Prosto w prawo Dla profesjonalistyPro

Art. 1 ustawa o Straży Granicznej

Obowiązuje od 1.06.2025Stan prawny na 5.10.2026Źródło: ELI / Sejm RP, oficjalny PDF ↗

Aktualne brzmienie

Art. 1.
1.Straż Graniczna jest jednolitą, umundurowaną i uzbrojoną formacją przeznaczoną do ochrony granicy państwowej, kontroli ruchu granicznego oraz zapobiegania i przeciwdziałania nielegalnej migracji.
1a.Nazwa „Straż Graniczna”, jej skrót „SG” oraz znak graficzny Straży Granicznej przysługują wyłącznie formacji, o której mowa w ust. 1.
1b.Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, wzór znaku graficznego Straży Granicznej, uwzględniając w nim wizerunek orła białego ustalony dla godła państwowego oraz ustalając kolorystykę tego znaku.
2.Do zadań Straży Granicznej należy:
1)ochrona granicy państwowej na lądzie i morzu;
2)organizowanie i dokonywanie kontroli ruchu granicznego;
2a)zapobieganie i przeciwdziałanie nielegalnej migracji poprzez:
a)kontrolę przestrzegania przepisów dotyczących wjazdu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i pobytu na tym terytorium,
b)rozpoznawanie i analizowanie zagrożeń migracyjnych,
c)zwalczanie zagrożeń migracyjnych, w tym przestępczości związanej z nielegalną migracją,
d)realizowanie, w zakresie swojej właściwości, zadań określonych w ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2025 r. poz. 1079 i 1794),
e)współdziałanie z organami i podmiotami właściwymi w sprawach udzielania cudzoziemcom zezwoleń na wjazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub pobyt na tym terytorium, w tym wykonywanie czynności na wniosek tych organów i podmiotów, na zasadach określonych odrębnymi przepisami;
3)wydawanie zezwoleń na przekraczanie granicy państwowej, w tym wiz;
4)rozpoznawanie, zapobieganie i wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców, w zakresie właściwości Straży Granicznej, a w szczególności:
a)przestępstw i wykroczeń dotyczących zgodności przekraczania granicy państwowej z przepisami, związanych z jej oznakowaniem, wykonywaniem pracy przez cudzoziemców, prowadzeniem działalności gospodarczej przez cudzoziemców oraz powierzaniem wykonywania pracy cudzoziemcom, a także przestępstw określonych w art. 270–276 Kodeksu karnego dotyczących wiarygodności dokumentów uprawniających do przekraczania granicy państwowej, dokumentów uprawniających do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub dokumentów wymaganych do ich wydania,
b)przestępstw skarbowych i wykroczeń skarbowych wymienionych w art. 134 § 1 pkt 1 Kodeksu karnego skarbowego,
c)przestępstw i wykroczeń pozostających w związku z przekraczaniem granicy państwowej lub przemieszczaniem przez granicę państwową towarów oraz wyrobów akcyzowych podlegających obowiązkowi oznaczania znakami akcyzy, jak również przedmiotów określonych w przepisach o broni i amunicji, o materiałach wybuchowych, o prekursorach materiałów wybuchowych podlegających ograniczeniom, o bibliotekach, o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, o narodowym zasobie archiwalnym, o przeciwdziałaniu narkomanii oraz o ewidencji ludności i dowodach osobistych,
d)przestępstw i wykroczeń określonych w ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach oraz w ustawie z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r. poz. 223, 389, 619, 621 i 1794),
e)przestępstw przeciwko bezpieczeństwu powszechnemu oraz przestępstw i wykroczeń przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, pozostających w związku z wykonywaniem komunikacji lotniczej,
f)przestępstw określonych w art. 228, 229 i 231 Kodeksu karnego, popełnionych przez pracowników Straży Granicznej w związku z wykonywaniem czynności służbowych,
g)przestępstw określonych w art. 229 Kodeksu karnego, popełnionych przez osoby niebędące funkcjonariuszami lub pracownikami Straży Granicznej w związku z wykonywaniem czynności służbowych przez funkcjonariuszy lub pracowników Straży Granicznej,
h)przestępstw określonych w art. 190, 222, 223 i 226 Kodeksu karnego skierowanych przeciwko funkcjonariuszom Straży Granicznej podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych,
i)przestępstw określonych w art. 264a Kodeksu karnego, przestępstw i wykroczeń określonych w ustawie z dnia 15 czerwca 2012 r. o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1567) oraz wykroczeń określonych w ustawie z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. poz. 621 i 1794),
j)przestępstw określonych w art. 189a i art. 191b Kodeksu karnego i w art. 8 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Przepisy wprowadzające Kodeks karny (Dz. U. poz. 554 i 1083, z 2009 r. poz. 1149 i 1589, z 2010 r. poz. 626 oraz z 2022 r. poz. 2600);
