Uzasadnienie
1. Wyrokiem z dnia 5 lutego 2013 r., I FSK 270/12 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Z. S.A. w K. w likwidacji (dalej: skarżąca) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 lutego 2011 r., sygn. akt: I SA/Kr 826/10 na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 22 marca 2010 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do sierpnia 2001 r.
2. W dniu 23 grudnia 2013 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęła skarga spółki o wznowienie postępowania sądowego zakończonego powołanym wyżej, prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Nadto spółka na urzędowym formularzu PPPr, który wpłynął do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 3 lutego 2014 r. wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych.
W przywołanym wniosku skarżąca wskazała, że jest w stanie likwidacji i nie prowadzi aktualnie żadnej działalności gospodarczej. Nie posiada środków finansowych na zapłatę opłaty od wniesionej skargi o wznowienie postępowania w jakiejkolwiek części. Argumentowała, że nie posiada żadnych środków pieniężnych, żadnego majątku, który mógłby zostać spieniężony ani należności, które mogłyby zostać wyegzekwowane. Jest współużytkownikiem wieczystym nieruchomości obciążonej hipotekami przymusowymi. Podała, że stanowiące jej własność udziały w spółce Z. sp. z. o.o. zostały w całości zajęte przez organ egzekucyjny w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wartość nominalna tych udziałów wynosi 35.002.168,56 zł, lecz objęte są one odpisem aktualizującym w wysokości 90% tej wartości. W uzasadnieniu wniosku skarżąca oświadczyła także, że posiada stanowiące jej własność udziały w spółce G. S.A. o wartości nominalnej 516.509,74 zł, które objęte są w 100% odpisem aktualizacyjnym, gdyż wskazana spółka jest w stanie likwidacji.
Dodała, że nie prowadzi żadnej działalności. Na koniec 2011 r. odnotowała stratę w wysokości 867.340,57 zł, zaś na koniec 2012 r. strata ta wyniosła 884.439,86 zł. Nadto z złożonego wniosku i dołączonych do niego dokumentów wynika, że kapitał zakładowy skarżącej wynosi 3.151.200 zł, wartość posiadanych budynków i lokali – 10.157,07 zł, długoterminowych aktywów finansowych w postaci udziałów w spółkach (głównie w powstałej w wyniku restrukturyzacji zakładów - spółce Z. sp. z o.o.) – 3.371.069,71 zł, przy czym udziały w Z. sp. z o.o. zostały zajęte (zajęcie zabezpieczające) przez Skarb Państwa − Naczelnika Urzędu Skarbowego w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego do kwoty 2.388.855 zł. Wyjaśniła także, że złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości (7 kwietnia 2010 r.), jednak został on zwrócony z uwagi na braki formalne, których nie mogła usunąć ze względu na brak środków niezbędnych na sporządzenie wymaganej przez sąd upadłościowy dokumentacji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
3. Na wstępie wskazać należy wskazać, że identyczny wniosek o przyznanie prawa pomocy do powyższego w sprawie o wznowienie postępowania był przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt I FSK 2187/13 oraz z dnia 14 marca 2014 r. I FSK 2188/13. W przywołanych orzeczeniach oddalono wniosek skarżącej ze względu na przyznane wcześniej prawo pomocy w postępowaniu ze skargi.
4. W myśl bowiem uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2010 r., II GPS 2/10 prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub ustanowienia adwokata (radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) przyznane stronie w sprawie ze skargi, na podstawie art. 244 i art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.) obejmuje postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania w tej sprawie.
Mając na uwadze powyższe zauważyć należy, że w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Kr 826/10 zwolnił skarżącą od kosztów sądowych w ¾ części.
Przyjąć zatem należy, że przypadku gdy spółka w tej samej sprawie, która jest przedmiotem skargi o wznowienie postępowania, składała już wniosek o przyznanie prawa pomocy, który to w wyżej wskazanej części został uwzględniony, wówczas ocena dokonana przez sąd w postępowaniu rozpoznawczym obejmuje swym zakresem także i postępowanie wznowieniowe. W konsekwencji wcześniejsze już przyznanie skarżącej na wymienionym etapie prawa pomocy skutkuje tym, że ponowny wniosek o jego przyznanie w tej części nie może zostać uwzględniony zaś w pozostałym zakresie podlega rozpoznaniu w trybie art. 165 p.p.s.a., tj. jako kolejny wniosek w sprawie.
