Uzasadnienie
1. Wyrokiem z dnia 5 lutego 2013 r., I FSK 270/12, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Z. S.A. z siedzibą w K. w likwidacji (dalej: skarżąca) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Kr 826/10, w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do sierpnia 2001 r.
2. W skardze o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej powyższym wyrokiem skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku NSA z dnia 5 lutego 2013 r. I FSK 270/12. Wskazała, że podstawę prawną jej żądania stanowi art. 284 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W ocenie skarżącej, wykonanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego grozi powstaniem po jej stronie niepowetowanej szkody. W uzasadnieniu argumentowała, że w zakresie zobowiązań podatkowych będących, przedmiotem niniejszego postępowania, prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Postępowanie to prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego zostało podjęte po zawieszeniu na skutek wydania zaskarżonego niniejszą skargą wyroku. W ramach prowadzonej egzekucji nastąpiło zajęcie wierzytelności skarżącej z rachunków bankowych oraz zajęcie należących do skarżącej udziałów w spółce Z. sp. z o.o. Zdaniem skarżącej, egzekucja z udziałów w spółce z o.o. stwarza ryzyko powstania po jej stronie niepowetowanej szkody, gdyż realizacja egzekucji może doprowadzić do pozbawienia skarżącej własności zajętych udziałów, a więc do wywołania nieodwracalnych skutków prawnych w sferze jej własności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
3. Stosownie do art. 284 p.p.s.a. wniesienie skargi o wznowienie postępowania nie tamuje wykonania zaskarżonego orzeczenia. W razie uprawdopodobnienia, że zgłaszającemu wniosek grozi niepowetowana szkoda, sąd może wstrzymać wykonanie orzeczenia.
4. Zgodnie natomiast z ugruntowanym stanowiskiem doktryny, jak również orzecznictwem sądów administracyjnych, wstrzymanie wykonania może dotyczyć tylko takich aktów lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania (por. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz, wydanie III, Warszawa 2009, s. 378). Nie każdy akt nadaje się do wykonania. Takiej cechy w szczególności nie mają wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w części oddalającej skargę kasacyjną (por. np. postanowienie NSA z 12 grudnia 2013 r., II FSK 2870/13).
Jako, że skarżąca domaga się na podstawie powyższego przepisu wstrzymania wykonania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2013 r., I FSK 270/12, którym oddalono skargę kasacyjną oraz zasądzono od skarżącej na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej kwotę 2700 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, należy stwierdzić, że zaskarżone orzeczenie, w zakresie rozstrzygnięcia merytorycznego, nie nadaje się w ogóle do wykonania. Powyższym wyrokiem Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił środka zaskarżenia wywiedzionego przez skarżącą od wyroku sądu pierwszej instancji.
Ponadto z orzeczenia nie wynikają, oprócz rozstrzygnięcia w sprawie zwrotu kosztów, żadne prawa lub obowiązki, do których realizacji można by wykorzystać środki przymusu państwowego. Orzeczenie takie zasadniczo nie może zatem wywołać bezpośrednich następstw w postaci niepowetowanej szkody, która nie będzie mogła być naprawiona poprzez wydanie kolejnego wyroku.
5. Niezależnie od powyższego, należy przypomnieć, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania orzeczenia, jest wskazanie we wniosku okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżąca nie przedstawiła okoliczności, które miałyby przemawiać za koniecznością wstrzymania wykonania orzeczenia. Zdaniem skarżącej, egzekucja z udziałów w spółce z o.o. stwarza ryzyko powstania po stronie skarżącej niepowetowanej szkody. Zdaniem jednak Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w tej sprawie, zajęcie udziałów w spółkach handlowych w ramach postępowania egzekucyjnego i samo w sobie nie spełnia przesłanki wystąpienia groźby niepowetowanej szkody.
Należy bowiem zgodzić się z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w postanowieniu z dnia 15 maja 2007 r. I FZ 237/07 (niepubl.), zgodnie z którym zajęcie w trybie egzekucji administracyjnej udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością nie świadczy jeszcze o istnieniu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a rodzaj obowiązku nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny. Zgodnie z art. 96j § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2012 r. poz. 1015), egzekucja należności pieniężnej z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością polega na przesłaniu do spółki zawiadomienia o zajęciu udziału i wezwaniu jej, aby żadnych należności przypadających zobowiązanemu z tytułu zajętego udziału do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi nie uiszczała zobowiązanemu, lecz należne kwoty przekazała organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności.
