Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 lutego 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 1643/16 (dalej wyrok z 15 lutego 2017 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę "A" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] maja 2016 r. znak [...] w przedmiocie nakazu usunięcia naturalnej przeszkody lotniczej.
Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z dnia [...] marca 2016 r. [...] (dalej decyzja z [...] marca 2016 r.) Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego (dalej Prezes ULC bądź organ) na podstawie art. 82 ust. 1 pkt 7 w związku z art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze (Dz. U. z 2013 r. poz. 1393 ze zm., dalej pl), po rozpatrzeniu wniosku "A" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] z 11 czerwca 2015 r. - [...] w sprawie usunięcia przeszkody lotniczej obejmującej grupę drzew ograniczających obserwację wzrokową z wieży [...], położonej w rejonie lotniska [...] w [...], na obszarze działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa, pozostającej w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe - Nadleśnictwo [...] z siedzibą w [...] (dalej Nadleśnictwo): 1. stwierdził, że grupa drzew, położona w powierzchni ograniczającej obserwację wzrokową z wieży [...], zlokalizowana w granicach działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] wchodzącej w skład nieruchomości Skarbu Państwa i pozostającej w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe - Nadleśnictwo [...] z siedzibą w [...], stanowi przeszkodę naturalną będącą zagrożeniem dla bezpieczeństwa ruchu lotniczego na lotnisku [...];
2. nakazał Wnioskodawcy - "A" Sp. z o.o. z siedzibą w [...], jako zarządzającemu lotniskiem w rozumieniu art. 2 pkt 7 ustawy - Prawo lotnicze, doprowadzenie do usunięcia przeszkody lotniczej, o której mowa w punkcie poprzedzającym z uwzględnieniem jej charakterystyki technicznej zawartej w operacie pomiarowym stanowiącym integralną część niniejszej decyzji.
Postępowanie w przedmiocie usunięcia obiektu naturalnego położonego na obszarze działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], znajdującego się w powierzchni ograniczającej obserwację wzrokową z wieży [...], stanowiącego zagrożenie bezpieczeństwa dla ruchu lotniczego w rejonie lotniska [...], wszczęto na wniosek z 11 czerwca 2015 r. - [...] "A" Sp. z o.o. (dalej "A" bądź skarżący), pełniącego funkcję zarządzającego lotniskiem [...].
Organ ustalił, że objęty wnioskiem obiekt położony jest w [...] w granicach działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] wchodzącej w skład nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] w [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa i pozostającej w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe - Nadleśnictwo [...] z siedzibą w [...]. Zgodnie z operatem pomiarowym sporządzonym przez uprawnionego geodetę w dniach 15 września - 17 października 2014 r., obiekt przekracza powierzchnię ograniczającą obserwację wzrokową z wieży [...]. Owa ekspertyza, zdaniem organu, w dostateczny sposób precyzuje lokalizację obiektu przez odniesienie do układu współrzędnych i obrazuje położenie sytuacyjne przeszkody na wyrysie z mapy ewidencyjnej, jak również w oparciu o aktualne dane z ewidencji gruntów określa podmioty uczestniczące w postępowaniu na prawach strony tj. władającego i sprawującego w jego imieniu zarząd nieruchomością.
W trakcie kontroli Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej przeprowadzonej przez Departament Żeglugi Powietrznej ULC obejmującej obiekt [...] ustalono, że fragment drogi kołowania pomiędzy [...] od progu [...] jest częściowo przesłonięty przez las, co w znacznym stopniu utrudnia zapewnienie służby, a w perspektywie może całkowicie uniemożliwić jej wykorzystanie. Zarządzający lotniskiem przy wniosku przedstawił analizę bezpieczeństwa przygotowaną przez Polską Agencję Żeglugi Powietrznej, stosownie do której prawidłowa eksploatacja lotniska wymaga wycinki przedmiotowych drzew.