4a)rozpoznawanie, zapobieganie i wykrywanie przestępstw oraz ściganie, w zakresie wynikającym z art. 11j ust. 1 pkt 1–3 ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o szczególnych formach sprawowania nadzoru przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 529), sprawców czynów określonych w pkt 4 lit. f–h, w przypadku, gdy czyny te dotyczą funkcjonariuszy i pracowników Policji i Biura Ochrony Rządu lub strażaków Państwowej Straży Pożarnej, popełnionych w związku z wykonywaniem przez nich czynności służbowych;
5)zapewnienie bezpieczeństwa w komunikacji międzynarodowej i porządku publicznego w zasięgu terytorialnym przejścia granicznego, a w zakresie właściwości Straży Granicznej – także w strefie nadgranicznej;
5a)przeprowadzanie kontroli bezpieczeństwa:
a)w środkach transportu w komunikacji międzynarodowej,
b)w zasięgu terytorialnym drogowego, kolejowego, morskiego i rzecznego przejścia granicznego,
c)w portach lotniczych na zasadach określonych w przepisach dotyczących ochrony lotnictwa cywilnego;
5b)zapewnienie bezpieczeństwa na pokładzie statków powietrznych wykonujących przewóz lotniczy pasażerów;
5c) (uchylony)
5d)współdziałanie z innymi organami i służbami w zakresie rozpoznawania zagrożeń terroryzmem i przeciwdziałania tym zagrożeniom;
5e)współdziałanie z innymi organami i służbami w zakresie rozpoznawania zagrożeń dla bezpieczeństwa terminala regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Świnoujściu i przeciwdziałania tym zagrożeniom;
6)osadzanie i utrzymywanie znaków granicznych na lądzie oraz sporządzanie, aktualizacja i przechowywanie granicznej dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej;
7)ochrona nienaruszalności znaków i urządzeń służących do ochrony granicy państwowej;
8) (uchylony)
9)przetwarzanie informacji, w tym danych osobowych mogących zawierać także dane biometryczne, z zakresu ochrony granicy państwowej, kontroli ruchu granicznego, zapobiegania i przeciwdziałania nielegalnej migracji oraz udostępnianie ich sądom, prokuraturom, organom administracji publicznej i innym organom państwowym uprawnionym do ich otrzymania na podstawie odrębnych ustaw – w zakresie niezbędnym do realizacji ich zadań;
10)nadzór nad eksploatacją polskich obszarów morskich oraz przestrzeganiem przez statki przepisów obowiązujących na tych obszarach;
11)ochrona granicy państwowej w przestrzeni powietrznej Rzeczypospolitej Polskiej przez prowadzenie obserwacji statków powietrznych i obiektów latających, przelatujących przez granicę państwową na małych wysokościach, oraz informowanie o tych przelotach właściwych jednostek Sił Powietrznych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej;
12)zapobieganie transportowaniu, bez zezwolenia wymaganego w myśl odrębnych przepisów, przez granicę państwową odpadów, szkodliwych substancji chemicznych oraz materiałów jądrowych i promieniotwórczych, a także zanieczyszczaniu wód granicznych;
13)zapobieganie przemieszczaniu, bez zezwolenia wymaganego w myśl odrębnych przepisów, przez granicę państwową środków odurzających i substancji psychotropowych oraz broni, amunicji, materiałów wybuchowych i prekursorów materiałów wybuchowych podlegających ograniczeniom;
13a)przeprowadzanie kontroli legalności wykonywania pracy przez cudzoziemców, prowadzenia działalności gospodarczej przez cudzoziemców, powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom;
13b)sprawowanie nadzoru nad podmiotami sprawdzającymi w rozumieniu art. 189d ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze (Dz. U. z 2025 r. poz. 1431 i 1668 oraz z 2026 r. poz. 176) w zakresie określonym w art. 189i tej ustawy;
14)wykonywanie zadań określonych w innych ustawach.
2a.Straż Graniczna prowadzi postępowania w sprawach rozpoznawania, zapobiegania i wykrywania przestępstw określonych w art. 228, 229 i 231 Kodeksu karnego, popełnionych przez funkcjonariuszy Straży Granicznej w związku z wykonywaniem czynności służbowych.
2b.Straż Graniczna realizuje zadania wynikające z przepisów prawa Unii Europejskiej oraz umów i porozumień międzynarodowych na zasadach i w zakresie w nich określonych.
3.Straż Graniczna w zakresie określonym w ust. 2 i 2a współdziała z właściwymi organami i instytucjami Unii Europejskiej oraz innych państw, a także organizacjami międzynarodowymi, w tym z Międzynarodową Organizacją Policji Kryminalnej – Interpol.
3a.Straż Graniczna realizuje zadania Krajowej Jednostki do spraw Informacji o Pasażerach, określone w ustawie z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera (Dz. U. z 2022 r. poz. 1441 oraz z 2025 r. poz. 1179).
3b.Straż Graniczna realizuje zadania Krajowej Jednostki ds. EES oraz Centralnego Organu Technicznego Krajowego Systemu Informatycznego EES, określone w ustawie z dnia 18 października 2024 r. o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w Systemie Wjazdu/Wyjazdu (Dz. U. poz. 1688 oraz z 2025 r. poz. 1794).
4.Straż Graniczna współpracuje z Szefem Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych w zakresie niezbędnym do realizacji jego zadań ustawowych.

