Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
8 września 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku od towarów i usług w zakresie ustalenia czy wskazany w opisie zdarzenia przyszłego Dział X, do którego został przypisany Zespół składników, będzie stanowić ZCP w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy o VAT i w konsekwencji planowany podział przez wydzielenie będzie stanowić czynność niepodlegającą opodatkowaniu VAT (na podstawie z art. 6 ust. 1 ustawy o VAT) – a zatem w związku z planowanym podziałem Spółka nie będzie podmiotem dokonującym czynności opodatkowanej VAT.
Treść wniosku jest następująca: Opis stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego 1) Charakterystyka Wnioskodawcy i jego działalności Wnioskodawca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w .... Spółka jest polskim rezydentem podatkowym, tj. podlega w Polsce opodatkowaniu od całości uzyskiwanych dochodów. Spółka jest także zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług [VAT]. Przedmiotem jej działalności jest kupno, sprzedaż oraz wynajem i zarządzanie nieruchomościami.
W ramach tej działalności Spółka nabyła grunty, obiekty przemysłowe, magazyny i lokale – o różnym/odmiennym charakterze i przeznaczeniu – i wynajmuje/wydzierżawia je licznym i różnym podmiotom gospodarczym. Majątek Spółki znajduje się w wielu polskich miejscowościach, m.in w …, …, ... czy …. Siedziba Spółki znajduje się w ..., a czynności operacyjne organizowane i realizowane są w poszczególnych lokalizacjach, gdzie znajduje się majątek Spółki. Według stanu na 30 września 2025 r. łączna wartość aktywów Spółki wynosiła … zł, z czego … zł stanowiły rzeczowe aktywa trwałe (w tym grunty oraz budynki i lokale).
2) Struktura i różnorodność działalności Spółki – wyodrębnienie organizacyjne Od lutego 2024 r., na mocy uchwały Zarządu Spółki, w jej strukturze wyodrębniono trzy działy: Dział Nieruchomości Biurowych Premium, Dział Nieruchomości ... oraz Dział Nieruchomości ....
Decyzja ta była konsekwencją przede wszystkim: a) osiągnięcia przez Spółkę bardzo dużej skali działalności, b) wymuszanej przez rynek specjalizacji, c) problemów wizerunkowych zbyt różnorodnego charakteru działalności obniżającego wartość tych lokalizacji, które wymagają cech ekskluzywności, d) wymogów instytucji finansowych w procesie pozyskiwania finansowania (status jednych nieruchomości obniża inne), e) potrzeby stworzenia możliwości awansu dla osób odpowiedzialnych za rozwój poszczególnych działów.
W ramach wstępnej, możliwej wewnątrz jednego podmiotu dywersyfikacji, utworzono: 1. Dział Nieruchomości …. – odpowiedzialny za obrót, wynajem i zarządzanie obiektami przemysłowymi, magazynowymi, placami składowymi oraz gruntami; 2. Dział Nieruchomości … – zajmujący się obrotem i zarządzaniem lokalami mieszkalnymi oraz domami jednorodzinnymi; 3. Dział Nieruchomości … (X) – dalej łącznie jako działy i każdy z osobna jako dział.
3) Charakterystyka działalności Działu X – kluczowe okoliczności faktyczne 3.1. Jednorodność i koncentracja przestrzenna lokali w XX – wyodrębnienie funkcjonalne i gospodarcza całość Przedmiotem aktywności Działu X jest operacyjna obsługa lokali w budynku przy Pl. … (ul. …) w … (część kompleksu XX). Dział X zarządza powierzchnią całego obiektu (ok. 1300 m2), w którego skład wchodzi pięć lokali użytkowych, z których każdy zajmuje całe jedno piętro, wraz z miejscami garażowymi (łącznie Lokale XX).
Ma to zasadnicze znaczenie dla oceny wyodrębnienia funkcjonalnego: nie jest to przypadkowy zbiór nieruchomości, lecz spójny kompleks w jednym obiekcie, którego składniki pozostają w ścisłych relacjach przestrzennych, technicznych, prawnych i użytkowych. Dodatkowo Dział X jest w trakcie rozszerzania działalności na świadczenie usług obsługi lokali w sąsiednich nieruchomościach, poprzez lepsze wykorzystanie posiadanych zasobów, zdobytej przez lata wiedzy, celem uzyskiwania przychodów ze świadczenia usług. Wnioskodawca przedstawia zdjęcia Lokali XX. Więcej na: www….pl Lokale XX stanowiły istotną inwestycję – koszt ich zakupu wyniósł ponad 20 mln zł.
Został on ujęty w ewidencji środków trwałych, a Spółka dokonuje odpisów amortyzacyjnych metodą liniową (stawka 3,33%). Zarządzanie Lokalami XX wymagało wyodrębnienia Działu X, którego personel wykonuje wszelkie funkcje gospodarcze związane z ich funkcjonowaniem i który nie zajmuje się innymi nieruchomościami Spółki. Do zakresu Działu X należy również wyszukiwanie w ... kolejnych biur pod zakup, dzierżawę lub wynajem celem obsługi nieruchomości podmiotów zewnętrznych. Przez lata obecności przy … Spółka zdobyła unikalne doświadczenie i zasoby niezbędne do obsługi lokali w tej części miasta.
3.2.Zespół składników majątkowych Działu X Funkcjonowanie – odrębnie i niezależnie – Działu X oraz dwóch pozostałych działów (tj. Działu Nieruchomości ... oraz Działu Nieruchomości ...) w strukturze organizacyjnej Spółki pozwala na efektywne prowadzenie działalności i czerpanie większych zysków z posiadanych przez Spółkę aktywów (z zastosowaniem klucza przeznaczenia/charakteru działalności). Każdy dział zajmuje się innym rodzajem nieruchomości w podziale na: przemysłowe, mieszkaniowe i biurowe.
Dział X wykorzystuje adekwatny do prowadzonej działalności złożony zespół składników majątkowych i niemajątkowych, na który składają się m.in: 1. Lokale XX wraz z nabytym wyposażeniem (urządzenia biurowe, systemy dostępu, wykończenie tych lokali pod indywidualne potrzeby użytkowników); 2. umowy na dostawę mediów niezbędnych do funkcjonowania Lokali XX, wymagające okresowej weryfikacji i obsługi; 3. prawa i obowiązki z zawartych przez Spółkę umów najmu; 4. proces pozyskiwania nowych najemców (ogłoszenia, współpraca z agencjami) w przypadku zmiany użytkownika (najemcy); 5. prawa i obowiązki wynikające z umów z osobami na co dzień obsługującymi Lokale XX, 6. zobowiązania i należności handlowe dotyczące Lokali XX, 7. spory, w tym liczne i długotrwałe, instancyjne postępowania sądowe, z najemcami wymagające również postępowań windykacyjnych; 8. spory, w tym liczne i trwające latami postępowania sądowe, z kontrahentami obsługującymi Lokale XX; 9. umowy ubezpieczenia Lokali XX; 10. decyzje organów administracji odnoszące się do Lokali XX; 11. rachunki bankowe do obsługi płatności, regulowania zobowiązań oraz przyjmowania wpływów z najmu Lokali XX; 12. inne zobowiązania i należności, w tym spory sądowe ze wspólnotą mieszkaniową, wymagające wsparcia prawnego; 13. obowiązek ponoszenia kosztów w okresach braku wynajmu (np. gdy przez ponad rok trzy lokale nie przynosiły przychodów); 14. odrębną stronę internetową dla Działu X: www.....pl.
Wymieniony zespół składników majątkowych i niemajątkowych określany jest dalej jako „Zespół składników”.
