Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z 25 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Go 793/19 odmówił K. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych jej skargi na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z dnia [...] października 2019 r., nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2017 r.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 6 grudnia 2019 r. wezwano skarżącą do usunięcia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, braków formalnych wniesionej skargi przez jej własnoręczne podpisanie. Jednocześnie pouczono skarżącą, że nieusunięcie braków formalnych skargi w terminie spowoduje jej odrzucenie.
Powyższe wezwanie, po dwukrotnym awizowaniu w dniach 12 i 20 grudnia 2019 r. wróciło do Sądu z adnotacją: "Nie podjęto w terminie". Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 2 stycznia 2020 r. wezwanie uznano za doręczone skarżącej z dniem 27 grudnia 2019 r. w trybie art. 73 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.).
W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z 21 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Go 793/19 odrzucił skargę K. Postanowienie to doręczono skarżącej 4 lutego 2020 r.
Skarżąca wnioskiem z 11 lutego 2020 r. zwróciła się do Sądu o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu wskazała, że nie otrzymała z Sądu żadnego wezwania. Natomiast o fakcie, iż miała uzupełnić braki formalne skargi poprzez jej podpisanie dowiedziała się z postanowienia o odrzuceniu skargi.
Skarżąca podniosła, że w skrzynce pocztowej nie znajdowało się awizo. Zaznaczyła, że gdyby było, niezwłocznie odebrałaby korespondencję z Sądu. Wskazała również, że sprawa jest dla niej istotna i nie pozwoliłaby na to, aby nie została rozpatrzona przez Sąd. Wyjaśniła, że już dawniej zdarzały się sytuację, iż w skrzynce nie było awizo, a o pismach dowiadywała się po upływie znacznego czasu. Nadto zdarzały się sytuacje, że w skrzynce pocztowej znajdowała się korespondencja, której nie była adresatem, tj. ul Wierzbowa, ale w miejscowości Kłodawa.
W ocenie skarżącej powyższe okoliczności wskazywały na brak jej zawinienia w niedotrzymaniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny odmawiając skarżącej przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi wskazał, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy.
Sąd I instancji przypomniał, że przesyłka zawierająca wezwanie, po dwukrotnym awizowaniu w dniach 12 i 20 grudnia 2019 r. została zwrócona do tutejszego Sądu z adnotacją "Nie podjęto w terminie" i uznano ją doręczoną skarżącej z dniem 27 grudnia 2019 r. w trybie art. 73 § 4 p..s.a. Dokonane w ten sposób doręczenie było także przedmiotem oceny Sądu, który postanowieniem z 21 stycznia 2020 r. odrzucił skargę K. z uwagi na nieusunięcie w terminie jej braków. Skarżąca nie wniosła zażalenia na to postanowienie. Tym samym nie podważyła dokonanej przez Sąd oceny w tym zakresie.
Sad wyjaśnił, że dokonane w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. doręczenie, stanowi rodzaj fikcji prawnej, która stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. W doktrynie podnosi się, że obalenie domniemania doręczenia przez awizo (tzw. fikcji doręczenia) jest możliwe, jednak nie neguje ono dokonania doręczenia, a prowadzi do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z tym doręczeniem w zakresie biegu terminu. Oznacza to, że jeśli dokonano doręczenia zgodnie z wymogami art. 73 p.p.s.a. (co miało miejsce w niniejszej sprawie), mimo że adresat nie został powiadomiony o adresowanym do niego piśmie, może się on uchylić się od negatywnych skutków tego stanu rzeczy, jeżeli uprawdopodobni okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu. By jednak wykazać brak winy w uchybieniu terminu powinien dysponować np. argumentem w postaci reklamacji usług pocztowych.
W kontekście dowodu z dokumentu, jakim jest koperta ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, przeciwdowodu nie może stanowić samo oświadczenie strony o braku awizo. Oświadczenie takie nie jest zatem wystarczające do obalenia domniemania doręczenia przesyłki w trybie awizo.
