Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 października 2018 r., sygn. akt I GSK 1066/18, oddalił skargę kasacyjną M. Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Sz 328/16 w sprawie ze skargi M. Ż. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia odsetek z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne.
Pismem z dnia [...] grudnia 2018 r., M. Ż., w oparciu o art. 271 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: p.p.s.a.), wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego powyższym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2018r. Powyższemu wyrokowi zarzucono nieważność postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, tj. naruszenie art. 271 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez pozbawienie skarżącego możliwości działania w postępowaniu na skutek naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 65 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 73 § 4 p.p.s.a. to jest nietrafne przyjęcie, iż doręczenie przesyłki należy uznać za dokonane.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zawiadomienie o terminie rozprawy na której rozpoznawano skargę kasacyjną zostało doręczone w sposób nieprawidłowy. Strona wskazuje, że żadne z zawiadomień zawierających informację o terminie rozprawy nie zostało doręczone, nie pozostawiono również awiza w skrzynce pocztowej adresata. Informację o wydaniu prawomocnego wyroku strona uzyskała dopiero w dniu [...] grudnia 2018 r. kiedy to organ doręczył jej wezwanie do zapłaty kosztów sądowych zasądzonych przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę o wznowienie postępowania należało odrzucić.
Zgodnie z art. 270 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem, w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy. Przypadki te, stanowiące podstawy skargi o wznowienie postępowania zostały wyczerpująco wyliczone w art. 271-273 p.p.s.a. i stanowią one katalog zamknięty. W świetle tych przepisów skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego może być oparta na zarzucie nieważności postępowania (art. 271 p.p.s.a.), zarzucie niekonstytucyjności podstaw wydanego orzeczenia (art. 272 p.p.s.a.), a także w oparciu o tzw. przyczyny restytucyjne, do których ustawodawca zalicza między innymi uzyskanie orzeczenia za pomocą przestępstwa (art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), czy też późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2 p.p.s.a.).
Skarga o wznowienie postępowania sądowego jako stanowiąca nadzwyczajny środek zmierzający do ponownego rozpoznania sprawy już prawomocnie zakończonej, stosownie do art. 279 p.p.s.a., który określa jej wymogi, winna wskazywać ustawową podstawę wznowienia i jej uzasadnienie. Dostrzec przy tym trzeba, iż w postępowaniu wznowieniowym nie są rozpoznawane zarzuty wykraczające poza zakres ustawowych podstaw, jak i nie dokonuje się oceny w zakresie zaistnienia podstaw wznowienia niepowołanych w skardze. Wniesienie tego środka powoduje uruchomienie dwufazowego postępowania, mającego na celu w pierwszej kolejności zbadanie jego dopuszczalności, a następnie, w razie pozytywnego wyniku pierwszego etapu, zbadanie jego zasadności.
Zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Na żądanie sądu zgłaszający skargę o wznowienie postępowania obowiązany jest uprawdopodobnić okoliczności stwierdzające zachowanie terminu lub dopuszczalność wznowienia (art. 280 § 2 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie żądanie wznowienia postępowania dotyczyło postępowania sądowego prawomocnie zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2018 r., sygn. akt I GSK 1066/18 oddalającego skargę kasacyjną M. Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Sz 328/16.
Pełnomocnik M. Ż. opiera skargę o wznowienie postępowania na podstawie określonej art. 271 pkt 2 p.p.s.a. tj. z powodu naruszenia przepisów prawa, skutkujących pozbawieniem skarżącego możności działania.
Stosownie do przywołanego przepisu można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Z przepisu tego wynika, że aby doszło do wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. muszą zostać spełnione łącznie trzy przesłanki: a) w sprawie naruszono przepisy postępowania, b) strona została pozbawiona możności działania bez własnej winy oraz c) bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możności działania było naruszenie przepisów prawa. O pozbawieniu możności działania można zatem mówić jedynie wówczas, gdy z przyczyny niezależnej od strony zainteresowanej, nie mogła ona wziąć udziału w postępowaniu lub w istotnej jego części.
W tym miejscu należy podkreślić, iż samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający art. 271 – 274 p.p.s.a. nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia (por. postanowienia NSA z dnia: 30 sierpnia 2013 r. sygn. akt I OZ 494/13, 21 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 45/06, 25 września 2001 r. sygn. akt II Sa/Gd 970/01, postanowienie SN z 28 października 1999 r., sygn. akt II UKN 174/99 i powołane tam orzecznictwo; postanowienie SN z dnia 29 stycznia 1968 r., sygn. akt I CZ 122/67 - OSNCP 1968 nr 8-9 poz. 154; uzasadnienie uchwały SN z dnia 28 października 1981 r., sygn. akt I CO 5/81 - OSNCP 1982 nr 5-6 poz. 77 oraz uzasadnienie postanowienia SN z dnia 30 maja 1996 r., sygn. akt I CRN 101/95 - OSNC 1996 nr 10 poz. 138).
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę podziela pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z dnia 30 września 2016 r., sygn. akt I GSK 868/16, wedle którego, przepis art. 271 pkt 2 p.p.s.a. ma charakter blankietowy albowiem wymaga wskazania naruszeń prawa, tj. norm wynikających z określonych przepisów. Konstytuując uprawnienie do wznowienia postępowania, ów przepis wymaga uprzedniego podania, na skutek naruszeń jakich przepisów doszło do pozbawienia strony możliwości działania. Wskazać przy tym należy, że przesłanka pozbawienia możności działania jest wyrazem naruszenia przepisów postępowania, polegającego na tym, że dany podmiot miał ustawowe prawo czynnego udziału w postępowaniu, lecz został tego prawa w praktyce pozbawiony. Niezbędne jest zatem wskazanie w skardze o wznowienie nie tylko konkretnych przepisów postępowania, których naruszenie skutkowało pozbawieniem możliwości działania, lecz również wykazanie, iż pomiędzy naruszeniem tychże przepisów postępowania a pozbawieniem możliwości działania zachodzi związek przyczynowy.
Podobny pogląd został również wyrażony w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2637/11 oraz z dnia 1 lipca 2016 r., sygn. akt II FSK 735/16 (dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z podstaw wznowienia. Nie wskazano bowiem przepisów postępowania, których naruszenie pozbawiało stronę możliwości działania w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Konkludując, skarga o wznowienie postępowania nie jest oparta na ustawowych podstawach, o jakich mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., bowiem samo sformułowanie (powołanie) podstawy skargi o wznowienie postępowania w zakresie przesłanek z ww. przepisu w tej skardze nie oznacza, że skargę rzeczywiście oparto na ustawowej podstawie wznowienia.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu orzekł zaś na zasadzie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.