Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 17 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Rz 478/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargi A Sp. z o.o. w L. na dwie decyzje Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z [...] maja 2022 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnych oraz w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego.
A Sp. z o.o. w L. złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Następnie w piśmie z [...] kwietnia 2023 r. wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że konieczność zwrotu kwot otrzymanych od ARiMR w ramach przyznanych płatności zaliczkowych za 2019 r. spowoduje, że do czasu wydania wyroku w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, skarżącej grozi upadłość i likwidacja. Otrzymane płatności zaliczkowe spółka w dobrej wierze wydała na koszty związane z prowadzoną działalnością rolniczą.
Spółka podniosła, że z treści dołączonych do wniosku sprawozdań finansowych skarżącej wynika, że w 2022 r. spółka poniosła straty finansowe w wysokości 140.343,04 zł. Tym samym aby dokonać spłaty zobowiązań wynikających z prawomocnych decyzji skarżąca musiałaby pozbyć się części maszyn rolniczych lub ogłosić likwidację spółki lub ogłosić jej upadłość. Prezes Zarządu spółki mając na uwadze normę prawną wynikającą z art. 299 k.s.h. musi podejmować decyzje w zakresie zarządzania majątkiem skarżącej w sposób zgodny z przepisami prawa i skuteczny w każdej okoliczności – co uzasadniało złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek spółki nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wyjaśnić, że instytucja procesowa wstrzymania wykonania decyzji jest odstępstwem od generalnej zasady jej wykonalności i służyć ma stronie postępowania, chroniąc ją przed negatywnymi skutkami, jakie mogą powstać w wyniku wykonania rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej "ppsa") sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Po oddaleniu skargi, skarżący, który wniósł skargę kasacyjną może wystąpić z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2007 r., I GPS 1/07, ONSAiWSA z 2007 r., nr 4, poz.77).
Argumentacja wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu musi w sposób przekonujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych okoliczności, a sąd ma obowiązek zbadać, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Okoliczności przedstawione we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zidywidualizowany, pozwalający ustalić, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy (postanowienie NSA z: 27.3.2014 r. II OZ 296/14;
26. 3.2014 r. II OZ 285/14, aprobowane przez M. Jagielską, A. Wiktorowską, P. Wajdę w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 397, nb 1; postanowienie NSA z: 7.2.2014 r. I OZ 66/14; 7.2.2014 r., I OZ 65/14; 19.12.2013 r., II OZ 1189/13; cbosa). W interesie strony leży możliwie najbardziej wyczerpujące wykazanie przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, co dopiero otwiera sądowi drogę do uzupełnienia informacji udzielonych przez wnioskodawcę o analizę akt sprawy (postanowienie NSA z: 10.2.2014 r. I FSK 76/14; 15.1.2014 r. II FSK 2165/14, aprobowane przez M. Jagielską, A. Wiktorowską, P. Wajdę – op. cit., s. 400, nb 5).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wniosek skarżącej spółki nie zasługuje na uwzględnienie. Do kompleksowej analizy wniosku zabrakło informacji odnoszących się do majątku strony skarżącej. Postępowanie o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest postępowaniem wpadkowym, tzn. toczy się niezależnie od postępowania głównego. Może być wszczęte przed sądem tylko na wniosek uprawnionego podmiotu, przeto ciężar procesowy został w tym zakresie przerzucony na wnioskodawcę. Sąd nie może wyręczać stron postępowania z obowiązków nałożonych na nie przez ustawodawcę. Nie bez znaczenia jest również fakt, że skarżąca jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, od którego można wymagać należytej staranności.
Zatem to skarżąca w uzasadnieniu wniosku winna odnieść się do konkretnych okoliczności, a sąd ma obowiązek jedynie zbadać, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Tych argumentów zabrakło w przedmiotowym wniosku.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że skarżąca nie zaprezentowała swojej pełnej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym brak jest możliwości oceny jej wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Zauważyć należy, że każde przymusowe egzekwowanie należności pieniężnej jest dolegliwe dla dłużnika (może skutkować koniecznością ograniczenia, a w szczególnych okolicznościach – upadłością), nie oznacza to jednak, że taka perspektywa, jako możliwe uzasadnienie każdego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wypełnia automatycznie przesłanki ustawowe jej zastosowania. Aby wniosek mógł być uwzględniony, wnioskujący musi wskazać konkretne, realne zagrożenia płynące z wykonania orzeczenia. Sąd musi mieć pełną wiedzę o okolicznościach uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji oraz mieć możliwość jej zweryfikowania.
W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył dwóch decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnych oraz w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego w kwotach: 59 787,41 zł i 50 646,63 zł.
Z dołączonego do wniosku sprawozdania finansowego skarżącej spółki za okres od 1.01.2022 do 31.12.2022 r. nie jest możliwe ustalenie, czy skarżąca ma problemy z terminowym regulowaniem swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Nie dołączono bowiem żadnych dokumentów, w oparciu o które możliwe byłoby ustalenie wartości posiadanych środków pieniężnych (np. wyciągów z rachunków bankowych). Z przedstawionego sprawozdania wynika, że spółka posiada aktywa w wysokości 450 362,42 zł, zobowiązania i rezerwy na zobowiązania 120 000 zł oraz, że w 2022 r. poniosła stratę 140 343,04 zł.
Należy jednak pamiętać, że wynik finansowy może być zniekształcony przez zdarzenia mające charakter niepieniężny, którym nie towarzyszy przepływ gotówki, np. amortyzacja czy tworzenie i rozwiązywanie rezerw – lub działania jednorazowe – np. wyprzedaż majątku. Takich informacji należy poszukiwać w dodatkowych dokumentach, których nie przedstawiono. Również w samym wniosku pełnomocnik spółki nie dokonał analizy przedstawionego sprawozdania i nie wskazał jakie wnioski z tego dokumentu wyprowadza.
Ustawodawca zdecydował się na uzależnienie udzielenia ochrony tymczasowej od sądowej oceny okoliczności poszczególnych przypadków. Ocena ta wymaga dla swej miarodajności dysponowania przez sąd konkretnymi i aktualnymi danymi dotyczącymi sytuacji finansowej wnioskodawcy (i poparcia ich - przez stronę - dowodami w postaci dokumentów źródłowych), dopiero bowiem ich konfrontacja z ewentualnymi wynikającymi z zaskarżonej decyzji konsekwencjami, może prowadzić do stwierdzenia wystąpienia przesłanki zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Na marginesie NSA stwierdza, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami źródłowymi.
W stanie niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że nie mógł ocenić całości aktualnej sytuacji finansowej skarżącej, skarżąca bowiem w sposób niewystarczający zobrazowała swoją sytuację finansową.
Przeprowadzona przez Naczelny Sąd Administracyjny analiza akt sprawy w aspekcie okoliczności mających związek ze złożonym wnioskiem również nie dała uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 ppsa orzekł jak w sentencji.