Prostym językiem

Straż Graniczna to umundurowana i uzbrojona formacja, która chroni granicę państwową, kontroluje ruch graniczny oraz zapobiega nielegalnej migracji. Jej zadania obejmują m.in. wydawanie wiz, wykrywanie przestępstw granicznych, kontrolę bezpieczeństwa w portach i na przejściach granicznych oraz współpracę z innymi organami i służbami. Nazwa „Straż Graniczna” i jej znak graficzny są zastrzeżone wyłącznie dla tej formacji.

Opis wygenerowany automatycznie na podstawie powyższego przepisu. Wiążący jest tekst przepisu.

Tekst ujednolicony ISAP, stan prawny na 5.10.2026, tekst z 16.09.2026. Wiążący jest tekst ogłoszony w Dzienniku Ustaw: oficjalny PDF ↗, otwórz w wyszukiwarce, kanał Atom, zgłoś błąd.

Zapytaj o swoją sytuację

5 wyjaśnień za darmo. Logowanie przez Google albo e-mail, bez hasła i bez karty.

Powiązane przepisy

Orzeczenia i interpretacje 13

Powołują ten przepis: 7 orzeczeń sądów powszechnych, SN i TK (SAOS) i 6 orzeczeń sądów administracyjnych (NSA i WSA); najnowsze. Sąd Najwyższy tylko do 2016 r.; orzeczenia sądów administracyjnych dochodzą stopniowo, od najnowszych.