3.3.Wyodrębnienie finansowe Działu X Dział X cechuje też odrębność finansowa, polegająca m.in. na: a) identyfikowaniu środków pieniężnych powiązanych z Działem X (wpływów i wydatków), w tym przychodów z planowanych usług obsługi lokali i przyszłych płatności czynszu; b) przypisaniu Działowi X rachunków bankowych do obsługi płatności, regulowania zobowiązań oraz przyjmowania wpływów dotyczących Lokali XX; c) prowadzeniu niezależnej działalności w zakresie Lokali XX, co zapewnia Działowi źródło bieżącego finansowania. d) oparciu ewidencji księgowej (w tym system MPK – miejsc powstawania kosztów), na precyzyjnym przyporządkowaniu przychodów, kosztów, należności oraz zobowiązań związanych z Lokalami XX i pozostałymi elementami Zespołu składników.
3.4. Realizowane zadania gospodarcze – ciąg funkcji wykonywanych przez Dział X (wyodrębnienie funkcjonalne) Dział X realizuje pełny ciąg funkcji gospodarczych obejmujących: identyfikację i zakup lokali celem wynajmu, weryfikację tytułu prawnego, obciążeń i hipotek, audyt istniejących umów, ocenę podatkową i techniczną, badanie rentowności oraz audyt środowiskowy. Proces ten obejmuje także przygotowanie do komercjalizacji, działania marketingowe, pozyskanie najemców, obsługę umów, bieżące/codzienne utrzymanie techniczne i operacyjne (codzienna obsługa użytkowników), rozliczenia oraz egzekucję należności.
Każde z tych ogniw realizowane jest w ramach ról i odpowiedzialności przypisanych bezpośrednio i odrębnie/wyłącznie do Działu X. Do tego Działu alokowano poszczególne elementy Zespołu składników, w tym umowy dotyczące obsługi Lokali XX oraz wynikające z nich prawa i obowiązki. Dział X wykonuje własne zadania gospodarcze w modelu usługowym. Dział dysponuje masą majątkową oraz zasobami umożliwiającymi samodzielne funkcjonowanie (pokrywa koszty z uzyskiwanych przychodów). Wnioskodawca przyporządkował do Działu X personel, którego zadaniem jest efektywne wykorzystanie Lokali XX w prowadzonej działalności.
Do obowiązków osób z Działu X należy m.in.: a) optymalizacja przychodów/zysków poprzez właściwe zarządzanie relacjami z najemcami, minimalizację niewynajętych powierzchni, efektywne zarządzanie kosztami eksploatacji; b) dostosowywanie usług do potrzeb najemców, oferowanie elastycznych warunków najmu oraz zapewnianie wysokiego standardu obsługi; c) promowanie nieruchomości przez marketing internetowy i portale ogłoszeniowe oraz obsługa zgłoszeń potencjalnych klientów; d) zarządzanie dostępem do parkingów i ich bezpieczeństwem, w tym kontrola wjazdów (karty parkingowe, monitoring) oraz nadzór nad przestrzeganiem regulaminu; e) utrzymanie należytego stanu technicznego lokali, w tym nadzór nad instalacjami, monitorowanie przeglądów i koordynacja napraw; f) zarządzanie usługami (sprzątanie, ochrona, serwis), monitorowanie jakości i kosztów tych usług oraz przygotowywanie prognoz finansowych; g) przygotowywanie umów najmu, na podstawie których lokale są oddawane do używania, h) poszukiwanie nowych najemców w przypadku rozwiązywania umów; i) reagowanie na zgłaszane, w trybie codziennym, przez najemców bieżące problemy techniczne (zatrzaśnięte drzwi, brak internetu, przepalona żarówka, itp.), j) działania windykacyjne w razie opóźnień, k) informowanie najemców o planowanych pracach i zaistniałych awariach, l) zarządzanie dokumentacją i prowadzenie ewidencji technicznych, m) organizacja i przeprowadzanie licznych przeglądów technicznych lokali, n) zapewnienie zgodności funkcjonowania lokali z wymogami prawa (PPOŻ, wymogi sanitarne) i współpraca z odpowiednimi inspekcjami, o) utrzymywanie kontaktów ze wspólnotą mieszkaniową w kwestiach operacyjnych i rozliczeń kosztów utrzymania części wspólnych.
Przypisanie do Działu X wykwalifikowanego personelu ma kluczowe znaczenie dla zyskownego wykorzystania Lokali XX oraz przyszłych nieruchomości.
Osoby te odpowiadają za działania na wymagającym rynku, cechującym się: a) dużą różnorodnością typów nieruchomości (od nowoczesnych biurowców po zabytkowe kamienice); b) silną koncentracją w centrum przy jednoczesnym rozwoju inwestycji na obrzeżach (...), co przy rozbudowie metra rodzi ryzyko odpływu najemców ze Śródmieścia do tańszych lokalizacji; c) stale rosnącymi kosztami eksploatacyjnymi, co utrudnia pozyskiwanie najemców dla nieruchomości w centrum; d) zróżnicowanym popytem na usługi najmu; e) wpływem trendów takich jak praca hybrydowa i co-working na zapotrzebowanie na powierzchnie biurowe; f) kluczowym znaczeniem bliskości infrastruktury komunikacyjnej (metro, tramwaje, SKM) dla wyboru miejsca prowadzenia działalności przez najemców.
Opisane wyzwania to codzienność osób zaangażowanych aktywność Działu X, co potwierdziły niedawne trudności w poszukiwaniu najemców dla aż trzech biur. Zarządzanie Lokalami XX wymaga bardzo specyficznych zadań gospodarczych, które nie występują w działalności Działu Nieruchomości … czy …, a w Dziale X nie są potrzebne kompetencje, które są dla odmiany potrzebne w przemyśle czy przy lokalach mieszkalnych/hotelach pracowniczych. Prowadzenie działalności Lokali XX to nie tylko czerpanie zysków, ale też rozwój działalności przez wyszukiwanie nowych nieruchomości pod zakup lub najem oraz świadczenie usług obsługi dla podmiotów zewnętrznych w najbliższej okolicy.
Dzięki lokalizacji i zasobom oraz zdobytym doświadczeniom, Dział X może oferować atrakcyjne ceny. Personel dba również o dostęp do mediów oraz rozliczenia ze wspólnotą mieszkaniową. Dział X prowadzi trwające około 5 lat liczne i trudne spory sądowe z byłymi najemcami oraz wspólnotą mieszkaniową w kwestiach rozliczeń kosztów części wspólnych, co angażuje istotne zasoby tego Działu. Dział X, po półtora roku funkcjonowania, stanowi samodzielną część przedsiębiorstwa Spółki i działa jak niezależne i odrębne przedsiębiorstwo realizujące przypisane mu funkcje.
4) Planowany podział przez wydzielenie Spółka planuje podział przez wydzielenie zorganizowanej części przedsiębiorstwa [ZCP] w postaci Działu X do istniejącej lub nowo zawiązanej spółki, której jedynym wspólnikiem będzie obecny wspólnik Wnioskodawcy. Spółka, do której zostanie wydzielona ZCP, będzie od pierwszego dnia po podziale kontynuować dotychczasową działalność Działu, wykorzystując wszystkie przypisane do Działu X składniki majątkowe i niemajątkowe, w tym zwłaszcza wykwalifikowany personel (Zespół składników). Planowany podział: i. zostanie przeprowadzony z uzasadnionych przyczyn ekonomicznych.
Przeniesienie Działu X na inny podmiot pozwoli na kontynuację działalności przez jednostkę dysponującą odpowiednimi zasobami i personelem – pozbywając się obciążeń wizerunkowych i prawno-finansowych całej Spółki kojarzącej się nie z biurami klasy premium, lecz magazynami, hotelami pracowniczymi i halami produkcyjnymi; ii. nie ma na celu obrotu nieruchomościami, lecz służy usprawnieniu działalności przedsiębiorstwa i generowaniu większych zysków z inwestycji w różnych częściach Polski. Celem potwierdzenia, czy przypisany do Działu X Zespół składników może zostać uznany za ZCP w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy o VAT, Spółka postanowiła wystąpić do tut.
