Art. 40 Kodeks postępowania karnego

obowiązuje od 1.07.2003Stan prawny na 5.10.2026·Źródło: ELI / Sejm RP, oficjalny PDF ↗

Aktualne brzmienie

Art. 40.

§ 1.Sędzia jest z mocy prawa wyłączony od udziału w sprawie, jeżeli:

1)sprawa dotyczy tego sędziego bezpośrednio;

2)jest małżonkiem strony lub pokrzywdzonego albo ich obrońcy, pełnomocnika lub przedstawiciela ustawowego albo pozostaje we wspólnym pożyciu z jedną z tych osób;

3)jest krewnym lub powinowatym w linii prostej, a w linii bocznej aż do stopnia pomiędzy dziećmi rodzeństwa osób wymienionych w pkt 2 albo jest związany z jedną z tych osób węzłem przysposobienia, opieki lub kurateli;

4)był świadkiem czynu, o który sprawa się toczy, albo w tej samej sprawie był przesłuchany w charakterze świadka lub występował jako biegły;

5)brał udział w sprawie jako prokurator, obrońca, pełnomocnik, przedstawiciel ustawowy strony, albo prowadził postępowanie przygotowawcze;

6)brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia lub wydał zaskarżone zarządzenie;

7)brał udział w wydaniu orzeczenia, które zostało uchylone;

8) (uchylony)

9)brał udział w wydaniu orzeczenia, co do którego wniesiono sprzeciw;

10)prowadził mediację.

§ 2.Powody wyłączenia trwają mimo ustania uzasadniającego je małżeństwa, wspólnego pożycia, przysposobienia, opieki lub kurateli.

§ 3.Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego wnioskiem o wznowienie, zaskarżonego w trybie kasacji lub objętego skargą nadzwyczajną, nie może orzekać co do tego wniosku, kasacji lub skargi.

Prostym językiem

Sędzia nie może prowadzić sprawy, jeśli dotyczy ona jego samego, jest blisko związany z uczestnikami (np. małżonek, krewny do określonego stopnia) lub wcześniej występował w tej sprawie jako świadek, biegły, prokurator albo obrońca. Wyłączenie obowiązuje także po ustaniu małżeństwa, wspólnego pożycia czy przysposobienia. Sędzia, który wcześniej wydał orzeczenie zaskarżone kasacją lub skargą nadzwyczajną, nie może orzekać w sprawie tej skargi.

Opis wygenerowany automatycznie na podstawie powyższego przepisu. Wiążący jest tekst przepisu.

Tekst ujednolicony ISAP, stan prawny na 5.10.2026, tekst z 17.07.2026. Wiążący jest tekst ogłoszony w Dzienniku Ustaw: oficjalny PDF ↗ · otwórz w wyszukiwarce · kanał Atom · zgłoś błąd

Zapytaj o swoją sytuację

5 wyjaśnień za darmo. Logowanie przez Google albo e-mail, bez hasła i bez karty.

Orzeczenia i interpretacje (441)

Powołują ten przepis: 431 orzeczeń sądów powszechnych, SN i TK (SAOS), 8 orzeczeń sądów administracyjnych (NSA i WSA) i 2 orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego od 2016 r.; najnowsze. Sąd Najwyższy tylko do 2016 r.; orzeczenia sądów administracyjnych dochodzą stopniowo, od najnowszych.

Wszystkie (441) z filtrami według źródła, roku i sądu · szukaj w ich treści

Historia zmian

2 brzmień, obecne od 1.07.2003

od 1.07.2003 do dziśobowiązujetekst ujednolicony ISAPpotwierdzonestały link

Art. 40. § 1. Sędzia jest z mocy prawa wyłączony od udziału w sprawie, jeżeli: 1) sprawa dotyczy tego sędziego bezpośrednio,;2) jest małżonkiem strony lub pokrzywdzonego albo ich obrońcy, … ustawowego albo pozostaje we wspólnym pożyciu z jedną z tych osób,;3) jest krewnym lub powinowatym w linii prostej, a w linii bocznej … z jedną z tych osób węzłem przysposobienia, opieki lub kurateli,;4) był świadkiem czynu, o który sprawa się toczy, albo w tej samej … był przesłuchany w charakterze świadka lub występował jako biegły,; 5) brał udział w sprawie jako prokurator, obrońca, pełnomocnik, przedstawiciel ustawowy strony, albo prowadził postępowanie przygotowawcze,; 6) brał udział ~~w niższej instan …~~

Dz.U. 2003 nr 17 poz. 155 ↗

od 1.09.1998 do 1.07.2003tekst pierwotny ustawypotwierdzonestały link

tekst ogłoszony ↗

Odsyłają tu (13)

Kodeks postępowania karnego art. 23a § 3
Kodeks postępowania karnego art. 42 § 2
Kodeks postępowania karnego art. 47 § 1 do art. 40 § 1 pkt 1, art. 40 § 1 pkt 10, art. 40 § 1 pkt 2, art. 40 § 1 pkt 3, art. 40 § 1 pkt 4, art. 40 § 1 pkt 6, art. 40 § 2
Kodeks postępowania karnego art. 196 § 1 do art. 40 § 1 pkt 1, art. 40 § 1 pkt 2, art. 40 § 1 pkt 3, art. 40 § 1 pkt 5
Kodeks postępowania karnego art. 439 § 1 pkt 1
rozporządzenie w sprawie postępowania mediacyjnego w sprawach karnych § 11 ust. 1 pkt 3
rozporządzenie w sprawie postępowania mediacyjnego w sprawach karnych § 11 ust. 2 pkt 2
rozporządzenie w sprawie postępowania mediacyjnego w sprawach karnych § 11 ust. 3 pkt 5
rozporządzenie w sprawie postępowania mediacyjnego w sprawach karnych § 11 ust. 4 pkt 5
rozporządzenie w sprawie postępowania mediacyjnego w sprawach karnych § 11 ust. 5
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia art. 16 § 1
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia art. 19 § 1 do art. 40 § 1 pkt 1, art. 40 § 1 pkt 2, art. 40 § 1 pkt 3, art. 40 § 1 pkt 4, art. 40 § 1 pkt 6, art. 40 § 2
ustawa o izbach lekarskich art. 113 ust. 4

Odsyła do (1)

Kodeks postępowania karnego art. 40 § 1 pkt 2 odesłanie