Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 29 lipca 2005 r., II SA/Go 29/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę P. S.A. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie kary za przejazd pojazdem ponadnormatywnym. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Decyzją z dnia [...] Naczelnika Urzędu Celnego w [...] P. S.A w [...] została obciążona na podstawie art. 13 ust. 2a i 2b oraz art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. nr 71, poz. 838 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażania (Dz.U. nr 32, poz. 262) karą pieniężną w wysokości 720 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Jak wynikało z protokołu nr 5357/2003 z 19 września 2003 r. kontrolą objęto pojazd członowy Volvo nr rej. [...] posiadający 2 osie wraz z naczepa typu Schmitz nr rej. [...] posiadająca 3 osie.
Przewoźnikiem był P. SA w [...]. Kierujący pojazdem M. Z. okazał wypis z licencji z dnia 7 listopada 2002 r. wydanej przez Ministra Infrastruktury dla P. SA w [...]. Spółka P. w odwołaniu od decyzji podniosła, że naruszono art. 61 § 4 oraz art. 79 k.p.a., gdyż niezawiadomiono stron o wszczęciu postępowania oraz miejscu i terminie przeprowadzenia kontroli pojazdu, a w konsekwencji wpisano Spółkę jako przewoźnika, podczas, gdy kierowca nie był pracownikiem Spółki. Organ odwoławczy uznając zarzuty odwołania za nieuzasadnione utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Podniósł, że datą wszczęcia postępowania z urzędu jest dzień pierwszej czynności procesowej dokonanej przez organ – a więc w rozpoznawanej sprawie przeprowadzenie kontroli pojazdu wjeżdżającego na terytorium RP. W okolicznościach sprawy – przejazd pojazdu przez wagę – trudno zapewnić stronie udział w tej czynności. Okoliczność, że kierowca nie był pracownikiem Spółki nie może być brana pod uwagę bowiem zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym obowiązuje zakaz odstępowania osobom trzecim uprawnień wynikających z licencji.
W skardze do Sądu Spółka P. zarzuciła naruszenie art. 7 k.p.a. bowiem nie była przewoźnikiem kontrolowanej przesyłki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu swojego wyroku stwierdził, że na podstawie ustawy o transporcie drogowym podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania licencji, której udziela się określonemu podmiotowi na określony czas. Art. 13 ustawy zawiera zakaz przenoszenia uprawnień wynikających z licencji na rzecz osób trzecich. W myśl § 2 tego artykułu organ, który udzielił licencji może w drodze decyzji przenieść uprawnienia z licencji w ściśle określonych, nielicznych, przypadkach. Skoro skarżący wbrew ustawie odstąpił licencję, to zgodnie z przepisami on pozostaje przewoźnikiem i on odpowiada za przejazd przedmiotowego pojazdu.
Sąd uznał, że charakter sprawy odbywającej się na przejściu granicznym uzasadnia szybkość postępowania, zwłaszcza, że zarówno wysokość kar jak i normy dopuszczalne wynikają z przepisów ustawy. Sąd uznał, też, że w niczym nie uszczuplono praw Spółki, zaznaczono, iż kierowca nie wniósł zastrzeżeń do przeprowadzenia kontroli i jej wyników.
W skardze kasacyjnej P. SA zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w całości wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów procesu. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła błędną wykładnię art. 13 ustawy o transporcie drogowym. Sąd interpretując ten przepis pominął wynikającą z ust. 4 możliwość wyrażenia zgody na wykonywanie uprawnień wynikających z licencji przez spółki zależne od posiadacza licencji, zaś "Spółka skarżąca taka zgodę posiada". Uznano także, że zgodnie z art. 13 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych oraz art. 64 ust. 1 prawa o ruchu drogowym karę pieniężną można wymierzyć tylko przewoźnikowi faktycznie korzystającemu z drogi, a nie przewoźnikowi wymienionemu w licencji. Podniesiono także, że na skutek pozbawienia strony możliwości udziału w postępowaniu naruszającego art. 10 § 1, 61 § 4 i 79 § 1 k.p.a. pozbawiono stronę możliwości czynnego udziału w postępowaniu, co miało decydujący wpływ na wynik postępowania i zmusiło stronę do wzięcia udziału w zbędnym la niej postępowaniu. Udział strony w postępowaniu przed wydaniem decyzji o ukaraniu pozwoliłby na prawidłowe ustalenie osoby zobowiązanej do zapłacenia kary.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie wniósł o oddalenie taj skargi w całości i zasądzenie od skarżącego na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Uznano za chybiony zarzut błędnej wykładni art. 13 ustawy o transporcie drogowym, poprzez nieuwzględnienie faktu, iż minister właściwy do spraw transportu może wyrazić zgodę na wykonywanie uprawnień z licencji przez spółki zależne od posiadacza licencji, a skarżący jak twierdzi, zgodę taką posiada. W materiale dowodowym sprawy brak jest decyzji wyrażającej taką zgodą, strona na taka okoliczność nie powoływała się ani w odwołaniu od decyzji, ani w skardze do Sądu. Sąd nie mógł więc błędnie interpretować tego przepisu, skoro nie było żadnych wskazówek, że przepis ten może mieć w sprawie zastosowanie.