Z art. 165 p.p.s.a. wynika, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone a nawet prawomocne. Przez zmianę okoliczności należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Zmiany te muszą być na tyle istotne by uzasadniały wydanie nowego odmiennego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy nowe okoliczności muszą być oceniane w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, którego zmiany domaga się strona. Oznacza to, że zadanie sądu sprowadza się do porównania sytuacji zakreślonej w dwóch wnioskach, następnie oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie do zdecydowania, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 4 października 2012 r., sygn. akt II FZ 768/12 i powołane tam orzecznictwo).
5. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że skarżąca składając wniosek o przyznanie prawa pomocy, do którego odnosi się postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Kr 826/10 podała, że kapitał zakładowy skarżącej wynosi 3.151.200 zł, wartość posiadanych budynków i lokali 19 626,75 zł, a długoterminowych aktywów finansowych w postaci udziałów w spółkach 3 987 511,73 zł. Udziały w Z. sp. z o.o. zostały zajęte (zajęcie zabezpieczające) przez Naczelnika Urzędu Skarbowego do kwoty 2 388 855 zł. Skarżąca została postawiona w stan likwidacji i nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej. Wniosek o ogłoszenie upadłości skarżącej z 7 kwietnia 2010 r. został zwrócony z uwagi na braki formalne, których nie mogła usunąć ze względu na brak środków niezbędnych na sporządzenie wymaganej przez sąd upadłościowy dokumentacji. Skarżąca nie ma żadnych środków pieniężnych w kasie, ani na rachunku bankowym, który został zamknięty w dniu 27 maja 2011 r. z powodu braku regulowania kosztów jego prowadzenia, przy czym saldo ujemne wskazanego rachunku wynosiło na dzień 16 kwietnia 2010 r. 2.590.580,25zł. Skarżąca nie posiada też majątku, który mógłby zostać spieniężony. Jedyny składnik długoterminowych aktywów finansowych skarżącej w postaci udziałów i akcji w jednostkach powiązanych − Z. Sp. z o.o. o wartości 3 987 511,73 zł (wedle stanu na dzień 31 marca 2010 r.) został zajęty przez organy egzekucyjne prowadzące przeciwko spółce postępowania zmierzające do wyegzekwowania zobowiązań podatkowych wynikających z decyzji będących przedmiotem niniejszego postępowania. Wedle bilansu sporządzonego na dzień 31 marca 2010 r. Strona skarżąca posiada stratę z lat ubiegłych w wysokości 14.337 338,38 zł. Ewentualny zysk netto na koniec 2010 roku (na dzień 31 marca 2010 r. wynosił 707 976,04 zł, a spółka nadal nie sporządziła bilansu za cały 2010 r.) będzie musiał zostać przeznaczony na pokrycie wskazanej straty.
6. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny, po porównaniu okoliczności obydwu wniosków stwierdził, że skarżąca nie wykazała na tyle istotnej zmiany okoliczności faktycznych sprawy, która uzasadniałaby przyznanie stronie zwolnienia od kosztów sądowych w części przekraczającej ¾ kosztów. Porównując wskazane w rozpatrywanym wniosku okoliczności z przedstawionymi na poprzednich etapach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zdolności płatnicze skarżącej nie uległy kluczowym zmianom w zakresie: stanu posiadanych środków pieniężnych, stanu posiadanego majątku, który mógłby zostać spieniężony, wartości posiadanych budynków i lokali, prowadzonej działalności, kapitału zakładowego, strat.
Oceniając zatem wniosek skarżącej w świetle art. 165 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie wynika z niego, aby zaistniały okoliczności powodujące taką zmianę sytuacji materialnej skarżącej, która przemawiałyby za zasadnością zwolnienia jej od kosztów sądowych w części przekraczającej przyznaną pomoc, tj.¾.
Naczelny Sąd Administracyjny porównując wskazane w rozpatrywanym wniosku okoliczności z tymi przedstawionymi na poprzednich etapach postępowania jednoznacznie stwierdza, że w kolejnym postępowaniu zainicjowanym przez skarżącą nie zostało wykazane, by doszło do takiej zmiany okoliczności sprawy (zarówno faktycznych jak i prawnych), które uzasadniałyby wydanie postanowienia o treści odmiennej niż to, które zostało wydane na wcześniejszym etapie postępowania. W tym miejscu podkreślić także należy, że dokonanej oceny nie zmienia wysokość odpisu aktualizacyjnego czy poniesionej straty, które to wartości wprawdzie uległy zmianie, lecz w świetle całokształtu okoliczności są to zmiany, które nie mają wpływu na zdolności płatnicze skarżącej.
Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej i rozszerzenia uprzednio przyznanego prawa pomocy.
- 7. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., oddalił wniosek skarżącej.