Przekroczenia przez obiekt powierzchni ograniczających obserwację wzrokową z wieży [...] wyczerpuje przesłanki uznania obiektu za przeszkodę lotniczą w rozumieniu § 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 czerwca 2003 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać obiekty budowlane oraz naturalne w otoczeniu lotniska (Dz. U. nr 130, poz. 1192 ze zm., dalej rozporządzenie) w związku z art. 87 ust. 1 pl, jak również stanowi zagrożenie bezpieczeństwa ruchu lotniczego w rejonie lotniska [...].
Na podstawie art. 82 ust. 1 pkt 7 pl Prezes ULC w celu zapewnienia bezpiecznej eksploatacji lotniska, zobowiązał zarządzającego lotniskiem, decyzją "w sprawie" [winno być "do doprowadzenia do"] usunięcia przeszkody, która nie jest obiektem budowlanym, a stanowi zagrożenie bezpieczeństwa ruchu lotniczego, w tym drzew i krzewów w rejonie podejść do lądowania.
Prezes ULC stwierdzając istnienie naturalnej przeszkody będącej zagrożeniem dla bezpieczeństwa ruchu lotniczego na lotnisku [...], zobowiązał Wnioskodawcę - "A" Sp. z o.o. z siedzibą w [...], jako zarządzającego lotniskiem w rozumieniu art. 2 pkt 7 pl, do usunięcia wskazanej przeszkody lotniczej, o której mowa w punkcie poprzedzającym z uwzględnieniem jej charakterystyki technicznej zawartej w operacie pomiarowym stanowiącym integralną część decyzji.
Zdaniem Prezesa ULC, podmiotem zobowiązanym winien być i jest co do zasady zarządzający lotniskiem. Władającego terenem na którym znajduje się przeszkoda obowiązek ten obciąża wyłącznie w przypadku ustalenia, że naruszył on zakaz sadzenia i uprawy drzew, o którym mowa w art. 87 ust. 7 pl. Przyjmując za udowodnione wyjaśnienie władającego co do wieku nasadzeń stanowiących elementy przeszkody lotniczej, organ przyjął, że powstały one przed dniem wejścia w życie ustawy - Prawo lotnicze, a tym samym brak jest podstaw do uznania, że w stosunku do niego aktualizuje się obowiązek usunięcia przeszkody.
Prezes ULC wskazał na obowiązującą w polskim systemie prawnym zasadę nieretroakcji, uniemożliwiającą - w jego ocenie - obciążenie podmiotu odpowiedzialnością za wykonanie decyzji we własnym zakresie oraz na własny koszt, jeżeli znamiona naruszeń wypełniły się przed wejściem w życie przepisów normujących zakaz.
Decyzją z [...] maja 2016 r. znak [...] (dalej decyzja z [...] maja 2016 r.) Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego utrzymał w mocy własną decyzję z [...] marca 2016 r.
Odnosząc się do zarzutu błędnej wykładni przepisów prawa materialnego wskazał, że stosownie do treści art. 87 ust. 7 pl, statuującego zakres odpowiedzialności władającego za usunięcie przeszkody lotniczej zabrania się sadzenia i uprawy drzew i krzewów w rejonie podejść do lądowania, Prezes ULC wskazał, że Prawo lotnicze nie zostało przez władającego naruszone.
Skargę na decyzję z [...] maja 2016 r. wniósł "A" Sp. z o.o. wnosząc o jej uchylenie [k. 3-7 akt sądowych].
W odpowiedzi na skargę Prezes ULC podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi [k. 10-12 akt sądowych].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 skargę oddalił (k. 40, 51-58 akt sądowych).
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu powodującym konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Sąd I instancji nie podzielił zarzutów naruszenia art. 7, 77 i 107 § 3 kpa. Zdaniem Sądu, w postępowaniu administracyjnym zachowano prawidłowy tok procedury, nie uchybiając jej przepisom w stopniu, który mógłby wpłynąć na wynik sprawy. Prezes ULC dokładnie wyjaśnił stan faktyczny i prawny sprawy, zatem nie naruszył art. 6 w zw. z art.107 § 1 i 3 kpa.