Podzielono też stanowisko Sądu I instancji, co do szczególnego charakteru postępowania zmierzającego do ustalenia, czy zachowane są dopuszczalne normy przewidziane dla samochodów ciężarowych poruszających się po drogach publicznych. Skoro we wrześniu 2003 r. przez przejście graniczne w [...] przekraczało granice w obie strony ok. 1400 samochodów na dobę skutki ekonomiczne i organizacyjne np. zastosowania art. 79 § 1 k.p.a. byłyby trudne do wyobrażenia.
W dacie wszczęcia postępowania administracyjnego art. 13 ust. 1 ustawy o drogach publicznych nie zawierał żadnych punktów, w związku, z czym Sąd nie mógł dopuścić się błędnej interpretacji przepisu, który nie miał w sprawie zastosowania, – bo w tym czasie nieobowiązywał. Na podstawie art. 5 ustawy o transporcie drogowym transport taki prowadzić mogą tylko osoby posiadające licencje. Tylko osoby posiadające licencje mogą zarobkowo przewozić towary. O tym, kto jest przewoźnikiem, decyduje treść dokumentu urzędowego – którym jest licencja – a nie dokument prywatny list przewozowy CMR będący jedynie dowodem na to, że została zawarta umowa przewozu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie odpowiada wymogom stawianym takiej skardze przez art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm., powoływana dalej jako p.p.s.a.) w zw. z art. 174 p.p.s.a.
Jednak podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.
Zarzut naruszenia art. 13 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. nr 125, poz. 1371 ze zm.) nie dość, że nie wskazuje precyzyjnie, który z ustępów tego artykułu został naruszony, to jest nietrafny. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że skarżącej chodziło o naruszenie ust. 4 tego artykułu. Jednak twierdzenie, iż skarżąca Spółka posiada zgodę na wykonywanie uprawnień wynikających z licencji przez spółki zależne od niej jest całkowicie gołosłowne. Skarżąca bowiem takiej zgody nie przedstawiła. Karę pieniężną za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych wymierza się przewoźnikowi korzystającemu z dróg do którego należy kontrolowany pojazd. Kwestia ta nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądowym – por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 8 czerwca 2004 r., II SA/Bk 137/04. W dowodzie rejestracyjnym samochodu Volvo nr rej. [...] jako właściciel wpisany jest P. S.A. w [...].
Z wypisu nr 0348 z licencji nr 003836 wydanej przez Ministra Infrastruktury w dniu 7 listopada 2002 r. na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego wynika, że wydano ją na rzecz P. SA w [...]. Trudno więc uznać za przekonywające niczym nie poparte twierdzenia skarżącej, iż to nie ona była przewoźnikiem. Na marginesie można zauważyć, że stosownie do art. 15 ust. 1 pkt 2 lit c ustawy o transporcie drogowym cofa się licencję w przypadku, gdy jej posiadacz odstąpił licencje osobie trzeciej.
Zarzut naruszenia przepisów art. 10 § 1, 61 § 4 i 79 § 1 k.p.a. uznać należy za nietrafny. Nie dość bowiem, że kwestia dopuszczalności oparcia skargi kasacyjnej na zarzucie naruszenia przepisów k.p.a. wywołuje kontrowersje w doktrynie i orzecznictwie sądowym, to zarzut naruszenia tych przepisów jest chybiony. Strona skarżąca miała bowiem możliwość czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji. Uznanie zaś kontroli pojazdu – jego nacisku na poszczególne osie – jako jednego ze środków dowodowych wskazanych w art. 79 § 1 k.p.a. jest w najwyższym stopniu nietrafne. Postulat, aby o takiej kontroli zawiadamiać przewoźnika, co najmniej na siedem dni przed terminem jej przeprowadzenia, byłby bowiem równoznaczny w praktyce z likwidacją pomiarów owych nacisków. Jego realizacja sprowadziłaby przecież taką kontrolę do farsy – badane pojazdy nigdy by takiego nacisku nie przekraczały, skoro przewoźnik wiedziałby o czekającej go kontroli.
Mając na uwadze podniesione wyżej względy orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.