Wszystkie (13) z filtrami według źródła, roku i sądu, szukaj w ich treści

Historia zmian

19 brzmień, obecne od 1.06.2025
od 1.06.2025 do dziśobowiązujetekst ujednolicony ISAPpotwierdzonestały link
… wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r. poz. 7691567) oraz wykroczeń określonych w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004marca 2025 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynkuwarunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2015 r. poz. 149, z późn. zm.621 i 1794), j) przestępstw określonych w art. 189a i art. 191b Kodeksu karnego …
od 15.08.2023 do 1.06.2025z tekstu nowelizacjipotwierdzonestały link
… r. poz. 149, z późn. zm.), j) przestępstw określonych w art. 189a i art. 191b Kodeksu karnego i w art. 8 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – …
od 23.02.2023 do 15.08.2023z tekstu nowelizacjiniepotwierdzonestały link
… zagrożeń terroryzmem i przeciwdziałania tym zagrożeniom; 5e) współdziałanie z innymi organami i służbami w zakresie rozpoznawania zagrożeń dla bezpieczeństwa terminala regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Świnoujściu i przeciwdziałania tym zagrożeniom; 6) osadzanie i utrzymywanie znaków granicznych na lądzie oraz …
od 31.12.2021 do 23.02.2023z tekstu nowelizacjipotwierdzonestały link
… przez cudzoziemców, powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom; 13b) sprawowanie nadzoru nad podmiotami sprawdzającymi w rozumieniu art. 189d ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze (Dz. U. z 2025 r. poz. 1431 i 1668 oraz z 2026 r. poz. 176) w zakresie określonym w art. 189i tej ustawy; 14) wykonywanie zadań określonych w innych ustawach. 2a. Straż …
od 27.01.2018 do 31.12.2021z tekstu nowelizacjiniepotwierdzonestały link
… r. poz. 1149 i 1589, z 2010 r. poz. 626 oraz z 2022 r. poz. 2600); 4a) rozpoznawanie, zapobieganie i wykrywanie przestępstw oraz ściganie, w zakresie wynikającym z art. 11j ust. 1 pkt 1–3 ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o szczególnych formach sprawowania nadzoru przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 529), sprawców czynów określonych w pkt 4 lit. f–h, w przypadku, gdy czyny te dotyczą funkcjonariuszy i pracowników Policji i Biura Ochrony Rządu lub strażaków Państwowej Straży Pożarnej, popełnionych w związku z wykonywaniem przez nich czynności służbowych; 5) zapewnienie bezpieczeństwa w komunikacji międzynarodowej i …
od 10.10.2015 do 27.01.2018z tekstu nowelizacjiniepotwierdzonestały link
… granicy państwowej z przepisami, związanych z jej oznakowaniem, wykonywaniem pracy przez cudzoziemców, prowadzeniem działalności gospodarczej przez cudzoziemców oraz powierzaniem wykonywania pracy cudzoziemcom, a także przestępstw określonych w art. 270–276 Kodeksu karnego dotyczących wiarygodności dokumentów uprawniających do przekraczania granicy państwowej, dokumentów uprawniających do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub dokumentów wymaganych do ich wydania,b) przestępstw skarbowych i wykroczeń skarbowych wymienionych w art. … przestępstw przeciwko bezpieczeństwu powszechnemu oraz przestępstw i wykroczeń przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, pozostających w związku z wy …
od 21.07.2012 do 10.10.2015z tekstu nowelizacjiniepotwierdzonestały link
… Granicznej podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, i) przestępstw określonych w art. 264a Kodeksu karnego oraz art. 9 i art. 10 ustawy z dnia 15 czerwca 2012 r. o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. poz. 769). j) przestępstw określonych w art. 189a Kodeksu karnego i w art. 8 …
od 18.09.2011 do 21.07.2012z tekstu nowelizacjiniepotwierdzonestały link
… w strefie nadgranicznej; 5a) przeprowadzanie kontroli bezpieczeństwa w zasięgu terytorialnym przejścia granicznego oraz: a) w środkach transportu w komunikacji międzynarodowej, b) w zasięgu terytorialnym drogowego, kolejowego, morskiego i rzecznego przejścia granicznego, c) w portach lotniczych na zasadach określonych w przepisach dotyczących ochrony lotnictwa cywilnego; 5b) zapewnienie bezpieczeństwa na pokładzie statków powietrznych …
od 22.09.2010 do 18.09.2011z tekstu nowelizacjiniepotwierdzonestały link
… służbowych. 2b. Straż Graniczna realizuje zadania wynikające z przepisów prawa Unii Europejskiej oraz umów i porozumień międzynarodowych na zasadach i w zakresie w nich określonych. 3. Straż Graniczna w zakresie ochrony granicy państwowejokreślonym w ust. 2 i kontroli ruchu granicznego2a współdziała z właściwymi organami ochrony granici instytucjami Unii Europejskiej oraz innych państw, a także organizacjami międzynarodowymi, w tym z Międzynarodową Organizacją Policji Kryminalnej – Interpol. 3a. Straż Graniczna realizuje zadania Krajowej Jednostki do spraw …
od 1.01.2009 do 22.09.2010z tekstu nowelizacjiniepotwierdzonestały link
