Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 21 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 671/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę J. T. na postanowienie Dyrektora Pomorskiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia [...] sierpnia 2022 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie pomocy finansowej dla producentów rolnych.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na ww. postanowienie Dyrektora Pomorskiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni. Z uwagi na braki formalne skargi, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 października 2022 r., wezwano skarżącego do ich uzupełnienia - tj. m.in. podania numeru PESEL.
W zarządzeniu zakreślono termin 7 dni na jego wykonanie oraz rygor odrzucenia skargi. Skarżący został odrębnie wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, również pod rygorem odrzucenia skargi w przypadku nieterminowego opłacenia skargi.
Przesyłka pocztowa, w której znajdowało się zarówno wezwanie do uzupełnienia braków skargi, jak i wezwanie o wpis zostało doręczone skarżącemu w dniu 13 października 2022 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru - k. 17 akt sądowych). Tym samym termin na wykonanie skierowanych do skarżącego wezwań upływał z dniem 20 października 2022 r.
W zakreślonym terminie skarżący nie podał swojego numeru PESEL, ograniczając się do wykonania wezwania do uiszczenia wpisu od skargi, co uczynił w dniu 18 października 2022 r.
Powyższe, zdaniem WSA, skutkowało odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. 2022 poz. 329; dalej: "p.p.s.a.") wobec nieuzupełnienia jej braków w zakreślonym terminie.
W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł o jego uchylenie i przyjęcie skargi do rozpatrzenia.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, że w otrzymanych z Sądu dokumentach nie było wezwania ani zarządzenia o nadesłaniu numer PESEL. Nadto, skarżący podkreślił, że oczywistym jest, że uiszczając wpis sądowy od skargi (w odpowiedzi na wezwanie Sądu), wskazałby również numer PESEL, gdyby został do tego zobligowany.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, zaś zgodnie z treścią art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., pierwsze pismo w sprawie powinno zawierać numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną. Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżący w skardze na postanowienie Dyrektora Pomorskiego Oddziału ARiMR w Gdyni z dnia [...] sierpnia 2022 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie pomocy finansowej dla producentów rolnych nie podał swojego numeru PESEL.
Sporna jest natomiast kwestia czy skarżący otrzymał wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez podanie swojego numeru PESEL.
Z akt sprawy wynika, że w jednej przesyłce skarżący otrzymał: zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, pouczenie o warunkach wnoszenia pism oraz ich doręczania przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej, pouczenie o treści przepisów dotyczących wnoszenia pism w postaci papierowej, odpis odpowiedzi na skargę, informację o rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym, zawiadomienie o wyznaczeniu sędziego sprawozdawcy oraz wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi poprzez podanie swojego numeru PESEL (k. 9-16 akt sądowych). Z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru (k.
17) wynika, że ww. przesyłka zawierała: "wezwanie o wpis – z pouczeniem, 2 pouczenia, wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi - z pouczeniem, odpis odpowiedzi na skargę – z pouczeniem, o trybie uproszczonym, zawiadomienie".
Powyższą przesyłkę skarżący odebrał w dniu 13 października 2022 r. W zakreślonym 7 - dniowym terminie, w dniu 18 października 2022 r. skarżący uiścił wymagany wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że wobec nieuzupełnienia braku formalnego skargi poprzez podanie numeru PESEL skarżącego w zakreślonym terminie, skarga ta podlegała odrzuceniu.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący twierdzi jednak, że nie otrzymał w korespondencji z WSA w Gdańsku (odebranej osobiście w dniu 13 października 2022 r.) – wezwania do podania swojego numeru PESEL. Nadto wskazał, że wobec tego, że w terminie uiścił wpis sądowy od skargi, oczywistym jest, że wskazałby również numer PESEL gdyby tylko został do tego zobligowany.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że Sąd I instancji stwierdzając nieusunięcie w zakreślonym terminie braków formalnych skargi oparł się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru spornej przesyłki (k. 17 akt sądowych) przyjmując, że zawierała ona oprócz ww. pism również wezwanie do wskazania numer PESEL. Niewątpliwie "zwrotne potwierdzenie odbioru" jest dokumentem urzędowym – korzystającym z domniemania prawdziwości. Domniemanie to może być jednak podważone, przy czym ustawa nie wprowadza ograniczeń, co do środków dowodowych, zmierzających do obalenia domniemania zgodności takiego dokumentu z prawdą. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - co do zasady – brak jest więc przeszkód ku temu, by strona podważała prawdziwość dokumentu także przez złożenie stosownych wyjaśnień. Ocenie podlega zaś wiarygodność takich wyjaśnień (postanowienie NSA z 7 lipca 2017 r., sygn. akt II GZ 390/17).