Organu z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej. Wystąpienie z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej jest również podyktowane zamiarem potwierdzenia, że planowany podział przez wydzielenie będzie stanowił czynność niepodlegającą opodatkowaniu VAT na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy o VAT.
Pytanie
Czy wskazany w opisie zdarzenia przyszłego Dział X, do którego został przypisany Zespół składników, będzie stanowić ZCP w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy o VAT i w konsekwencji planowany podział przez wydzielenie będzie stanowić czynność niepodlegającą opodatkowaniu VAT (na podstawie z art. 6 ust. 1 ustawy o VAT) – a zatem w związku z planowanym podziałem Spółka nie będzie podmiotem dokonującym czynności opodatkowanej VAT?
Państwa stanowisko w sprawie
Zdaniem Wnioskodawcy, wskazany w opisie zdarzenia przyszłego Dział X, do którego został przypisany Zespół składników, będzie stanowić ZCP w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy o VAT i w konsekwencji planowany podział przez wydzielenie będzie stanowić czynność niepodlegającą opodatkowaniu VAT (na podstawie z art. 6 ust. 1 ustawy o VAT) – a zatem w związku z planowanym podziałem Spółka nie będzie podmiotem dokonującym czynności opodatkowanej VAT.
Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy Definicja ZCP Zgodnie z definicją z art. 2 pkt 27e ustawy o VAT, przez ZCP rozumieć należy organizacyjnie i finansowo wyodrębniony – w istniejącym przedsiębiorstwie – zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, który zarazem mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania. Odnajduje to potwierdzenie w interpretacjach organów podatkowych m.in. w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej [DKIS] z 24 kwietnia 2018 r. nr. IBPP3/443-1360/14-1/JP lub z 2 czerwca 2017 r. nr. 0114-KDIP1-3.4012.90.2017.1.KC.
W świetle powyższych regulacji, składniki majątkowe tworzą ZCP, jeżeli: i. stanowią zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania; ii. zespół składników materialnych i niematerialnych został wyodrębniony organizacyjnie w istniejącym przedsiębiorstwie; iii. zespół składników materialnych i niematerialnych został wyodrębniony finansowo w istniejącym przedsiębiorstwie; iv. zespół składników materialnych i niematerialnych potencjalnie może stanowić niezależne przedsiębiorstwo, samodzielnie realizujące określone zadania gospodarcze (wyodrębnienie funkcjonalne).
Jako uzupełnienie przedstawionej wyżej definicji, orzecznictwo organów podatkowych i sądów posiłkowo posługuje się definicją przedsiębiorstwa przewidzianą na gruncie ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t. jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 795; [KC]). W świetle art. 551 KC przedsiębiorstwo definiuje się jako zorganizowany zespół składników niematerialnych i materialnych przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej.
Swoim zakresem obejmuje w szczególności: i. oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa); ii. własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości; iii. prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych; iv. wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne; v. koncesje, licencje i zezwolenia; vi. patenty i inne prawa własności przemysłowej; vii. majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne; viii. tajemnice przedsiębiorstwa; ix. księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
W celu ustalenia czy opisany powyżej Zespół składników będzie stanowić ZCP w rozumieniu ustawy o VAT należy – w pierwszej kolejności – przeanalizować, czy stanowi on zespół składników materialnych i niematerialnych. Zespół składników jako zespół składników materialnych i niematerialnych Definicja ZCP wskazana w ustawie o VAT nie określa, jakie konkretnie składniki materialne i niematerialne powinny wchodzić w skład danej masy majątkowej, aby mogła ona stanowić ZCP.
W orzecznictwie przeważa pogląd, że są to wszystkie składniki materialne i niematerialne, które są istotne do funkcjonowania ZCP jako wyodrębnionej całości (tak m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z 7 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 101/21 oraz DKIS w interpretacji indywidualnej z 26 sierpnia 2021 r., nr 0113-KDIPT1-2.4012.390.2021.1.AJB). Art. 551 KC, stosowany posiłkowo, wskazuje, jakiego rodzaju mogą to być składniki. Nie wszystkie składniki wymienione w tymże przepisie muszą, jednakże zaistnieć w danym przedsiębiorstwie, aby można było z niego wydzielić ZCP.
Niemniej jednak, jeżeli występują one w obrębie masy majątkowej przedsiębiorstwa i są istotne dla funkcjonowania jego zorganizowanej części, to powinny one zostać do tej części przypisane, aby mogła ona stanowić ZCP. Reasumując, warunkiem uznania Zespołu składników za ZCP w rozumieniu ustawy o VAT jest, aby zostały do niego przypisane składniki materialne i niematerialne Spółki niezbędne do prowadzenia przypisanego Działowi zakresu działalności.
W uchwale Zarządu Spółki dotyczącej wyodrębnienia Działu X przypisano mu najistotniejsze składniki materialne oraz zobowiązania związane z działalnością Spółki w zakresie zarządzania Lokalami XX, w tym w szczególności opisany powyżej Zespół składników, w którym znajdują się m.in.: 1) Lokale XX wraz z wyposażeniem, Lokale XX wraz z przynależnym do nich (i należącym do Spółki) wyposażaniem; 2) prawa i obowiązki z Umów Najmu oraz umów dotyczących mediów; 3) zobowiązania i należności handlowe związane z ww. umowami; 4) umowy ubezpieczenia; 5) umowy z personelem zarządzającym i administracyjnym, umowa o pracę z współpracownikiem Spółki, którego zadaniem będzie zarządzanie Lokalami XX; 6) decyzje organów administracji odnoszące się do Lokali XX.
7) rachunki bankowe do obsługi płatności, regulowania zobowiązań oraz przyjmowania wpływów z najmu Lokali XX, 8) stronę internetową, 9) wszelkie inne zobowiązania związane z Lokalami XX. W związku z powyższym, należy stwierdzić, że do Działu X przypisano – zgodnie z art. 2 pkt 27e ustawy o VAT – zarówno składniki materialne, jak i niematerialne oraz zobowiązania. W wykazie tych składników figurują również te, o których mowa w art. 551 KC, tj. prawo własności nieruchomości, ruchomości, a także wierzytelności.
W ocenie Wnioskodawcy do Działu X alokowano zatem (jako Zespół składników) komponenty majątkowe wchodzące w skład przedsiębiorstwa Spółki, a istotne dla prowadzenia działalności w ściśle powiązanych funkcjonalnie Lokalach XX.
Co istotne, do ww. Do Działu przypisano również odpowiedni personel, który odpowiada m.in. za: a. optymalizację zysków poprzez właściwe zarządzanie najmem, minimalizację pustostanów i efektywne zarządzanie kosztami eksploatacji, b. dostosowywanie usług do potrzeb najemców, oferowanie elastycznych warunków najmu oraz zapewnianie wysokiego standardu obsługi, c. promowanie Lokali XX przez marketing internetowy i portale ogłoszeniowe oraz obsługę zgłoszeń potencjalnych klientów, d. zarządzanie dostępem do parkingów i ich bezpieczeństwem, w tym kontrolę wjazdów (karty parkingowe, monitoring) oraz nadzór nad przestrzeganiem regulaminu, e. utrzymywanie należytego stanu technicznego biur oraz przyszłych nieruchomości w ..., w tym nadzór nad instalacjami, monitorowanie przeglądów i koordynację napraw, f. zarządzanie usługami zewnętrznymi (sprzątanie, ochrona, serwis), monitorowanie jakości i kosztów tych usług oraz przygotowywanie prognoz finansowych, g. przygotowywanie umów najmu, na podstawie których biura są oddawane do używania, h. poszukiwanie nowych najemców w przypadku rozwiązywania umów, i. reagowanie na zgłaszane przez najemców problemy techniczne / awarie, j. działania windykacyjne w razie opóźnień, k. informowanie o planowanych pracach i awariach, l. zarządzanie dokumentacją i prowadzenie ewidencji technicznych dla Lokali XX oraz przyszłych nieruchomości, m. organizację i przeprowadzanie przeglądów, n. zapewnienie zgodności funkcjonowania Lokali XX z wymogami prawa (PPOŻ, wymogi sanitarne) i współpracę z odpowiednimi inspekcjami, o. utrzymywanie kontaktów ze wspólnotą mieszkaniową w kwestiach operacyjnych i rozliczeń kosztów utrzymania części wspólnych.