Przechodząc do kontroli legalności zaskarżonej decyzji przy uwzględnieniu treści art. 82 [ust. 1] pkt 7 w zw. z art. 87 ust. 7 pl, ich zastosowania i możliwości nałożenia obowiązku na właściciela nieruchomości, w sytuacji gdy las istniał przed powstaniem lotniska, należy w pierwszej kolejności zauważyć, że zarówno literalne brzmienie art. 82 [ust. 1] pkt 7 pl, jak i treść przepisów przejściowych i dostosowujących zawartych w Rozdziale 2 ustawy - Prawo lotnicze nie rozstrzygają wprost ww. problemu. W ocenie Sądu odpowiedzi na pytanie dotyczące adresata obowiązku usunięcia drzew jako przeszkody lotniczej na podstawie art. 82 [ust. 1] pkt 7 pl należy poszukiwać w wykładni systemowej i celowościowej przepisów ww. ustawy. To na zarządzającym lotniskiem spoczywa odpowiedzialność za zachowanie bezpieczeństwa w ruchu lotniczym, nie tylko w odniesieniu do samego terenu lotniska, ale również terenu bezpośrednio przyległego do lotniska.
W celu zapewnienia bezpiecznej eksploatacji lotniska zarządzający lotniskiem:...
7) wnioskuje do Prezesa Urzędu... o wydanie decyzji w sprawie usunięcia przeszkody, która nie jest obiektem budowlanym, a stanowi zagrożenie bezpieczeństwa ruchu lotniczego, w tym drzew i krzewów w rejonie podejść do lądowania (art. 82 [ust. 1] pkt 7 pl). Przepis ten nie wskazuje adresata obowiązku usunięcia drzew, a jedynie stanowi podstawę do stwierdzenia, że określone obiekty naturalne stanowią przeszkodę lotniczą i wymagają usunięcia. Nie oznacza to jednak, że organ wydając taką decyzję zwolniony jest z obowiązku określenia adresata decyzji. Wręcz przeciwnie, jego brak powoduje, jak wskazano wyżej, niewykonalność decyzji stwierdzającej konieczność usunięcia drzew stanowiących przeszkodę lotniczą. Jednoznaczne wskazanie adresata obowiązku usunięcia drzew zostało zawarte w art. 87 ust. 7 pl, zgodnie z którym zabrania się sadzenia i uprawy drzew i krzewów na nieruchomościach znajdujących się w rejonach podejść do lądowania, mogących stanowić przeszkody lotnicze; obowiązek i koszt usunięcia tych drzew i krzewów obciąża właściciela lub inny podmiot władający nieruchomością.
Z treści art. 87 ust. 7 pl wyraźnie wynika, że obowiązek i koszt usunięcia drzew obciąża właściciela nieruchomości, jeżeli naruszył zakaz sadzenia i uprawy drzew na nieruchomości znajdującej się w rejonie podejścia do lądowania, a więc zarówno obowiązek usunięcia drzew, jak i obowiązek poniesienia kosztów ich usunięcia. W ocenie Sądu przepis ten nie ma zastosowania do sytuacji, w których drzewo lub skupisko drzew stało się przeszkodą lotniczą wskutek budowy lub rozbudowy lotniska. Trudno bowiem przerzucać dolegliwości związane z budową lotniska i jego funkcjonowaniem oraz zapewnieniem bezpieczeństwa w ruchu lotniczym, a także koszty z nimi związane na właściciela lub inny podmiot władający nieruchomością w otoczeniu lotniska wyłącznie z tego powodu, że określone obiekty stały się przeszkodą lotniczą w wyniku budowy lub rozbudowy lotniska.
W takiej sytuacji rzeczą zarządzającego lotniskiem jest nie tylko zgłaszanie ewentualnych przeszkód stanowiących ewentualne niebezpieczeństwo w ruchu lotniczym do Prezesa ULC, ale także poniesienie wysiłku ich usunięcia, a w szczególności poniesienia kosztów tego usunięcia. W ocenie Sądu I instancji nie ulega wątpliwości, że ratio legis art. 87 ust. 7 pl było przede wszystkim wprowadzenie ograniczenia w swobodnym zagospodarowaniu nieruchomości znajdujących się w otoczeniu lotniska w postaci sadzenia i uprawy drzew i krzewów na nieruchomościach znajdujących się w rejonach podejść do lądowania, mogących stanowić przeszkody lotnicze. Dopiero naruszenie tego zakazu powoduje po stronie naruszającego (właściciela lub innego podmiotu władającego nieruchomością) odpowiedzialność w postaci obowiązku usunięcia tych drzew i krzewów i poniesienia kosztów wykonania obowiązku.
