacji medycznej.
2a.W przypadku, w którym osoba z zaburzeniami psychicznymi, z uwagi na jej stan, jest niezdolna do zrozumienia przekazywanych jej informacji, w dokumentacji medycznej odnotowuje się przyczynę odstąpienia od uprzedzenia tej osoby o możliwości zastosowania przymusu bezpośredniego.
3.W jednostce organizacyjnej pomocy społecznej, która nie zatrudnia lekarza, informację, o której mowa w ust. 2, pielęgniarka przekazuje kierownikowi jednostki, który niezwłocznie informuje o tym upoważnionego przez marszałka województwa lekarza specjalistę w dziedzinie psychiatrii.
4.W szpitalu psychiatrycznym oraz w innym zakładzie leczniczym lekarz, o którym mowa w ust. 2, niezwłocznie zatwierdza zastosowanie przymusu bezpośredniego zleconego przez pielęgniarkę lub nakazuje zaprzestanie jego stosowania.
5.Jeżeli nie jest możliwe uzyskanie natychmiastowej decyzji osoby, o której mowa w ust. 2, o zastosowaniu przymusu bezpośredniego w trakcie wykonywania czynności, o których mowa w art. 21 ust. 3 oraz art. 46a ust. 3, lub wobec osoby, o której mowa w ust. 1, której pomocy udziela zespół ratownictwa medycznego, decyduje i nadzoruje osobiście kierujący akcją prowadzenia medycznych czynności ratunkowych, który jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić o tym dyspozytora medycznego. Każdy przypadek zastosowania przymusu bezpośredniego i uprzedzenia o możliwości jego zastosowania odnotowuje się w dokumentacji medycznej.
3)pkt 1 i 2 – w sytuacji, o której mowa w ust. 5, polega na przytrzymaniu, przymusowym podaniu leków lub unieruchomieniu.
7.W sytuacji, o której mowa w ust. 5, zastosowanie przymusu bezpośredniego polega na przytrzymaniu lub unieruchomieniu. Przymus bezpośredni stosuje się nie dłużej niż przez czas niezbędny do uzyskania pomocy lekarskiej, a w przypadku gdy jej uzyskanie jest utrudnione, na czas niezbędny do przewiezienia osoby do podmiotu leczniczego udzielającego świadczenia zdrowotne w zakresie psychiatrycznej opieki zdrowotnej lub szpitala wskazanego przez dyspozytora medycznego. Przewiezienie osoby z zastosowaniem przymusu bezpośredniego następuje w obecności zespołu ratownictwa medycznego.
8.Przed zastosowaniem przymusu bezpośredniego uprzedza się o tym osobę, wobec której środek ten ma być podjęty. Przy wyborze środka przymusu należy wybierać środek możliwie dla tej osoby najmniej uciążliwy, a przy stosowaniu przymusu należy zachować szczególną ostrożność i dbałość o dobro tej osoby.
9.W przypadkach określonych w ust. 1 jednostki systemu Państwowe Ratownictwo Medyczne, Policja, jednostki Służby Więziennej oraz Państwowa Straż Pożarna są obowiązane do udzielania lekarzowi, pielęgniarce lub kierującemu akcją prowadzenia medycznych czynności ratunkowych pomocy na ich żądanie.
10.Zasadność zastosowania przymusu bezpośredniego:
1)przez lekarza podmiotu leczniczego, w tym lekarza, który zatwierdził stosowanie środka przymusu bezpośredniego zleconego przez inną osobę – ocenia, w terminie 3 dni, kierownik tego podmiotu, jeżeli jest lekarzem, lub lekarz przez niego upoważniony;
2)przez innego lekarza, pielęgniarkę jednostki organizacyjnej pomocy społecznej lub kierującego akcją prowadzenia medycznych czynności ratunkowych – ocenia, w terminie 3 dni, upoważniony przez marszałka województwa lekarz specjalista w dziedzinie psychiatrii.
11. (uchylony)
Zapytaj o swoją sytuację
5 wyjaśnień za darmo. Logowanie przez Google albo e-mail, bez hasła i bez karty.
Tekst ujednolicony ISAP, stan prawny na 26.10.2026, tekst z 12.03.2026. Wiążący jest tekst ogłoszony w Dzienniku Ustaw: oficjalny PDF ↗, otwórz w wyszukiwarce, zgłoś błąd.