Wnioskodawca podkreśla, że Zespół składników nie jest zbiorem przypadkowych elementów. Wszystkie jego części – lokale, wyposażenie, umowy najmu i mediów, rachunki bankowe oraz wykwalifikowany personel – skupiają się na lokalach w tym samym budynku (XX). Tym samym zespół ten stanowi zespół składników materialnych i niematerialnych, o którym mowa w art. 2 pkt 27e ustawy o VAT. Wyodrębnienie organizacyjne Ustawa o VAT nie wskazuje jak ma wyglądać organizacyjne wyodrębnienie danej masy majątkowej, aby mogła ona zostać uznana za ZCP.
Dotychczas prezentowany przez organy podatkowe pogląd wskazuje, że wystarczające jest wyodrębnienie danego zespołu składników w statucie, regulaminie lub innym akcie (np. uchwale zarządu) (tak m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z 6 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Rz 525/19 oraz DKIS w interpretacjach indywidualnych z 20 listopada 2020 r., nr 0111-KDIB3-3.4012.556.2020.3.MAZ, z 19 kwietnia 2018 r., nr 0114-KDIP1-3.4012.183.2018.1.JG, oraz z 25 stycznia 2018 r., nr 0111-KDIB3-1.4012.1.2018.1.IK).
Opisany w opisie zdarzenia przyszłego Dział X, do którego przypisano Zespół składników, został formalnie wyodrębniony w strukturze organizacyjnej Spółki na mocy uchwały Zarządu Spółki. Co za tym idzie wymóg wyodrębnienia w akcie korporacyjnym (tu: w uchwale Zarządu Spółki) należy uznać za spełniony. Odrębność organizacyjna oznacza również możliwość ustalenia – w dowolnym momencie – które składniki majątkowe przedsiębiorstwa przynależą do ZCP.
Odrębność organizacyjna wymaga, aby możliwe było przyporządkowanie do takiego odrębnego zespołu składników majątkowych i niemajątkowych odrębnej dokumentacji, łącznie z umowami stanowiącymi źródło praw i obowiązków dotyczących wyłącznie zakresu działalności prowadzonej przez dany zespół składników.
W świetle powyższego oraz zgodnie z opisem zdarzenia przyszłego, wyodrębnienie organizacyjne ZCP w postaci Działu X z przypisanym do niego Zespołem składników ma swoje uzasadnienie w szczególności w: i. formalnym wyodrębnieniu Działu na mocy uchwały Zarządu Spółki, ii. alokowaniu do Działu poszczególnych elementów wchodzących w skład Zespołu składników, w tym umów związanych z działalnością w zakresie zarządzania Lokalami oraz wynikających z tych umów praw i obowiązków. iii. odrębności organizacyjnej pozwalającej na ustalenie, które składniki przynależą do ZCP, oraz możliwości przypisania do niego odrębnej dokumentacji i umów dotyczących wyłącznie zakresu działalności tego zespołu.
Wnioskodawca podkreśla, że lokalizacja wszystkich biur w jednym budynku (XX) sprawia, że przyporządkowanie dokumentacji i umów do Działu X jest jednoznaczne i niepodważalne. Podsumowując, Dział X pozostaje wyodrębniony organizacyjnie w ramach Spółki. Wyodrębnienie finansowe Definicja ZCP wskazana w ustawie o VAT nie precyzuje, co należy rozumieć przez wyodrębnienie finansowe.
Organy podatkowe prezentują stanowisko, zgodnie z którym wyodrębnienie finansowe nie oznacza konieczności prowadzenia osobnych ksiąg dla poszczególnych ZCP, ale sytuację, w której poprzez odpowiednią ewidencję zdarzeń gospodarczych możliwe jest przyporządkowanie przychodów i kosztów oraz należności i zobowiązań do ZCP (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 stycznia 2020 r., sygn. akt I FSK 1343/17, DKIS w interpretacji indywidualnej z 20 listopada 2020 r., nr 0111-KDIB3-3.4012.556.2020.3.MAZ, oraz z 23 października 2020 r., nr 0114-KDIP4-1.4012.394.2020.1.AM).
Zdaniem Wnioskodawcy, o wyodrębnieniu finansowym Działu X świadczy m.in.: i. identyfikowanie przez Spółkę środków pieniężnych bezpośrednio powiązanych z działalnością prowadzoną przez Dział (od strony wpływów i wydatków); ii. rachunek bankowy alokowany do Działu X, tj. rachunek bieżący (podstawowy) w PLN (razem z rachunkiem VAT) – który to rachunek będzie wykorzystywany dla celów obsługi płatności związanych z Lokalami XX (regulowania zobowiązań) a także przyjmowania wpływów wynikających z wynajmu Lokali (spłaty należności); iii. prowadzenie działalności w zakresie zarządzania Lokalami, a więc posiadanie przez Dział źródła bieżącego finansowania działalności.
Co istotne, w odniesieniu do Działu X – w oparciu o prowadzoną ewidencję księgową (w tym system MPK – miejsc powstawania kosztów) – możliwe jest przyporządkowanie przychodów i kosztów oraz należności i zobowiązań związanych z Lokalami i innymi składnikami wchodzącymi w skład Zespołu składników. Mając na względzie powyższe, zdaniem Wnioskodawcy, Dział X wraz z przypisanym Zespołem składników spełnia przesłankę wyodrębnienia finansowego.
Wyodrębnienie funkcjonalne / realizacja określonych zadań gospodarczych Poza wyodrębnieniem organizacyjnym i finansowym w istniejącym przedsiębiorstwie, składniki materialne i niematerialne, by mogły być uznane za ZCP w rozumieniu ustawy o VAT, muszą być przeznaczone do realizacji określonych zadań gospodarczych. Jednocześnie konieczne jest, by zespół takich składników potencjalnie mógł stanowić niezależne przedsiębiorstwo, realizujące własne zadania gospodarcze.
Takie rozumienie wyodrębnienia funkcjonalnego zostało potwierdzone również w stanowiskach organów podatkowych i sądów administracyjnych (tak m.in. DKIS w interpretacji indywidualnej z 2 sierpnia 2021 r., nr 0113-KDIPT1-1.4012.545.2021.1.MG, z 20 listopada 2020 r., nr 0111-KDIB3-3.4012.556.2020.3.MAZ, z 24 kwietnia 2018 r., nr IBPP3/443-1360/14-1/JP, z 6 października 2020 r., nr 0111-KDIB3-2.4012.564.2020.3.MN). Lokale XX nie są obiektami rozproszonymi, lecz stanowią spójną całość powierzchni użytkowej jednego obiektu (por. zdjęcie powyżej).
