Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 1 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Rz 648/20, odrzucił wniosek R. R. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] lipca 2020 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:
Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2020 r. Sąd I instancji odrzucił skargę R. R. na ww. decyzję na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) – w związku z uchybieniem terminu do jej wniesienia.
Następnie skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wskazał, że przyczyną uchybienia terminu była samoizolacja w związku z prawdopodobieństwiem zakażenia wirusem SARS-CoV-2, która trwała do dnia 10 września 2020 r. Zażalenie zostało oddalone przez NSA postanowieniem z 7 kwietnia 2021 r., sygn. akt I GZ 67/21.
Odrzucając wniosek o przywrócenie terminu, Sąd I instancji stwierdził, że skarżący uchybił 7-dniowemu terminowi na złożenie tego wniosku. Wskazał, że rozstrzygnięcie ZUS zostało doręczono skarżącemu 11 sierpnia 2020 r., zatem termin do wniesienia skargi upłynął 10 września 2020 r. W tym też dniu zakończyła się samoizolacja strony związana z podejrzeniem zakażenia SARS-CoV-2. Mając na uwadze treść przepisu art. 87 § 1 p.p.s.a., WSA stwierdził, że za początek siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu należało uznać 11 września 2020 r., bo – zgodnie z treścią wniosku – tego dnia ustała przyczyna uchybienia terminu. Zatem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi złożony 27 stycznia 2021 r. – jako spóźniony – podlegał odrzuceniu na podstawie art. 88 p.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego zmianę lub uchylenie. Wskazał, że o fakcie uchybienia terminu dowiedział się dopiero z decyzji o odrzuceniu skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Stosownie do treści art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wniosek taki jest spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a. (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 222). Zgodnie natomiast z art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym (por. postanowienie NSA z dnia 21 lutego 2007 r. sygn. akt I OZ 102/07).
W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmowany jest pogląd, że w przypadku, gdy wojewódzki sąd administracyjny odrzucił skargę jako wniesioną po upływie ustawowego terminu, to termin siedmiodniowy, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., biegnie od chwili, kiedy skarżący miał możność dowiedzieć się o uchybieniu terminu, czyli od dnia doręczenia mu odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi (por. postanowienia NSA z dnia 3 marca 2009 r., sygn. akt II OZ 181/09; z dnia 13 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 75/09; z 31 marca 2009 r., sygn. akt II GZ 65/09; z dnia 28 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OZ 364/09; z dnia 7 czerwca 2013 r., sygn. akt I OZ 437/13).
Wskazać należy, iż w niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie dla oceny terminu do złożenia wniosku skarżącego o przywrócenie terminu, a tym samym dla oceny dopuszczalności tego wniosku, ma ustalenie, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu, bowiem wniosek należy złożyć w terminie 7 dni od tej daty.
Siedmiodniowy termin do dokonania spóźnionej czynności procesowej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu należy liczyć od daty ustania przeszkody do dokonania tej czynności.
Jak wynika z akt sprawy, skarżący dowiedział się o uchybieniu terminu z postanowienia Sądu I instancji z dnia 28 grudnia 2020 r. o odrzuceniu skargi, które zostało mu doręczone dnia 20 stycznia 2021 r.(k. 28 kat sądowych). W dniu 27 stycznia 2021 r. wniósł o przywrócenie terminu, a więc z zachowaniem siedmiodniowego terminu, o którym stanowi art. 86 § 1 p.p.s.a. Jak wynika z treści tego wniosku, skarżący jako przyczynę uchybienia terminu wskazał zarówno fakt samoizolacji w związku z podejrzeniem zakażenia Covid-19, co uniemożliwiało mu złożenie skargi przed 11 września 2020 r., jak również fakt niewiedzy, iż składając skargę w tym dniu, uchybia terminowi, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. Wyjaśnił, że nieświadomość o spóźnionym nadaniu skargi spowodowana była m.in. ciężkim okresem w jego życiu.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji błędnie ustalił datę, w której ustała przyczyna, od której skarżący miał siedem dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Sąd pominął bowiem argument wniosku dotyczący nieświadomości uchybienia terminowi do wniesienia skargi, który – w ocenie skarżącego – przemawia za brakiem jego winy w uchybieniu terminu i przemawia za przywróceniem terminu do złożenia skargi. Oznacza to, że odrzucenie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, nastąpiło z naruszeniem art. 87 § 1 i art. 88 p.p.s.a., co uzasadniało uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, ponownie rozpoznając sprawę, winien ocenić wniosek merytorycznie, badając kwestie związane z brakiem winy strony w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi (por. art. 86 p.p.s.a.).
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.