W konsekwencji art. 87 ust. 7 pl nie będzie miał zastosowania do przypadków, gdy drzewo lub skupisko drzew stało się przeszkodą lotniczą po wybudowaniu lub rozbudowie lotniska. W takim bowiem przypadku nie następuje naruszenie zakazu sadzenia i upraw drzew, a powstanie ewentualnej przeszkody lotniczej jest spowodowane samym faktem powstania lotniska. Przyjęcie odmiennej interpretacji zakładającej, że w każdym przypadku wystąpienie przeszkody lotniczej w postaci pojedynczych drzew lub ich skupiska prowadzi do obowiązku ich usunięcia przez właściciela i na jego koszt, niezależnie od daty powstania lasu i rozpoczęcia działalności przez lotnisko godziłoby w podstawowe wartości chronione przez Konstytucję RP dotyczące ochrony własności i proporcjonalności ingerencji organów władzy publicznej w sferę uprawnień właścicielskich.
Sąd I instancji zgodził się w tym zakresie ze skarżącym, że prowadziłoby to do naruszenia art. 21 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP. Warto w tym miejscu wskazać na regulacje zawarte w art. 87 ust. 3 i 4 pl, zgodnie z którymi obowiązek oznakowania i zgłoszenia przeszkód lotniczych obciąża posiadacza nieruchomości, na której taka przeszkoda się znajduje, jednakże w sytuacji, gdy obiekt budowlany lub obiekt naturalny stał się przeszkodą lotniczą w wyniku budowy lub rozbudowy lotniska, oznakowanie wykonuje się na koszt zarządzającego lotniskiem. Skoro ustawodawca przyjął odpowiedzialność zarządzającego lotniskiem w odniesieniu do poniesienia kosztów oznakowania obiektów, które stały się przeszkodą naturalną w wyniku budowy lub rozbudowy lotniska, to tym bardziej winien przejąć odpowiedzialność za usunięcie tych przeszkód, które stanowią realne niebezpieczeństwo dla ruchu lotniczego.
Z akt niniejszej sprawy wynika bezspornie, że grupa drzew wskazana w osnowie decyzji powstała na długo przed modernizacją lotniska (górne piętro drzewostanu jest w wieku 45-80 lat) to w tej sytuacji w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 87 ust. 7 pl, lecz art. 82 [ust. 1] pkt 7 pl, a podmiotem nie tylko wnioskującym o wydanie decyzji przez Prezesa ULC, lecz także odpowiedzialnym [za] usunięcie przeszkody naturalnej i poniesienia kosztów tego usunięcia będzie zarządzający "A". Konstatacja ta stanowi logiczne następstwo uznania, że w okresie obowiązywania zakazu przesłanka sadzenia roślin stanowiących elementy przeszkody lotniczej nie została spełniona.
Odnosząc się do zarzutu niewykonalności decyzji podkreślenia wymaga, że na gruncie przedmiotowej sprawy zastosowanie znajdują reguły usuwania przeszkód lotniczych uregulowane odrębnie w art. 82 ust. 2 pl, wyczerpująco określające postępowanie w odniesieniu do obiektów położonych na obszarze nieruchomości znajdujących się w zarządzie Lasów Państwowych. Podmiot obowiązany, w razie obiektywnych przeszkód do wykonania dyspozycji organu, dysponuje prawem do wystąpienia o zezwolenie starosty na czasowe zajęcie nieruchomości w trybie art. 126 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm., dalej ugn).
Zarzut dotyczący niewykonalności decyzji nie zasługuje na uwzględnienie.