Kryterium wydzielenia Działu X jest wyodrębniona funkcja: prowadzenie kompleksu lokali jako samodzielnej jednostki operacyjnej na specyficznym rynku w .../przy Pl. …. Lokalizacja wszystkich lokali w tym samym obiekcie decyduje o tym, że: a. elementy Zespołu składników (lokale, garaże, wyposażenie, umowy najmu i mediów, strona internetowa oraz personel) tworzą jeden zintegrowany system działania Lokali XX; b. wydzieleniu podlega cała powierzchnia w obiekcie, co oznacza przeniesienie pełnej, wewnętrznie kompletnej struktury, a nie fragmentarycznych aktywów; c. spółka przejmująca - nabywca - będzie mogła natychmiast kontynuować działalność (tę samą aktywność Działu) bez angażowania dodatkowych składników majątkowych.
Przypisanie lokali do Działu X nie miało przypadkowego charakteru. Zarząd Spółki oparł się na kryterium charakteru i przeznaczenia nieruchomości, uznając, że Lokale XX wraz z miejscami parkingowymi – z uwagi na działalność w innej niż pozostałe nieruchomości bardzo specyficznej lokalizacji – stanowią jednolitą funkcjonalnie całość. Pozostają one ze sobą w ścisłym związku przestrzennym i operacyjnym, co jednoznacznie kwalifikuje je jako zdolne do samodzielnego bytu gospodarczego. Do Działu X – podobnie jak do pozostałych dwóch wyodrębnionych działów – przypisano konkretne zadania gospodarcze.
W zakresie wyodrębnienia funkcjonalnego dział ten realizuje indywidualne cele obejmujące nabywanie nieruchomości w ... na wynajem oraz ich bieżącą obsługę w modelu usługowym. Przypisanie mu – na mocy Uchwały – niezbędnego i spójnego Zespołu składników oraz wykwalifikowanego personelu uzasadnia stwierdzenie, że Dział X funkcjonuje jak niezależne przedsiębiorstwo. Osoby te odpowiadają za efektywne wykorzystanie Lokali XX.
Do zadań personelu przypisanego do X należy w szczególności: a. optymalizacja zysków poprzez właściwe zarządzanie najmem, minimalizowanie pustostanów i kontrola kosztów eksploatacji, b. dostosowywanie usług do potrzeb najemców, oferowanie elastycznych warunków najmu oraz zapewnianie wysokiego standardu obsługi, c. promowanie nieruchomości w Internecie i na portalach ogłoszeniowych oraz obsługa zgłoszeń klientów, d. zarządzanie dostępem, użytkowaniem i bezpieczeństwem parkingów, w tym kontrola wjazdów za pomocą kart lub monitoringu, e. utrzymywanie należytego stanu technicznego biur, w tym nadzór nad instalacjami, przeglądami i koordynacja napraw, f. zarządzanie usługami zewnętrznymi (sprzątanie, ochrona, serwis), monitorowanie ich jakości i kosztów oraz sporządzanie prognoz finansowych, g. przygotowywanie Umów najmu oraz aktywne poszukiwanie nowych najemców, h. reagowanie na zgłaszane przez najemców problemy, prowadzenie działań windykacyjnych oraz informowanie o planowanych pracach i awariach, i. zarządzanie dokumentacją i ewidencją techniczną nieruchomości oraz archiwizowanie umów i protokołów z przeglądów, j. zapewnienie zgodności funkcjonowania nieruchomości z wymogami prawa (PPOŻ, wymogi sanitarne) i współpraca z inspekcjami, k. utrzymywanie kontaktów ze wspólnotą mieszkaniową w kwestiach operacyjnych oraz rozliczeń kosztów części wspólnej.
O wyodrębnieniu funkcjonalnym Działu X świadczy fakt, że dział ten realizuje pełny ciąg funkcji gospodarczych: od identyfikacji i zakupu lub najmu lokali, przez proces oceny przedmiotu nabycia - (weryfikacja tytułu prawnego, obciążeń, hipotek, analizę umów najmu, struktury podatkowej, stanu technicznego, rentowności oraz audyt środowiskowy, aż po przygotowanie do komercjalizacji. Dalsze etapy obejmują marketing, pozyskanie najemców, obsługę umów, bieżące utrzymanie techniczne i operacyjne, rozliczenia oraz windykację należności, a finalnie dekomercjalizację i ponowną komercjalizację.
Każde z tych ogniw jest wykonywane w ramach ról i odpowiedzialności przypisanych bezpośrednio do Działu X. Dla zyskownego wykorzystania Zespołu składników kluczowe jest doświadczenie personelu w zarządzaniu Lokalami XX na wymagającym rynku warszawskim, który cechuje się: a. dużą różnorodnością typów nieruchomości (od nowoczesnych biurowców po zabytkowe kamienice); b. silną koncentracją w centrum przy jednoczesnym rozwoju inwestycji na obrzeżach (...), co przy rozbudowie metra rodzi ryzyko odpływu najemców ze Śródmieścia do tańszych lokalizacji; c. stale rosnącymi kosztami eksploatacyjnymi, co utrudnia pozyskiwanie najemców dla nieruchomości w centrum; d. zróżnicowanym popytem na usługi najmu; e. wpływem trendów takich jak praca hybrydowa i co-working na zapotrzebowanie na powierzchnie biurowe; f. kluczowym znaczeniem bliskości infrastruktury komunikacyjnej (metro, tramwaje, SKM) dla wyboru miejsca prowadzenia działalności przez najemców.
Opisane wyzwania stanowią codzienną praktykę osób zaangażowanych w działalność Działu X. Było to szczególnie widoczne przy niedawnym poszukiwaniu najemców dla trzech biur, co potwierdza, że zarządzanie Lokalami XX wiąże się z wykonywaniem realnych zadań o bardzo specyficznym, indywidualnym charakterze. Specyfiki tej w żaden sposób nie można porównać do realiów pracy osób przypisanych do Działów Nieruchomości ... czy ..., co ostatecznie dowodzi odrębności funkcjonalnej Działu. Lokale XX pozostają ze sobą w ścisłym, funkcjonalnym związku – sąsiadują ze sobą i stanowią kompletną powierzchnię biurową oraz parkingową obiektu.
Ich przypisanie do Działu X nie było przypadkowe – Zarząd Spółki zastosował bowiem merytoryczne kryterium charakteru nieruchomości. Najlepiej obrazuje to podział na wyspecjalizowane jednostki: a. Dział Nieruchomości … (X), b. Dział Nieruchomości … oraz c. Dział Nieruchomości …. Taka struktura potwierdza, że wyodrębnienie działów nastąpiło według jasno sprecyzowanych i racjonalnych kryteriów gospodarczych. Wyodrębnienie Działu X odpowiada gospodarczemu założeniu zarządzania nieruchomościami o jednolitej funkcji i lokalizacji w ramach wyspecjalizowanej jednostki organizacyjnej, co zwiększa efektywność prowadzonej działalności.
Za alokacją Lokali XX do X przemawiał fakt, że tworzą one jednorodną masę majątkową obejmującą całą powierzchnię obiektu będącego częścią kompleksu XX (por. zdjęcie powyżej). Takie ujęcie składników pozwala na optymalne zarządzanie nimi w ramach Spółki, a w przyszłości umożliwi ich bezproblemowe funkcjonowanie jako samodzielny organizm gospodarczy w strukturze nowej spółki po planowanym wydzieleniu ZCP.
W tym miejscu Spółka wskazuje na wyroki dotyczące kwestii uznania zespołu składników za ZCP; i. w wyroku WSA w Poznaniu z 17 lutego 2026 r. (sygn. akt I SA/Po 708/25) wskazano, że przy ocenie, czy wniesienie wkładu do spółki w postaci kilku lokali użytkowych będących przedmiotem najmu stanowi zbycie ZCP, istotne jest orzecznictwo, w tym orzeczenie TSUE z dnia 16 stycznia 2023 r. w sprawie C-729/21, a także wydany w oparciu o nie wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 września 2023 r. (sygn. I SA/Po 72/22).