Powiązane przepisy
- art. 21 ust. 3 odesłanieW razie potrzeby lekarz przeprowadzający badanie zarządza bezzwłocznie przewiezienie badanego do szpitala. Przewiezienie takiej osoby z zastosowaniem przymusu bezpośredniego następuje w obecności lekarza, pielęgniarki lu…
- art. 46a ust. 3 odesłanieZatrzymanie i przymusowe doprowadzenie przez Policję, o którym mowa w art. 40 i 46, następuje w obecności lekarza, pielęgniarki lub zespołu ratownictwa medycznego.
Orzeczenia i interpretacje 34
Powołują ten przepis: 23 orzeczeń sądów powszechnych, SN i TK (SAOS) i 11 orzeczeń sądów administracyjnych (NSA i WSA); najnowsze. Sąd Najwyższy tylko do 2016 r.; orzeczenia sądów administracyjnych dochodzą stopniowo, od najnowszych.
- Wyrok SR w Kamiennej Górze z 23 czerwca 2023 r., I C 515/22
- Wyrok SA w Warszawie z 29 kwietnia 2022 r., V ACa 35/21
- Wyrok SA w Krakowie z 15 czerwca 2020 r., I ACa 53/20
- Uzasadnienie SO we Wrocławiu z 15 kwietnia 2020 r., IV Ka 1421/19
- Wyrok SA w Katowicach z 24 lipca 2019 r., I ACa 417/18
- Wyrok SA w Białymstoku z 1 marca 2019 r., I ACa 663/18
- Wyrok SA w Krakowie z 19 listopada 2018 r., I ACa 1481/17
- Wyrok SA w Szczecinie z 9 maja 2018 r., I ACa 978/17
- Wyrok SA w Krakowie z 29 maja 2017 r., I ACa 698/15
- Wyrok SA w Katowicach z 21 czerwca 2016 r., V ACa 892/15
Wszystkie (34) z filtrami według źródła, roku i sądu, szukaj w ich treści
Historia zmian
4 brzmień, obecne od 1.01.2018
… lub
3) poważnie zakłócają lub uniemożliwiają funkcjonowanie podmiotuzakładu leczniczego udzielającego świadczenia zdrowotnego w zakresie psychiatrycznej opieki zdrowotnej, innego zakładu leczniczegolub jednostki organizacyjnej pomocy społecznej.
2. O zastosowaniu … osobiście nadzoruje jego wykonanie. W szpitalach psychiatrycznych, innych zakładach leczniczych, jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej oraz w trakcie … jego zastosowania odnotowuje się w dokumentacji medycznej.2a. W przypadku, w którym osoba z zaburzeniami psychicznymi, z uwagi na jej stan, jest niezdolna do zrozumienia przekazywanych jej informacji, w dokumentacji medycznej odnotowuje się przyczynę odstąpienia od uprzed …
Odsyłają tu 8
- ustawa o ochronie zdrowia psychicznego art. 6 ust. 3 do art. 18 ust. 10 pkt 2
- ustawa o ochronie zdrowia psychicznego art. 6 ust. 4 do art. 18 ust. 10 pkt 2, art. 18 ust. 3
- ustawa o ochronie zdrowia psychicznego art. 18d ust. 1 do art. 18 ust. 5
- ustawa o ochronie zdrowia psychicznego art. 21 ust. 1
- ustawa o ochronie zdrowia psychicznego art. 21 ust. 4 do art. 18 ust. 10
- ustawa o ochronie zdrowia psychicznego art. 32 do art. 18 ust. 9
- ustawa o ochronie zdrowia psychicznego art. 34
- ustawa o ochronie zdrowia psychicznego art. 46a ust. 1
Odsyła do 8
- ustawa o ochronie zdrowia psychicznego art. 21 ust. 3 odesłanie
- ustawa o ochronie zdrowia psychicznego art. 46a ust. 3 odesłanie
- ustawa o ochronie zdrowia psychicznego art. 18 ust. 2 odesłanie
- ustawa o ochronie zdrowia psychicznego art. 18 ust. 1 odesłanie
- ustawa o ochronie zdrowia psychicznego art. 18 ust. 6 pkt 1 odesłanie
- ustawa o ochronie zdrowia psychicznego art. 18 ust. 6 pkt 2 odesłanie
- ustawa o ochronie zdrowia psychicznego art. 18 ust. 6 pkt 3 odesłanie
- ustawa o ochronie zdrowia psychicznego art. 18 ust. 5 odesłanie