Skargę kasacyjną wywiódł "A" Sp. z o.o., reprezentowany przez r. pr. L.P., który w całości zaskarżył wyrok VII SA/Wa 1643/16, zarzucając mu naruszenie:
- 1. przepisów postępowania, tj. art. 133 § 1 ppsa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez wydanie przez Sąd wyroku w oparciu o fakty nieznajdujące żadnego odzwierciedlenia w aktach sprawy tj. przez przyjęcie, że obiekt naturalny w postaci skupiska drzew stał się przeszkodą lotniczą w wyniku przeprowadzonej modernizacji lotniska, podczas gdy okoliczność ta nie wynika z akt sprawy;
- 2. przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 ppsa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez sporządzenie uzasadnienia wadliwego, tj. wewnętrznie sprzecznego, przez z jednej strony przesądzenie o obowiązku usunięcia przeszkody i poniesienia kosztów tego usunięcia przez PLG na podstawie art. 82 ust. [1] pkt 7 ustawy - Prawo Lotnicze, z drugiej zaś strony wskazanie na art. 82 ust. 2 ustawy - Prawo Lotnicze jako mającego zastosowanie na gruncie niniejszej sprawy, podczas gdy przepis ten nakazuje Lasom Państwowym nieodpłatną wycinkę drzew stanowiących przeszkodę lotniczą;
- 3. prawa materialnego, tj. art. 82 ust. 1 pkt 7 Prawa lotniczego przez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że wynika z niego obciążający "A" obowiązek usunięcia przeszkody naturalnej i poniesienia kosztów tego usunięcia, mimo że przepis ten zobowiązuje zarządzającego lotniskiem jedynie do złożenia wniosku o wydanie decyzji w sprawie usunięcia przeszkody;
- 4. prawa materialnego, tj. art. 87 ust. 7 Prawa lotniczego przez błędną wykładnię polegającą na stwierdzeniu, że dla możliwości obciążenia właściciela nieruchomości zlokalizowanej w rejonach podejść do lądowania obowiązkiem oraz kosztem usunięcia znajdujących się na nich drzew, stanowiących przeszkody lotnicze, decydujący jest moment dokonania zasadzeń, nie zaś fakt prowadzenia uprawy, mimo że przepis zakazuje zarówno sadzenia, jak i uprawy drzew i krzewów stanowiących zagrożenie bezpieczeństwa ruchu lotniczego.
Skarżący kasacyjnie wniósł o: o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi, który wydał zaskarżone orzeczenie; zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego (k. 63-70 akt sądowych).
Pismem z 12 czerwca 2017 r. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego, reprezentowany przez r. pr. K.P., wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej (k. 87-89 akt sądowych).
Pismem z 26 stycznia 2018 r. Dziekan OIRP poinformował Sąd, że wobec r. pr. L.P. - pełnomocnika skarżącego kasacyjnie, została prawomocnie orzeczona kara zakazu wykonywania zawodu od 30 października 2017 r. do 30 października 2022 r. (k. 93 akt sądowych).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018 r., poz. 1302 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.
Usprawiedliwione okazały się zarzuty naruszenia art. 82 ust. 1 pkt 7 i art. 87 ust. 7 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz. U. z 2016 r. poz. 605 - brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji; art. 133 § 1 ppsa), które wymagały łącznego ich rozpoznania.
Stan faktyczny aprobowany zaskarżonym wyrokiem jest bezsporny w zakresie poczynionego przez organ ustalenia, że grupa drzew, położona w rejonie lotniska [...] w [...], na obszarze działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], ogranicza obserwację wzrokową z wieży [...] (pkt 1 sentencji decyzji z [...] marca 2016 r.; pismo Prezesa PAŻP z 6.6.2014 r.; Operat techniczny z 17.10.2014 r.; pismo ULC z 9.7.2015 r.; pismo ULC z 21.7.2014 r.; Ocena i analiza bezpieczeństwa [...]; protokół z kontroli - pismo ULC z 2.12.2015 r.). Drzewa tworzące las mogą być bowiem obiektem naturalnym stanowiącym przeszkodę lotniczą (wyrok NSA z 21.8.2014 r. II OSK 466/13, aprobowany przez K. Marut w: red. M. Żylicz, Prawo lotnicze. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, s. 345, uw. 2; wyrok NSA z 21.8.2014 r. II OSK 465/13; prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12.6.2015 r. VII SA/Wa 2001/14, cbosa).