… i prekursorów materiałów wybuchowych podlegających ograniczeniom; 13a) przeprowadzanie kontroli legalności wykonywania pracy przez cudzoziemców, prowadzenia działalności gospodarczej przez cudzoziemców, powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom; 14) wykonywanie zadań określonych w innych ustawach. 2a. Straż …
od 12.11.2007 do 1.01.2009z tekstu nowelizacjiniepotwierdzonestały link
… statków powietrznych wykonujących przewóz lotniczy pasażerów; 5c) (uchylony) 5d) współdziałanie z innymi organami i służbami w zakresie rozpoznawania zagrożeń terroryzmem i przeciwdziałania tym zagrożeniom; 6) osadzanie i utrzymywanie znaków granicznych na lądzie oraz …
od 11.06.2007 do 12.11.2007z tekstu nowelizacjiniepotwierdzonestały link
… pozostających w związku z wykonywaniem komunikacji lotniczej; f) przestępstw określonych w art. 228, 229 i 231 Kodeksu karnego, popełnionych przez pracowników Straży Granicznej w związku z wykonywaniem czynności służbowych, g) przestępstw określonych w art. 229 Kodeksu karnego, popełnionych … służbowych przez funkcjonariuszy lub pracowników Straży Granicznej,h) przestępstw określonych w art. 190, 222, 223 i 226 Kodeksu karnego skierowanych przeciwko funkcjonariuszom Straży Granicznej podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, j) przestępstw określonych w art. 189a Kodeksu karnego i w art. 8 … wykonywanie zadań określonych w innych ustawach. 2a. Straż Granicznamoże prowadzićp …
od 1.01.2006 do 11.06.2007z tekstu nowelizacjiniepotwierdzonestały link
… Polskiej (Dz. U. z 2025 r. poz. 223, 389, 619, 621 i 1794), e) przestępstw przeciwko bezpieczeństwu powszechnemu oraz przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, pozostających w związku z wykonywaniem komunikacji lotniczej; g) przestępstw określonych w art. 229 Kodeksu karnego, popełnionych …
od 23.06.2005 do 1.01.2006z tekstu nowelizacjiniepotwierdzonestały link
… właściwości Straży Granicznej – także w strefie nadgranicznej; 5a) przeprowadzanie kontroli bezpieczeństwa w zasięgu terytorialnym przejścia granicznego oraz w środkach transportu w komunikacji międzynarodowej; 5b) zapewnienie bezpieczeństwa na pokładzie statków powietrznych wykonujących przewóz lotniczy pasażerów; 6) osadzanie i utrzymywanie znaków granicznych na lądzie oraz … Straży Granicznej w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych.2b. Straż Graniczna realizuje zadania wynikające z umów i porozumień międzynarodowych na zasadach i w zakresie w nich określonych. 3. Straż Graniczna w zakresie ochrony granicy państwowej i kontroli …
od 1.07.2004 do 23.06.2005z tekstu nowelizacjiniepotwierdzonestały link
… państwowej w przestrzeni powietrznej Rzeczypospolitej Polskiej poprzezprzezprowadzenie obserwacji statków powietrznych i obiektów latających, … oraz informowanie o tych przelotach właściwych jednostekWojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej,Sił Powietrznych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej; 12) zapobieganie transportowaniu, bez zezwolenia wymaganego w myśl …
od 1.09.2003 do 1.07.2004z tekstu nowelizacjiniepotwierdzonestały link
… przestępstw skarbowych i wykroczeń skarbowych wymienionych w art. 133134 § 1 pkt 1 Kodeksu karnego skarbowego, c) przestępstw i wykroczeń …
od 15.06.2001 do 1.09.2003z tekstu nowelizacjiniepotwierdzonestały link
… oraz zapobiegania i przeciwdziałania nielegalnej migracji. 1a. Nazwa „Straż Graniczna”, jej skrót „SG” oraz znak graficzny Straży Granicznej przysługują wyłącznie formacji, o której mowa w ust. 1. 1b. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, wzór znaku graficznego Straży Granicznej, uwzględniając w nim wizerunek orła białego ustalony dla godła państwowego oraz ustalając kolorystykę tego znaku. 2. Do zadań Straży Granicznej należy: 1) ochrona granicy państwowej … wydawanie zezwoleń na przekraczanie granicy państwowej, w tym wiz;4) rozpoznawanie, zapobieganie i wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców, w zakresie określonym ustawą o ochro …
od 11.10.1995 do 15.06.2001z tekstu nowelizacjiniepotwierdzonestały link
Art. 1. 1. DoStraż Graniczna jest jednolitą, umundurowaną i uzbrojoną formacją przeznaczoną do ochrony granicy państwowej na lądzie i na morzu oraz, kontroli ruchu granicznego tworzy się jednolitą umundurowanąoraz zapobiegania i uzbrojoną formację - Straż Granicznąprzeciwdziałania nielegalnej migracji. 2. Do zadań Straży Granicznej należy: 1) ochrona granicy państwowej, 2) organizowane i dokonywanie kontroli ruchu granicznego, 3) wydawanie zezwoleń na przekraczanie granicy państwowej, w tym wiz, 1) ochrona granicy państwowej na lądzie i morzu; 2) organizowanie i dokonywanie kontroli ruchu granicznego; 2a) zapobieganie i przeciwdziałanie nielegalnej migracji poprzez: a) kontrolę przestrzegani …
od 19.11.1990 do 11.10.1995tekst pierwotny ustawypotwierdzonestały link

Odsyłają tu 40

Odsyła do 29