Jak wynika z orzeczenia TSUE, możliwe jest wyodrębnienie z dotychczasowej działalności gospodarczej części tej działalności, która będzie spełniała kryteria wyodrębnienia finansowego, organizacyjnego i funkcjonalnego – wówczas nie mamy do czynienia z dostawą nieruchomości, tylko z wniesieniem ZCP. Warunkiem sine qua non nie jest natomiast przeniesienie zobowiązań (które w niniejszej sprawie nastąpiło); ii.
W wyroku NSA z 26 lutego 2026 r. (sygn. akt I FSK 1805/24) sąd wskazał, że na kanwie analizowanej sprawy nie sposób kwestionować – jak uczynił to organ – funkcjonalnej więzi między składnikami majątkowymi i niemajątkowymi (w tym zobowiązaniami) przypisanymi do działalności przenoszonej (projekt polegający na budowie budynku biurowo usługowego wraz z garażem podziemnym, drogami wewnętrznymi oraz niezbędną infrastrukturą techniczną), a także możliwości faktycznego i samodzielnego prowadzenia (kontynuowania) działalności gospodarczej i realizacji samodzielnego celu gospodarczego w ramach działalności przenoszonej.
Tym samym wydzielana ze spółki dzielonej i przejmowana przez spółkę przejmującą działalność przenoszona stanowi ZCP; iii. W wyroku z 22 marca 2019 r. (sygn. akt I FSK 784/17) NSA podzielił pogląd, zgodnie z którym w sytuacji, gdy dany podmiot prowadzi działalność poprzez wyodrębniony w strukturze organizacyjnej zakład (dział, wydział), obejmujący przypisane do tejże działalności w zakresie najmu nieruchomości obsługę (pracowników), finansowanie, umowy itp., sprzedaż takiego zakładu – jako całości – może spełniać warunek stosownego wyodrębnienia i zdolności do prowadzenia samodzielnej działalności gospodarczej.
Z treści tego wyroku jednoznacznie wynika, że jeśli zakład (dział, wydział) działający w zakresie najmu nieruchomości jest wyodrębniony formalnie, posiada obsługę (pracowników), finansowanie i umowy, może spełniać warunek wyodrębnienia funkcjonalnego i posiadać zdolność do prowadzenia samodzielnej działalności gospodarczej; iv. WSA w Poznaniu w wyroku z 11 sierpnia 2026 r. (sygn. akt I SA/Po 935/26) uznał, że wniesienie zespołu składników obejmującego udziały w nieruchomościach może stanowić zorganizowaną część przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy o VAT.
Sąd wskazał, że jeżeli podatnik prowadził działalność gospodarczą z wykorzystaniem takich nieruchomości, pomimo posiadania jedynie udziałów w nich, brak jest podstaw do przyjęcia, że działalność ta nie mogłaby być kontynuowana przez inny podmiot. Tym samym sąd potwierdził, że nieodpłatne przekazanie wydzielonej działalności obejmującej nieruchomości przeznaczone do wynajmu wraz z elementami niezbędnymi do kontynuowania tej działalności, w szczególności powiązanymi umowami, należnościami, zobowiązaniami, dokumentacją oraz sposobem organizacji zarządzania tym segmentem, może stanowić zbycie ZCP w rozumieniu ustawy o VAT.
W ocenie Wnioskodawcy Dział X spełnia wszystkie warunki wskazane przez NSA: jest formalnie wyodrębniony Uchwałą Zarządu, posiada dedykowany, wykwalifikowany personel, finansowanie, własne rachunki bankowe oraz do tego działu przypisano zarówno należności (wynikającej z umów najmu), jak i zobowiązania (wynikające z umów o dostawę mediów). Można on zatem spełniać warunek stosownego wyodrębnienia i zdolności do prowadzenia samodzielnej działalności gospodarczej.
W świetle powyższego Dział X stanowi wyodrębniony organizacyjnie, finansowo i funkcjonalnie zespół składników materialnych i niematerialnych, wyposażony w zasoby majątkowe, personel oraz środki finansowe, zatem posiada zdolność do samodzielnej realizacji określonych zadań gospodarczych. Tym samym spełnia on przesłanki uznania za ZCP w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy o VAT. Podział przez wydzielenie jako czynność niepodlegająca opodatkowaniu VAT Zdaniem Wnioskodawcy, w przypadku uznania opisanego w niniejszym Wniosku Działu X (z przypisanym doń Zespołem składników) za ZCP, podział przez wydzielenie Działu do nowej spółki będzie stanowić czynność niepodlegającą opodatkowaniu VAT.
Aby rozstrzygnąć, czy dana transakcja będzie podlegała opodatkowaniu VAT, należy w pierwszej kolejności ustalić, czy w stosunku do tej transakcji może znaleźć zastosowanie którekolwiek z wyłączeń przedmiotowych określonych przez ustawodawcę w art. 6 ustawy o VAT. Zgodnie z art. 6 pkt. 1 ustawy o VAT, przepisów ustawy nie stosuje się do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub ZCP. Definicja legalna ZCP na gruncie ustawy o VAT zawarta jest w art. 2 pkt 27e. Zatem, o ile Dział X (wraz z przypisanym do niego Zespołem składników) będzie spełniać przesłanki uznania go za ZCP, wówczas podział przez wydzielenie stanowić będzie czynność niepodlegającą opodatkowaniu VAT.
Spółka nie wystąpi zatem w roli podmiotu dokonującego czynności opodatkowanej VAT. Zdaniem Wnioskodawcy, wskazany w opisie zdarzenia przyszłego Dział, do którego został przypisany Zespół składników, będzie stanowić ZCP w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy o VAT i w konsekwencji planowany podział przez wydzielenie będzie stanowić czynność niepodlegającą opodatkowaniu VAT (na podstawie z art. 6 pkt. 1 ustawy o VAT) – co za tym w związku z planowanym podziałem (o ile ten nastąpi) Spółka nie będzie podmiotem dokonującym czynności opodatkowanej VAT.
Wnioskodawca informuje, że nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych w Spółce, w stosunku do stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o uprzednio wydaną dla Spółki interpretacji indywidualnej z 28 stycznia 2025 r. (nr 0111-KDIB3-3.4012.508.2024.2.MPU). Dlatego mając na uwadze tę okoliczność oraz uwagi sądu WSA w Rzeszowie (sygn. I SA/Rz 177/25), że stan faktyczny przedstawiony w poprzednim wniosku jest inny niż rzeczywisty, Wnioskodawca składa nowy, poprawny wniosek.
Niniejszy wniosek przedstawia, że wszystkie objęte wyodrębnieniem lokale są zlokalizowane w jednym i tym samym obiekcie XX (co było błędnie przedstawione w poprzednim wniosku), a wszelkie umowy dotyczące tych lokali (zarówno wiążące się z generowaniem dla Spółki przychodów z najmu, tj. umowy najmu, jak i generujące koszty, w tym umowy o dostawę mediów, umowy z obsługą lokali, umowy ubezpieczenia, spory prawne, czynności prowadzenia lokali, zaangażowany personel, uzyskiwane i wykorzystywane środki finansowe) dotyczą wyłącznie tego obiektu i do niego są funkcjonalnie przypisane zarówno formalnie jak i funkcjonalnie.