Kwestią fundamentalną pozostaje ustalenie kogo - w myśl art. 82 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 87 ust. 1 i 7 Prawa lotniczego obowiązującego w dacie wydania decyzji II instancji - winien zobowiązać Prezes ULC do usunięcia drzew stanowiących przeszkodę lotniczą. Nie jest bowiem możliwe wydanie decyzji bez wskazania jej adresata. Zagadnienie to nie zostało wprost rozstrzygnięte przez ustawodawcę, co nie znaczy, że z przepisów prawa nie należy zrekonstruować właściwej normy prawnej, stanowiącej odpowiedź na powyższą wątpliwość.
Wykładnią prawa jest operacja myślowa nie ograniczająca się do wykładni jednego przepisu bądź dwu przepisów, zawartych w jednej ustawie (zwłaszcza ograniczona jedynie do wykładni językowej), lecz operacja w toku której dokonuje się przekładu zbioru przepisów ogłoszonych w aktach prawodawczych na zbiór norm postępowania równoznaczny jako całość z danym zbiorem przepisów (M. Zieliński: Interpretacja jako proces dekodowania tekstu prawnego, WN UAM 1972 s. 26 i n.; M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki, Wolters Kluwer 2017 - dalej M. Zieliński, Wykładnia prawa, s. 43 i n.; Z. Ziembiński, Logika praktyczna, PWN 1998 s. 230). Podstawą orzekania przez organy stosujące prawo nie jest przepis prawny, lecz norma prawna, w praktyce wywiedziona w drodze wykładni prawa z szeregu przepisów prawnych - w tym częstokroć także z aktów prawnych o różnej randze. W punkcie V ppkcie 9 uzasadnienia wyroku z 10.12.2002 r. P 6/02, OTK-A 2002/7/91, Trybunał Konstytucyjny trafnie wskazał, że normę prawną rekonstruuje się zawsze z całokształtu obowiązujących przepisów prawnych.
We współczesnej nauce i praktyce sądów, przeważa pogląd, zgodnie z którym wykładnię należy kontynuować przy wykorzystaniu wszystkich trzech grup dyrektyw interpretacyjnych, bez względu na stopień jasności rezultatu wykładni otrzymanego w wyniku zastosowania dyrektyw chronologicznie wcześniejszych (dyrektyw językowych, systemowych, funkcjonalnych; M. Peno, M. Zieliński, Koncepcja derywacyjna wykładni a wykładnia w orzecznictwie Izby Karnej i Izby Wojskowej Sądu Najwyższego, w: Zagadnienia prawa dowodowego, pod red. J. Godynia, M. Hudzika, L. K. Paprzyckiego, Warszawa 2011, s. 120). Jednakowe rezultaty interpretacji otrzymane wg tych trzech typów dyrektyw niebywale wzmacniają uzyskany rezultat wykładni i taka sytuacja winna być typowa w każdym przypadku poprawnie przeprowadzonej legislacji. Różnice rezultatów wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej wymagają podjęcia decyzji o pierwszeństwie któregoś z nich (M. Zieliński, Clara non sunt interpretanda – mity i rzeczywistość, ZNSA 2012/6/18-21; M. Zieliński, Wykładnia prawa, s. 212-213, nb 432, 433, przypis 17).
Celem regulacji zawartych w art. 82 ust. 1 pl jest zapewnienie bezpiecznej eksploatacji lotniska. W pierwszej kolejności zadanie to obciąża zarządzającego lotniskiem, który posiada niezbędną wiedzę i umiejętności w tym zakresie. Władcze działania zarządzającego lotniskiem mogą być jednak w pełni realizowane tylko na gruntach, wobec których przysługuje mu prawo własności bądź prawo użytkowania wieczystego. Względem nieruchomości sąsiednich - do których nie ma tytułu prawnego, zarządzający lotniskiem nie może skutecznie podejmować żadnych działań faktycznych. Nie znaczy to oczywiście, że nieruchomości sąsiednie nie oddziałują na funkcjonowanie i bezpieczeństwo lotniska. Wręcz przeciwnie, teren okalający lotnisko musi spełniać wysokie standardy, by statki powietrzne mogły swobodnie i bezpiecznie wykonywać niezbędne manewry, będąc przy tym dobrze widoczne z wieży. W przypadku pojawienia się przeszkody lotniczej - nie będącej obiektem budowlanym - zarządzający lotniskiem wnioskuje do Prezesa ULC (w zakresie normatywnym istotnym dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy) o wydanie decyzji w sprawie jej usunięcia.
