Uzasadnienie
Kazimierz Maszk wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z 16 września 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 1344/13, oddalającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w G. w przedmiocie podatku akcyzowego.
W środku prawnym skarżący domagał się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W pismach z 8 października oraz 12 listopada 2015 r. przedstawił argumentację będącą uzupełnieniem zawartego w skardze kasacyjnej wniosku. Wskazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi do sytuacji, w której przedsiębiorstwo skarżącego nie będzie spłacać swoich zaległości i przestanie funkcjonować. Wyjaśnił, iż zostały wobec niego wydane także inne decyzje dotyczące zaległości podatkowych, opiewające na znaczne kwoty. Podkreślił, iż działania organów podatkowych spowodują dla niego skutki nieodwracalne, w postaci konieczności zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Do pisma z 8 października 2015 r. skarżący dołączył kopię aneksu do umowy kredytowej na kwotę 1 500 000 zł oraz zawiadomienie o zajęciu przez Dyrektora Izby Celnej w G. wierzytelności z rachunku bankowego z 17 września 2015 r. (dochodzone należności w łącznej wysokości 2 898 295 zł).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej: ppsa) sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego, bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 ppsa, w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Przed merytorycznym odniesieniem się do argumentacji zawartej we wniosku strony należy zauważyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. postanowieniem z 24 lutego 2014 r. wstrzymał wykonanie - stanowiącej przedmiot wskazanej powyżej sprawy sądowoadministracyjnej - decyzji Dyrektora Izby Celnej w G. z [...] sierpnia 2013 r., od którego to postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie postanowieniem z 28 maja 2014 r., sygn. akt I GZ 120/14. Postanowienie sądu pierwszej instancji nie ma wprawdzie waloru decydującego, ani nie jest wiążące przy rozpoznaniu wniosku skierowanego do Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie mniej jednak pełni funkcję pomocniczą przy ocenie tego wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1836/10).
Podkreślenia również wymaga, że ustawą z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658) dokonano zmiany art. 61 § 6 ppsa. Zgodnie z nowym brzmieniem tego przepisu "wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem:
- 1) wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę;
- 2) uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę."
Pomimo, że przepis ten wszedł w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r., to nie może mieć on zastosowania do spraw, takich jak rozpatrywana, w których zarówno postanowienie o wstrzymaniu, wyrok Sądu pierwszej instancji oraz ponowny wniosek o wstrzymanie weszły do obrotu prawnego w starym stanie prawnym. (por. postanowienie NSA z 21 października 2015 r., I FSK 1685/15, publ. CBOiSA).
Przechodząc zatem do oceny wniosku zawartego w skardze kasacyjnej należy wskazać, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji, uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku.
Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji powinien zostać szczegółowo uzasadniony. NSA dostrzega, że wskazany niedostatek wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji został uzupełniony w pismach, w których strona wskazała okoliczności, jej zdaniem uprawdopodabniające niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji. Z przedstawionych przez stronę informacji nie wynika jednak, aby takie szczególne okoliczności w konkretnym przypadku wystąpiły. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że wziął pod uwagę oświadczenie majątkowe przedłożone przez skarżącego w toku postępowania na potrzeby prawa pomocy, które zakończyło się postanowieniem z 16 czerwca 2015 r. o odmowie przyznania prawa pomocy, od którego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie (postanowienie z 8 września 2015 r., sygn. akt I GZ 603/15).
Należało mieć zatem na uwadze, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką, która nie uzyskuje dochodów - małżonkowie utrzymują się z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej w zakresie sprzedaży hurtowej paliw i produktów pochodnych. Za ubiegły rok działalność ta przyniosła zysk netto w wysokości 251 858,79 zł (przychody netto wyniosły 47 480 637,02 zł). W okresie od października do grudnia 2014 r. na koniec każdego z wymienionych miesięcy skarżący odpowiednio osiągnął zysk brutto w wysokości 71 455,73 zł i 17 907,09 zł oraz poniósł stratę, która wyniosła 62 436,49 zł, zaś według oświadczenia średni miesięczny dochód skarżącego za okres od stycznia do października 2014 r. wyniósł 17 120 zł netto (21 640 zł brutto).
Skarżący w związku z wykonywaną działalnością gospodarczą posiada rzeczowe aktywa trwałe o wartości 1 666 064,24 zł, w tym środki transportu: cztery samochody ciężarowe, dwie naczepy i dwa ciągniki samochodowe, których wartość rynkowa wynosi 282 000 zł oraz dwa samochody osobowe (Audi z 1994 r. i Mazda z 2003 r.) o łącznej wartości 13 000 zł. Żona skarżącego jest właścicielką domu mieszkalnego o powierzchni 180 m2.
Należy także podkreślić, że podstaw wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie można upatrywać w przekonaniu strony o wadliwości zaskarżonego aktu. Katalog przyczyn uzasadniających takie rozstrzygnięcie sądu, zawartych w art. 61 § 3 ppsa ma charakter zamknięty i nie mieści się w nim możliwość wstrzymania zaskarżonego aktu ze względu na subiektywne przekonanie strony o wadliwości zaskarżonej decyzji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione przez stronę okoliczności nie stanowią przesłanki do przyznania stronie ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący wprawdzie wskazał, że egzekucja należności Skarbu Państwa będzie się wiązała z problemami w funkcjonowaniu działalności gospodarczej, jednakże nie sposób przyjąć, że okoliczność ta sama w sobie spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Podkreślenia wymaga, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to jednak sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny, zatem w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji skarżący może otrzymać zwrot uiszczonych kwot.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.