Jak wynika z akt sądowych sprawy dwa wezwania do usunięcia braków formalnych skargi oraz pozostałych pięć wyżej wymienionych pism przesłano w jednej przesyłce, co z uwagi na potrzebę ograniczania kosztów funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości uznać należy za działanie zrozumiałe. Skarżący twierdzi jednak, że w kopercie doręczonej 13 października 2022 r., nie otrzymał wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi w postaci wskazania swojego numeru PESEL.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyjaśnienia skarżącego zasługują na wiarę i uzasadniają przypuszczenie, że w toku technicznego wykonania zarządzeń, mogło dojść do przypadkowego niezałączenia wezwania do podania numeru PESEL skarżącego, zwłaszcza, że było to jedno z siedmiu wysłanych pism. W sprawie nie można ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że w sekretariacie Sądu I instancji umieszczono w kopercie wszystkie pisma, które zostały wymienione na zwrotnym potwierdzeniu odbioru.
Wobec stanowiska autora zażalenia trzeba uznać, że w sprawie istnieją wątpliwości, co do tego, czy skarżący faktycznie otrzymał wezwanie do wskazania numeru PESEL (por. postanowienia NSA: z dnia 24 stycznia 2020 r., sygn. akt I GZ 5/20, z dnia 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt I GZ 110/21, z dnia 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt II GZ 202/20, z dnia 25 lutego 2021 r., sygn. akt II GZ 28/21).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeżeli istnieją wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania (por. postanowienie NSA z dnia 1 września 2011 r. o sygn. akt I OSK 1448/11; postanowienie NSA z dnia 26 września 2012 r. o sygn. akt I OSK 2161/12; postanowienie NSA z dnia 3 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 1388/15).
W tej sytuacji kwestię powyższych wątpliwości należy rozstrzygnąć na korzyść strony mając na uwadze przede wszystkim zagwarantowane konstytucyjnie prawo do Sądu - art. 45 Konstytucji RP (por. postanowienie NSA z dnia 5 stycznia 2010 r., sygn. akt II OZ 1150/09).
W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji niesłuszne odrzucił skargę skarżącego na postanowienie Dyrektora Pomorskiego Oddziału ARiMR w Gdyni z [...] sierpnia 2022 r.
Na marginesie wskazać również należy, że uwadze Naczelnego Sądu Administracyjnego nie uszedł fakt, że w aktach administracyjnych sprawy, przesłanych przez organ do Sądu wraz ze skargą, znajduje się numer PESEL skarżącego (we wniosku skarżącego o udzielenie pomocy finansowej k. 18 akt administracyjnych).
Jednak wobec rozbieżności w orzecznictwie w tej kwestii, w dniu 21 listopada 2022 r. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wystąpił z wnioskiem nr BO.511.35.2022 o podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały rozstrzygającej następujące zagadnienie prawne: "Czy niepodanie przez skarżącego w skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego numeru PESEL, będącej pierwszym pismem w sprawie sądowoadministracyjnej – zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. – stanowi brak formalny, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., pod rygorem odrzucenia skargi, w sytuacji gdy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych sprawy?" (komunikat bieżący nr 27/22 Biura Orzecznictwa NSA). Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt II GPS 3/22 i do dnia rozpoznawania przedmiotowej sprawy uchwała nie została podjęta.
Jednak niezależnie od treści uchwały, która zostanie podjęta, rozstrzygnięcie Sądu I instancji o odrzuceniu skargi nie może się ostać z powodów wskazanych na wstępie rozważań.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.