Przy czym w myśl § 3 pkt 2 tego przepisu zawiadamia się zobowiązanego, że nie wolno mu odebrać należności, o których mowa w § 1, ani rozporządzać zajętym udziałem. Podstawowym więc skutkiem dla zobowiązanego jest to, że z chwilą zajęcia udziału nie może go obciążać, ani zbywać zarówno odpłatnie, jak i nieodpłatnie. Nie oznacza to jednak, aby inne uprawnienia wynikające z faktu posiadania przez zobowiązanego udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, o jakich mowa w przepisach kodeksu spółek handlowych dotyczących spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, np. co do prawa kontroli jej działalności, udziału w zgromadzeniu wspólników, prawa głosu, prawa do wytoczenia powództwa o uchylenie uchwały wspólników, czy też prawa do wytoczenia powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą, były ograniczone w skutek zajęcia.
Sprzedaży zajętego udziału organ egzekucyjny dokonuje dopiero wówczas, gdy egzekucja z należności przysługujących zobowiązanemu z tytułu zajętego udziału nie prowadzi do pełnego pokrycia dochodzonej należności pod warunkiem, że sąd rejestrowy uwzględniając wniosek organu taką sprzedaż zarządzi, a umowa spółki nie zawiera ograniczeń zbycia udziału albo zawiera ograniczenia zbycia udziału, lecz spółka, w terminach i na zasadach określonych w kodeksie spółek handlowych, nie wystąpi o dokonanie oszacowania wartości zajętego udziału albo wystąpi o takie oszacowanie, ale nie wskaże osoby, która nabędzie udział, albo osoba wskazana przez spółkę nie wpłaci organowi egzekucyjnemu ustalonej ceny (art. 96k § 1 i § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).
Zgodnie z art. 96k § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji gdy sąd nie zarządzi sprzedaży zajętego udziału, pozostają w mocy dokonane czynności egzekucyjne, czyli zajęcie udziału oraz należności przysługujących z tego tytułu. Oznacza to, że zbycie zajętego udziału dopuszczalne jest dopiero wówczas, gdy taką czynność zarządzi sąd rejestrowy. Przy czym organ egzekucyjny musi najpierw wykazać przed sądem i udowodnić przesłankę braku pełnego pokrycia dochodzonej należności z należności przysługujących zobowiązanemu z tytułu udziału.
W kontekście powyższego, egzekucja z udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, będąca na etapie przedstawionym przez skarżącą w rozpoznawanym wniosku, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wypełnia przesłanki wystąpienia groźby niepowetowanej szkody. Tak samo należy ocenić wskazaną przez skarżącą okoliczność, iż w ramach prowadzonej egzekucji doszło do zajęcia wierzytelności skarżącej z rachunków bankowych. Zaznaczyć bowiem należy, że w art. 284 p.p.s.a. o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2013 r. II FSK 2870/13). Zajęcie kwot we wskazany sposób również nie można uznać za spełniające samo w sobie ustawową przesłankę, kiedy skarżąca nie uzasadnia dlaczego ewentualnie zaistniała szkoda miałaby w jej przypadku charakter nieodwracalny.
Tym bardziej, że wykonanie orzeczenia nie spowoduje realnego zagrożenia dla funkcjonowania prowadzonego przez spółkę przedsiębiorstwa i nie doprowadzi do zakończenia prowadzonej działalności gospodarczej i upadłości spółki, gdyż jak podała sama skarżąca, od kilku lat pozostaje w stanie likwidacji i nie prowadzi żadnej działalności. Z powyższego wynika, że strona nie wykazała następstwa czynności egzekucyjnych, które może rodzić zagrożenie wskazane w art. 284 p.p.s.a.
- 6. Podobny pogląd został wyrażony w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2014 r. I FSK 2188/13 oraz z dnia 23 maja 2014 r. I FSK 2187/13.
- 7. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 284 p.p.s.a., odmówił wstrzymania wykonania wyroku.