Rolą zarządzającego jest stała analiza, czy w rejonie podejścia do lądowania nie pojawiły się drzewa i krzewy zagrażające bezpieczeństwu ruchu lotniczego. W przypadku stwierdzenia takiego faktu, mogącego być następstwem nowych nasadzeń lub rozrostu dotychczasowego drzewostanu, zarządzający lotniskiem obowiązany jest zwrócić się z właściwym wnioskiem do Prezesa ULC. Prezes ULC wydaje decyzję w sprawie usunięcia przeszkody (art. 21 ust. 1, ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 82 ust. 1 pkt 7 pl).
Decyzja Prezesa ULC w sposób oczywisty ingeruje w prawo własności. Należy jednak zauważyć, na co niejednokrotnie zwracał uwagę Trybunał Konstytucyjny, że konstytucyjne prawo własności nie jest absolutne. Dopuszczalne jest ograniczenie prawa własności ze względu na ważny interes publiczny. Treść prawa własności i zakres ochrony tego prawa, zamykają się w określonych przez prawo granicach, mających swą podstawę w przepisach Konstytucji, w szczególności w zasadzie dobra ogółu, a zatem dobra wszystkich właścicieli (wyrok TK z 28.5.1991 r. K 1/91, OTK 1991/1/4). Na gruncie obecnie obowiązującej Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28, poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200, poz. 1471; z 2009 r. nr 114, poz. 946, dalej Konstytucja RP) przepisem wyznaczającym możliwość ingerencji w prawa i wolności jest art. 31 ust.
3. W jego świetle ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że ingerencja w prawo własności, wywołana koniecznością usunięcia przeszkody lotniczej, przechodzi test proporcjonalności (wyroki NSA z 3.4.2019 r.: I OSK 2131/18, I OSK 2132/18 i I OSK 2165/18). Działanie to jest konieczne, zdatne do osiągnięcia spodziewanego rezultatu oraz proporcjonalne sensu stricto (wyrok TK z 31.1.2013 r. K 14/11, OTK-A 2013/1/7). Bez znaczenia pozostaje, w jaki sposób dany krzew czy drzewo (in casu -grupa drzew) spełniły przesłanki, by zostać uznane za przeszkodę lotniczą (nowe nasadzenie czy rozrost wcześniej posadzonych drzew i krzewów w wyniku uprawy). Jeżeli tylko zagrażają bezpieczeństwu ruchu lotniczego, Prezes ULC w drodze wydania decyzji administracyjnej ma obowiązek zapewnić szybkie i skuteczne usunięcie obiektów naturalnych, będących przeszkodami lotniczymi.
Norma ta aktualizuje się również w przypadku modernizacji lotniska, co jednak nie miało miejsca w analizowanej sprawie.
Rola zarządzającego lotniskiem sprowadza się jedynie do wystosowania stosownego wniosku do Prezesa ULC (art. 82 ust. 1 pkt 7 pl). Nakazanie zarządzającemu lotniskiem "doprowadzenie do usunięcia przeszkody lotniczej" (treść pkt 2 sentencji decyzji z [...] marca 2016 r.), jeżeli przeszkoda ta nie jest umiejscowiona na nieruchomości należącej do zarządzającego lotniskiem, jest działaniem niewystarczającym. Prezes ULC jest bowiem obowiązany wydać decyzję "w sprawie usunięcia przeszkody", a zatem decyzję, która będzie stanowiła bezpośrednią podstawę usunięcia przeszkody lotniczej.
