Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 992/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał się niewłaściwym i na podstawie art. 59 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sprawę przekazał według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Sąd wskazał, że przedmiotem postępowania w sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca do maja 2020 r. wydana na podstawie art. 31zq ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.).
Sąd powołując się na art. 13 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1773) uznał, że rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zostało przekazane wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę, jednak odnosi się ono wyłącznie do zamkniętego katalogu spraw, których przedmiotem jest umorzenie, odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty należności z tytułu składek określonych w art. 28 i art. 29 u.s.u.s.
Wobec tego, w ocenie Sądu I instancji, skoro przedmiot sprawy nie dotyczy umorzenia, odroczenia terminu płatności ani rozłożenia na raty należności z tytułu składek określonych w art. 28 i art. 29 u.s.u.s., a Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma swoją siedzibę w Warszawie, to zgodnie z art. 59 § 1 p.p.s.a. sprawę należało przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący wnosząc o jego uchylenie w całości ewentualnie zmianę.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem postępowania jest decyzja ZUS wydana na podstawie ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Zaskarżoną decyzję wydano na podstawie art. 31zq ust. 8 tej ustawy oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm. - dalej: k.p.a.) i dotyczyła ona odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Utrzymała ona w mocy decyzję ZUS wydaną na podstawie art. 31 zq ust. 7 ustawy COVID-19 w zw. z art. 83 ust. 1 i 4 u.s.u.s.
W sprawie istota problemu sprowadza się zatem do ustalenia właściwości sądu, który miałby rozpatrywać skargę na ww. decyzję.
Przypomnienia wymaga, że właściwość miejscową i rzeczową wojewódzkich sądów administracyjnych określono w art. 13 § 1 i 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 13 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają wszystkie sprawy sądowoadministracyjne z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postępowaniu sądowym obowiązuje zasada, że do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, co wynika z art. 13 § 2 p.p.s.a. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, w drodze rozporządzenia, może przekazać wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu rozpoznawanie spraw określonego rodzaju należących do właściwości innego wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli wymagają tego względy celowości (art. 13 § 3 p.p.s.a.).
Na podstawie tego przepisu Prezydent RP w rozporządzeniu z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1773), przekazał rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28 i art. 29 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, 321, 568, 695, 875 i 1291), wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę (§ 1 pkt 2 tego aktu). Przepis ten jednak, jak prawidłowo wskazał Sąd I instancji, odnosi się wyłącznie do zamkniętego katalogu spraw, których przedmiotem jest umorzenie, odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty należności z tytułu składek określonych w art. 28 i art. 29 u.s.u.s. W omawianej sprawie skarga nie dotyczy decyzji z tego zakresu, więc przepis ten nie ma zastosowania.
Należy zauważyć, że jakkolwiek przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Tomaszowie Mazowieckim, to rozstrzygnięcie to zostało wydane z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, którego siedzibą jest Warszawa. Zwrócić należy uwagę, iż oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie posiada osobowości prawnej i nie można mu przypisać statusu strony postępowania. Stosownie natomiast do treści art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest państwową jednostką organizacyjną i posiada osobowość prawną. Siedzibą Zakładu jest miasto stołeczne Warszawa. Tym samym Zakład Ubezpieczeń Społecznych został prawidłowo oznaczony przez sąd jako organ, którego decyzja stanowi przedmiot skargi.
Reasumując, skoro przedmiot sprawy nie dotyczy umorzenia, odroczenia terminu płatności ani rozłożenia na raty należności z tytułu składek określonych w art. 28 i art. 29 u.s.u.s., a ZUS ma swoją siedzibę w Warszawie, to słusznie WSA w Łodzi przekazał sprawę do rozpatrzenia WSA w Warszawie zgodnie z art. 59 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 4 marca 2021 r., sygn. akt I GZ 35/21).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.