Dodatkowo Dział X jest w trakcie rozszerzania działalności na świadczenie usług obsługi lokali w sąsiednich nieruchomościach. Okoliczności te mają fundamentalne znaczenie dla oceny przesłanki wyodrębnienia funkcjonalnego i – jak wykazano powyżej – przesądza o tym, że Zespół składników alokowany do Działu X stanowi ZCP w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy o VAT. Co również istotne, wydzielenie ZCP nastąpi do spółki, której udziałowcem nie będzie Wnioskodawca, lecz wspólnik (udziałowiec) Wnioskodawcy.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 1263), zwanej dalej „ustawą”: Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. W myśl art. 7 ust. 1 ustawy: Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…). W świetle art. 2 pkt 6 ustawy: Ilekroć w przepisach ustawy jest mowa o towarach – rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
Jednocześnie art. 6 ustawy wskazuje na wyłączenia określonych czynności spod zakresu przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. Są w nim wskazane czynności, które co do zasady należą do grupy czynności podlegających opodatkowaniu, mieszczące się w zakresie odpłatnej dostawy towarów czy też odpłatnego świadczenia usług, z uwagi jednak na stosowne wyłączenie, czynności te nie podlegają opodatkowaniu. Na mocy art. 6 pkt 1 ustawy: Przepisów ustawy nie stosuje się do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Ustawodawca w ww. przepisie nie zdefiniował, co należy rozumieć pod pojęciem „transakcji zbycia”.
Uwzględniając zakres przedmiotowy ustawy o podatku od towarów i usług pojęcie to należy rozumieć w sposób zbliżony do pojęcia „dostawy towarów” w ujęciu art. 7 ust. 1 ustawy, tzn. „zbycie” obejmuje wszelkie czynności, w ramach których następuje przeniesienie prawa do rozporządzania przedmiotem jak właściciel, np. sprzedaż, zamianę, darowiznę, nieodpłatne przekazanie, przeniesienie własności w formie wkładu niepieniężnego, czyli aportu. Zbycie przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa podlega zasadzie swobody umów, a więc może nastąpić na podstawie każdej czynności rozporządzającej, w tym także w formie umowy sprzedaży lub aportu.
Podkreślenia wymaga, że ze względu na szczególny charakter przepisu art. 6 pkt 1 ustawy, winien on być interpretowany ściśle, co oznacza, że ma zastosowanie wyłącznie w przypadku zbycia (a zatem wszelkich czynności, w ramach których następuje przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel) przedsiębiorstwa w rozumieniu w art. 551 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795) lub zorganizowanej jego części, zdefiniowanej w art. 2 pkt 27e ustawy.
Wskazany wyżej przepis art. 2 pkt 27e ustawy stanowi: Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o zorganizowanej części przedsiębiorstwa – rozumie się przez to organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, który zarazem mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania. Podstawowym wymogiem dla uznania, że transakcja dotyczy zorganizowanej części przedsiębiorstwa jest więc to, aby obejmowała ona zespół składników materialnych i niematerialnych (w tym zobowiązań).
Kolejnym warunkiem jest wydzielenie tego zespołu w istniejącym przedsiębiorstwie. Wydzielenie to ma zachodzić na trzech płaszczyznach: organizacyjnej, finansowej i funkcjonalnej (przeznaczenie do realizacji określonych zadań gospodarczych). Elementami zespołu składników materialnych i niematerialnych, stanowiących zorganizowaną część przedsiębiorstwa, powinny być w szczególności aktywa trwałe, obrotowe, a także czynnik ludzki, czyli kadra pracownicza. Wyodrębnienie organizacyjne oznacza, że zorganizowana część przedsiębiorstwa ma swoje miejsce w strukturze organizacyjnej podatnika jako dział, wydział, oddział itp.
Przy czym, w doktrynie zwraca się uwagę, że organizacyjne wyodrębnienie powinno być dokonane na bazie statutu, regulaminu lub innego aktu o podobnym charakterze. Organizacyjny aspekt wyodrębnienia oznacza, że składniki tworzące „część przedsiębiorstwa” powinny posiadać cechę zorganizowania. Cecha ta powinna występować w „istniejącym przedsiębiorstwie”, a więc w ramach prowadzonej działalności i dotyczyć określonego zespołu składników tworzących część tego przedsiębiorstwa. Wyodrębnienie finansowe najpełniej realizowane jest w przypadku zakładu lub oddziału osoby prawnej.
Wyodrębnienie finansowe nie oznacza samodzielności finansowej, ale sytuację, w której przez odpowiednią ewidencję zdarzeń gospodarczych możliwe jest przyporządkowanie przychodów i kosztów oraz należności i zobowiązań do zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Natomiast wyodrębnienie funkcjonalne należy rozumieć jako przeznaczenie do realizacji określonych zadań gospodarczych. Zorganizowana część przedsiębiorstwa musi stanowić funkcjonalnie odrębną całość – obejmować elementy niezbędne do samodzielnego prowadzenia działań gospodarczych, którym służy w strukturze przedsiębiorstwa.
Aby zatem część mienia przedsiębiorstwa mogła być uznana za jego zorganizowaną część, musi ona – obiektywnie oceniając – posiadać potencjalną zdolność do funkcjonowania jako samodzielny podmiot gospodarczy. Składniki majątkowe materialne i niematerialne wchodzące w skład zorganizowanej części przedsiębiorstwa muszą zatem umożliwić nabywcy podjęcie działalności gospodarczej w ramach odrębnego przedsiębiorstwa. Ponadto, wymagane jest, aby zorganizowana część przedsiębiorstwa mogła stanowić potencjalnie niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące zadania gospodarcze, których realizacji służy w istniejącym przedsiębiorstwie.
Powyższe oznacza, że przez zorganizowaną część przedsiębiorstwa można rozumieć wyłącznie tę część przedsiębiorstwa, która jest przede wszystkim wyodrębniona organizacyjnie, ale także posiada wewnętrzną samodzielność finansową. W związku z powyższym, w rozumieniu przepisów podatkowych, aby określony zespół składników majątkowych mógł zostać zakwalifikowany jako zorganizowana część przedsiębiorstwa, nie jest wystarczające jakiekolwiek zorganizowanie masy majątkowej, ale musi się ona odznaczać pełną odrębnością niezbędną do samodzielnego funkcjonowania w obrocie gospodarczym.
Zorganizowaną część przedsiębiorstwa tworzą więc składniki, będące we wzajemnych relacjach, takich by można było mówić o nich jako o zespole, a nie o zbiorze przypadkowych elementów, których jedyną cechą wspólną jest własność jednego podmiotu gospodarczego.
Reasumując, na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług mamy do czynienia ze zorganizowaną częścią przedsiębiorstwa, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: 1. istnieje zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania; 2. zespół ten jest organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie; 3. składniki te przeznaczone są do realizacji określonych zadań gospodarczych; 4. zespół tych składników mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące ww. zadania gospodarcze.
Brak zaistnienia którejkolwiek z omawianych powyżej przesłanek wyklucza uznanie zespołu składników majątkowych przedsiębiorstwa za jego zorganizowaną część w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy.
Zaznaczenia wymaga, że definicja zorganizowanej części przedsiębiorstwa zawarta w przepisie art. 2 pkt 27e ustawy, nie jest definicją samoistną, lecz należy rozpatrywać ją m.in. w kontekście uregulowań art. 6 pkt 1 ustawy, który wyłącza z opodatkowania podatkiem od towarów i usług zbycie składników materialnych i niematerialnych uprzednio wyodrębnionych organizacyjnie i finansowo w istniejącym przedsiębiorstwie, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, nie dotyczy natomiast zbycia poszczególnych składników majątkowych przedsiębiorstwa.
Jak wskazał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 27 listopada 2003 r. w sprawie Zita-Modes C-497/01 „(...) pojęcie zbycia, czy to za wynagrodzeniem, czy też bez lub w charakterze aportu wniesionego do spółki, całości aktywów lub jej części, należy interpretować tak, iż obejmuje ono zbycie przedsiębiorstwa, włącznie z jego rzeczowymi składnikami oraz, w zależności od konkretnego przypadku, składnikami materialnymi, które łącznie, stanowią przedsiębiorstwo lub część przedsiębiorstwa zdolną do prowadzenia niezależnej działalności gospodarczej, natomiast nie obejmuje ono zwykłego zbycia aktywów, takiego jak sprzedaż zapasów produktów”.