Zdaniem Sądu kluczowe z punktu widzenia oceny przesłanek przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi jest to, że podnoszona przez skarżącą okoliczność, jaką było rzekome niedoręczenie jej w sposób prawidłowy wezwania do uzupełnienia tych braków w ogóle nie może stanowić przesłanki do przywrócenia terminu. Zasadniczym i wyjściowym warunkiem przywrócenia terminu jest bowiem jego wcześniejsze uchybienie. Brak doręczenia stanowiący w istocie o braku zdarzenia otwierającego termin do dokonania czynności procesowej musiałby powodować, że termin nie rozpoczął swojego biegu, a w efekcie nie mógł bezskutecznie upłynąć, czyli nie mógł też zostać uchybiony. Argument o braku skutecznego doręczenia mógł stanowić (co do zasady) podstawę ewentualnego zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi, którego to zażalenia, o czym już była mowa, skarżąca nie wniosła.
Z tych przyczyn Sąd nie uwzględnił wniosku o przywrócenie terminu.
K. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 86 i art. 87 p.p.s.a. W uzasadnieniu wskazała, że wielokrotnie zdarzały się sytuacje, iż w skrzynce pocztowej brak było awizo, na dowód czego załączyła oświadczenie mieszkańca ulicy, na której znajduje się miejsce zamieszkania skarżącej oraz pracownika poczty polskiej pełniącego funkcję listonosza. Wskazała, że brak dochowania terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nastąpił bez jej winy. Jej zdaniem w sprawie wystąpiła przeszkoda, której nie mogła przezwyciężyć, bowiem nie miała wpływu na to, iż w skrzynce pocztowej nie było awizo.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo kierowane do sądu administracyjnego powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Brak w zakresie niepodpisania przez wnoszącego skargę do sądu administracyjnego podlega uzupełnieniu na wezwanie, w trybie art. 49 p.p.s.a., który przewiduje, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (§ 1). W odniesieniu do skargi przepisy przewidują rygor jej odrzucenia w razie nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braków formalnych (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie skarżąca była zatem zobligowana do złożenia podpisanej skargi, a skoro tego nie uczyniła Przewodniczący Wydziału miał podstawy do jej wezwania do dokonania czynności popisania skargi.
Jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy koperty (k. 22 akt), zawierającej wezwanie do podpisania skargi, podjęto próbę jej doręczenia skarżącej na adres znajdujący się w aktach w dniu 12 grudnia 2019 r., jednak przesyłka nie została doręczona, o czym umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej. Przesyłka była powtórnie awizowana w dniu 20 grudnia 2019 r., a następnie zwrócona do nadawcy w dniu 30 grudnia 2019 r. Wszystkie adnotacje znajdujące się na kopercie zostały opatrzone podpisem osoby doręczającej.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłek, a także adnotacje znajdujące się na zwróconych do nadawcy przesyłkach wypełnione przez pracowników poczty, korzystają z domniemania prawdziwości, jako dokument urzędowy (por. postanowienie NSA z dnia 27 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GZ 477/13). Domniemanie prawdziwości tych danych może zostać obalone przez stronę mającą w tym interes. W niniejszej sprawie skarżąca nie obaliła jednak skutecznie tego domniemania. Skarżąca nie przedstawiła bowiem żadnych dowodów na okoliczność niedoręczenia jej zawiadomienia o przesyłce zawierającej wezwanie do podpisania skargi. Niewystarczające jest samo twierdzenie skarżącej w tym zakresie oraz ogólnikowe, niepoparte żadnymi dowodami oświadczenie sąsiada i lokalnego pracownika Poczty Polskiej. Przyjęcie tezy przeciwnej prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego, co mogłoby stanowić niebezpieczny precedens, bowiem w każdej takiej sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizowania poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej.
Tym samym należy przyjąć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zasadnie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił oddalić zażalenie.