Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Po 150/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania, zaskarżonej przez S. Sp. z o.o. w P., decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 16 grudnia 2010 r., wydanej wobec Spółki w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 r.
Przedstawiając stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że zawartym w skardze na decyzję organu podatkowego wnioskiem, uzupełnionym następnie pismem procesowym 21 stycznia 2011 r., Spółka wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu żądania wskazała, iż jest ono podyktowane jej ważnym interesem. Wskazała też, że prowadzona jest wobec niej egzekucja, w wyniku której organ egzekucyjny dokonał zajęcia środków trwałych, w tym maszyn niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej oraz dokonał zajęcia wierzytelności z jej rachunku bankowego.
Po rozpoznaniu wniosku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, iż nie zasługuje on na uwzględnienie.
Sąd, mając na uwadze art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej również jako P.p.s.a.), podkreślił że wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego stanowi wyjątek od zasady wykonania decyzji i tylko w wyjątkowych, uzasadnionych przez stronę sytuacjach może znaleźć zastosowanie. Odnosząc to do rozpoznawanej sprawy WSA w Poznaniu ocenił, że skarżąca nie wykazała możliwości zajścia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Nie uprawdopodobniła ona w żaden sposób, aby wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzić miało do niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu wniosku wskazała jedynie na swoją trudną sytuację finansową oraz hipotetyczną skuteczność egzekucji. W opinii Sądu tak uzasadniony wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji jest zbyt ogólnikowy i nie wyjaśnia precyzyjnie, w jaki sposób wykonanie zaskarżonego aktu wpłynęłoby na sytuację finansową Spółki.
W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie, reprezentujący Spółkę prezes zarządu w pierwszej kolejności zwrócił uwagę na to, iż jego zdaniem zaskarżone postanowienie nie ma uzasadnienia, gdyż do doręczonej sentencji dołączono uzasadnienie oznaczone inną sygn. akt, tj. I SA/Po 893/11, co nie pozwala mu domniemywać, że dotyczy ono postanowienia Sądu z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Po 150/11, wydanego wobec strony.
Argumentując dalej zasadność wniesionego środka zaskarżenia strona podniosła, że w zaskarżonym postanowieniu nieuwzględniono znanych Sądowi z urzędu skutków przymusowego wykonania decyzji organu podatkowego. Wskazała, iż kontynuacja podjętych czynności egzekucyjnych, wobec ustalonej w decyzji wymiarowej znacznej wartości zobowiązania podatkowego i nieuzyskiwania przez spółkę żadnych dochodów, może doprowadzić do dalszego pogorszenia jej sytuacji, w tym do zaprzestania bieżącej realizacji zobowiązań kredytowych wobec banku – wynikających z zawartej umowy kredytowej.
Skarżąca podała również, iż jej zdaniem, brak dołączenia do wniosku szczegółowej dokumentacji, potwierdzającej źródła i wysokość uzyskiwanych dochodów, nie powinien w okolicznościach sprawy dyskwalifikować złożonego wniosku, głównie z tej przyczyny, że wystąpienie trudnych do odwrócenia skutków nie wynika bezpośrednio z aktualnej sytuacji finansowej spółki, lecz jest możliwe do przewidzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odpowiada prawu.
Na wstępie należy zauważyć, iż w myśl art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 P.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności.
Zgodnie z treścią art. 61 § 3 P.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, warunkiem jednak wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy.
Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2008 r., II GZ 139/08, LEX nr 493849). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Ponadto wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji.
Dokonana wyżej, ugruntowana już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wykładnia – mających zastosowanie w sprawie - przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi doprowadziła sąd kasacyjny do wniosku, że uzasadniona była, zawarta w zaskarżonym postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, ocena wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania kwestionowanej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 16 grudnia 2010 r. Sąd pierwszej instancji prawidłowo bowiem wywiódł, iż skarżąca ogólnikowo wskazując we wniosku jedynie na swoją trudną sytuację finansową oraz hipotetyczną skuteczność egzekucji nie wykazała możliwości zajścia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Nie uprawdopodobniła ona bowiem w żaden sposób, aby wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzić miało do niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Oceny tej również, według NSA, nie podważają podniesione w zażaleniu argumenty.
W tym miejscu przypomnieć należy, iż wstrzymanie wykonania decyzji lub aktu uzasadniać mogą konkretne okoliczności będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, a nie sama aktualna sytuacja majątkowa, w której znajduje się Strona, czy też oderwana od tej sytuacji wysokość kwoty zobowiązania podatkowego objętej zaskarżoną decyzją. Innymi słowy Strona musi wykazać, że w powiązaniu z jej sytuacją majątkową, wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki z powodu wystąpienia tychże konkretnych zdarzeń.
Tymczasem w rozpoznawanym wniosku spółka na takie konkretne zdarzenia (np. likwidacja działalności) nie wskazuje zwracając jedynie uwagę na swoją trudną sytuację i znaczną kwotę zobowiązania podatkowego. Sąd natomiast nie może się domyślać o jakiego rodzaju okoliczności mogą u strony spowodować wystąpienie przesłanek warunkujących udzielenie ochrony tymczasowej, tj. zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Samo przedstawienie zakresu żądania, a mianowicie wniesienie o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, uniemożliwia zweryfikowanie sytuacji strony w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu występowały w sprawie - sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę.
Dopiero w zażaleniu spółka podniosła, że kontynuacja egzekucji może doprowadzić do zaprzestania przez nią bieżącej realizacji zobowiązań kredytowych wobec banku. Istnienia jednak takiego zobowiązania w żaden sposób nie uprawdopodobniła, nie załączając na tę okoliczność stosownych dokumentów.
Niezależnie od powyższego w sytuacji gdy strona ponosi miesięczne wydatki rzędu 10 tys. zł (na co zwrócono uwagę w oddalających zażalenia strony postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego – I FZ 562/11 i I FZ 183/11), i jak sama podaje w zażaleniu, na bieżąco realizuje zobowiązania wobec banku, za wiarygodne w ocenie NSA trudno uznać zawarte w aktach sprawy we wnioskach o przyznanie prawa pomocy twierdzenia o nieuzyskiwaniu przez spółkę jakichkolwiek dochodów. Brak natomiast rzetelnego przedstawienia aktualnej sytuacji majątkowej uniemożliwia ocenę jaki wpływ wywrze na nią przymusowe wykonanie zobowiązania podatkowego objętego zaskarżonym aktem.
Mając na uwadze poczynione wyżej rozważania Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Dodatkowo wskazać trzeba, iż w zażaleniu skarżąca słusznie zwróciła uwagę, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia oznaczone zostało nieprawidłową sygnaturą akt, tj. I SA/Po 893/11 zamiast I SA/Po 150/11. Jednak zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w żaden sposób nie można podzielić wywiedzionych z tego faktu, przez stronę skutków, poprzez przyjęcie, że rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji nie posiada uzasadnienia. Już bowiem lektura pierwszego akapitu tego uzasadnienia rozwiewa wszelkie wątpliwości, co do tego której decyzji dotyczy wniosek o wstrzymanie i gdzie został on zawarty. Akapit ten bowiem brzmi: "W skardze z dnia 19 stycznia 2011 r., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 16 grudnia 2010 r. [...] Spółka z o.o. S. w P. wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji".
Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 156 § 1,2 i 3 w zw. z art. 166 i art. 193 P.p.s.a., postanowił w punkcie drugim sentencji niniejszego postanowienia sprostować tę oczywistą omyłkę pisarską.