Z orzeczenia tego wynika ponadto, że nabywca całości lub części majątku podatnika powinien mieć zamiar prowadzenia działalności nabytego przedsiębiorstwa lub jego części, a nie działać tylko w celu niezwłocznego zlikwidowania danej działalności oraz sprzedaży ewentualnych zapasów.
Podobnie Trybunał wypowiedział się w wyroku z 10 listopada 2011 r. w sprawie C-444/10 Finanzamt Ludenscheid przeciwko Christel Schriever, wskazując, że regulacja art. 5 (8) VI Dyrektywy Rady (obecnie art. 19 Dyrektywy 112) obejmuje przekazanie przedsiębiorstwa lub jego samodzielnej części, w tym składników materialnych i ewentualnie niematerialnych, łącznie składających się na przedsiębiorstwo lub część przedsiębiorstwa zdolną prowadzić samodzielną działalność gospodarczą, nie obejmuje zaś samego zbycia towarów, jak sprzedaż zapasu produktów.
Jak wskazuje Trybunał, stwierdzenie, że nastąpiło przekazanie przedsiębiorstwa lub jego samodzielnej części w rozumieniu art. 19 Dyrektywy 112, wymaga by całość przekazanych składników pozwalała na prowadzenie samodzielnej działalności gospodarczej. Kwestię, czy całość ta musi obejmować określone dobra, zarówno ruchome, jak i nieruchome, należy rozpatrywać z punktu widzenia charakteru prowadzonej działalności gospodarczej. Natomiast w wyroku C-444/10 z 10 listopada 2011 r. TSUE wywiódł, że jeżeli działalność gospodarcza tego nie wymaga, przedmiotem zbycia nie muszą być wszystkie składniki z nią związane, aby czynność ta wyłączona była z opodatkowania.
O tym, czy nastąpiło zbycie przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa decydują każdorazowo okoliczności faktyczne związane z konkretną transakcją. Podatnik obowiązany jest do prawidłowego określenia przedmiotu opodatkowania, co wiąże się z koniecznością prawidłowego zdefiniowania dokonywanej czynności. Z opisu sprawy wynika, że Spółka jest zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Przedmiotem działalności Spółki jest kupno, sprzedaż oraz wynajem i zarządzanie nieruchomościami.
W ramach wykonywanej działalności Spółka nabyła grunty, obiekty przemysłowe, magazyny i lokale – o różnym/odmiennym charakterze i przeznaczeniu – i wynajmuje/wydzierżawia je licznym i różnym podmiotom gospodarczym.
Majątek Spółki znajduje się w wielu polskich miejscowościach, m.in w …, …, ... czy …. W strukturze Spółki 2024 r. wyodrębniono trzy działy: Dział Nieruchomości …, Dział Nieruchomości … oraz Dział Nieruchomości …. W ramach wstępnej, możliwej wewnątrz jednego podmiotu dywersyfikacji, utworzono: 1. Dział Nieruchomości … – odpowiedzialny za obrót, wynajem i zarządzanie obiektami przemysłowymi, magazynowymi, placami składowymi oraz gruntami; 2. Dział Nieruchomości … – zajmujący się obrotem i zarządzaniem lokalami mieszkalnymi oraz domami jednorodzinnymi; 3. Dział Nieruchomości … Premium (...). Każdy dział zajmuje się innym rodzajem nieruchomości w podziale na: przemysłowe, mieszkaniowe i biurowe.
Spółka planuje podział przez wydzielenie zorganizowanej części przedsiębiorstwa w postaci Działu X do istniejącej lub nowo zawiązanej spółki, której jedynym wspólnikiem będzie obecny wspólnik Spółki. Spółka, do której zostanie wydzielona ZCP, będzie od pierwszego dnia po podziale kontynuować dotychczasową działalność Działu, wykorzystując wszystkie przypisane do Działu X składniki majątkowe i niemajątkowe, w tym zwłaszcza wykwalifikowany personel (Zespół składników). Przedmiotem aktywności Działu X jest operacyjna obsługa lokali w budynku przy Pl. … (ul. …) w … (część kompleksu XX). Wskazali Państwo, że funkcjonowanie – odrębnie i niezależnie – Działu X oraz dwóch pozostałych działów (tj.
Działu Nieruchomości … oraz Działu Nieruchomości …) w strukturze organizacyjnej Spółki pozwala na efektywne prowadzenie działalności i czerpanie większych zysków z posiadanych przez Spółkę aktywów (z zastosowaniem klucza przeznaczenia/charakteru działalności). Spółka przyporządkowała do Działu X personel, którego zadaniem jest efektywne wykorzystanie Lokali XX w prowadzonej działalności.
Całokształt okoliczności przedstawionych we wniosku wskazuje, że opisany zespół składników materialnych i niematerialnych w postaci Działu X, cechuje/cechować będzie się wyodrębnieniem organizacyjnym, finansowym oraz funkcjonalnym i może/będzie mógł stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące przypisane mu zadania. Analiza zaprezentowanego opisu sprawy w kontekście przytoczonych regulacji prawnych oraz orzecznictwa TSUE, prowadzi do wniosku, że w opisanej sytuacji zostaną spełnione wszystkie wskazane przesłanki do uznania zespołu składników materialnych i niematerialnych związanych z Działem X, za zorganizowaną część przedsiębiorstwa, o której mowa w art. 2 pkt 27e ustawy.
Opisany we wniosku zespół składników materialnych i niematerialnych w tym zobowiązania, będący przedmiotem planowanego podziału przez wydzielenie stanowi/będzie stanowił zespół składników materialnych i niematerialnych w tym zobowiązania, który jest wyodrębniony organizacyjnie, funkcjonalnie i finansowo i może/będzie mógł stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące konkretnie przypisane mu zadania. Z kolei podmiot gospodarczy, do którego zostanie przeniesiony Dział X będzie od pierwszego dnia po podziale prowadził działalność gospodarczą w oparciu o nabyte składniki w postaci ww. Działu.
W konsekwencji zespół składników materialnych i niematerialnych w postaci Działu X stanowi/będzie stanowił zorganizowaną część przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy i tym samym planowane przeniesienie ww. zespołu składników w wyniku podziału przez wydzielenie nie podlega/nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem VAT na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy. Zatem Państwa stanowisko uznałem za prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia Interpretacja dotyczy: - stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia oraz - zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji. Odnosząc się do przywołanych przez Państwa interpretacji indywidualnych, Organ pragnie zauważyć, że zostały one wydane w indywidualnych sprawach i odnoszą się wyłącznie do okoliczności przedstawionych w inicjującym te sprawy wnioskach.
Podkreślenia w tym miejscu bowiem wymaga, że interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane są w indywidualnych sprawach podatników i niewątpliwie kształtują sytuację prawną tych podmiotów w wyniku rozstrzygnięć, dotyczących konkretnych stanów faktycznych/zdarzeń przyszłych osadzonych w określonym stanie prawnym. Interpretacje indywidualne nie mają mocy prawa powszechnie obowiązującego, co oznacza, że należy je traktować indywidualnie (por. prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 marca 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 109/15). Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku opisem sprawy.
Ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym jego przedstawieniem. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. Zatem, należy zaznaczyć, że wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku opisie sprawy. W konsekwencji w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.
Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność. Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.).
Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem sprawy i zastosują się Państwo do interpretacji. · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej: 1) z zastosowaniem art. 119a; 2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; 3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści. · Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA): · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art.
47 § 1 PPSA), albo · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA). Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA). Podstawa prawna dla wydania interpretacji Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.