Sąd I instancji nietrafnie przyjął, że decyzja Prezesa ULC stanowi jedynie przesłankę do wystąpienia przez zarządzającego do starosty o zgodę na zajęcie nieruchomości (art. 126 ugn). Należy zwrócić uwagę, że ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami umożliwia ingerencję w prawo własności, jednak przytoczony przepis aktualizuje się jedynie w przypadku siły wyższej (co w niniejszej sprawie nie ma miejsca) lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Skoro istnienie owej przeszkody lotniczej zostało profesjonalnie wykazane już dnia 6 czerwca 2014 r. i potwierdzone kolejnymi dokumentami z: 21 lipca 2014 r.; 17 października 2014 r.; 9 lipca 2015 r.; Oceną i analiza bezpieczeństwa [...]; 2 grudnia 2015 r. (k.1-3, 5, 9, 9a-37, 62 akt administracyjnych), nie sposób przyjąć nagłość potrzeby.
W przedmiotowej sprawie causą wystąpienia zarządzającego lotniskiem nie byłaby okoliczność zewnętrzna - siła wyższa (np. powódź, pożar) lub nagła (tzn. niezaplanowana, nadzwyczajna) potrzeba, lecz wcześniejsza decyzja Prezesa ULC. Art. 126 usg nie znajduje w tym przypadku zastosowania (P. Wojciechowski w: red. P. Czechowski, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Wolters Kluwer 2015, s. 577-579, uw. 7-8).
Przeciwko stosowaniu art. 126 ugn przemawia także ustęp 3 zd. 1 art. 126 ugn. Skoro celem wydania decyzji z art. 82 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 87 ust. 1 i 7 pl jest szybkie i trwałe usunięcie naturalnej przeszkody lotniczej (in casu - grupy drzew), to nie sposób stosować instytucji z art. 126 ust. 1 i 2 ugn, która zakłada, że "Po upływie okresu, na który nastąpiło zajęcie nieruchomości, podmiot, który zajął nieruchomość, jest obowiązany doprowadzić nieruchomość do stanu poprzedniego.". Skoro "Do kompetencji Prezesa Urzędu należą wszystkie sprawy związane z lotnictwem cywilnym, niezastrzeżone w niniejszej ustawie, innych ustawach oraz umowach międzynarodowych na rzecz ministra właściwego do spraw transportu lub innych organów administracji publicznej" (art. 21 ust. 1 pl), w tym wydawanie decyzji w sprawach określonych w niniejszej ustawie (art. 21 ust. 2 pkt 2 pl), to art. 82 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 87 ust. 1 i 7 pl stanowi lex specialis wobec art. 126 ugn.
Wzgląd na racjonalność prawodawcy, odwołując się do jego systemu wartości, przy uwzględnieniu że postępowanie toczące się na podstawie art. 82 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 87 ust. 1 i 7 pl, ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa życia i zdrowia pasażerów i załóg statków powietrznych, przemawia za wykładnią prawa, która uwzględnia, że to decyzja Prezesa ULC (art. 21 ust. 1 i 2 pkt 2 pl) rozstrzyga o nakazie usunięcia naturalnej przeszkody lotniczej, bez konieczności ubiegania się o kolejną decyzję, zapadłą w odrębnym postępowaniu – w tym na podstawie art. 126 ugn (M. Zieliński, Wykładnia prawa, s. 213, nb 433; 259-268, nb 537, 542, 544, 548, 553, 555)
Do określenia adresata obowiązku usunięcia przeszkody lotniczej istotne znaczenie ma normatywna treść całego art. 87 pl. Przepis ten stanowi podstawę nie tylko do wyłączenia istotnych uprawnień właścicielskich (zakaz budowy obiektów, które mogą stanowić źródło żerowania ptaków; zakaz hodowania ptaków; zakaz sadzenia i uprawiania drzew i krzewów - ust. 6 i 7 art. 87), lecz również umożliwia nałożenie określonych obowiązków na posiadaczy nieruchomości (oznakowanie i zgłoszenie przeszkody lotniczej - ust. 3 art. 87).
Stosownie do art. 87 ust. 7 pl zabrania się sadzenia i uprawy drzew i krzewów na nieruchomościach znajdujących się w rejonach podejść do lądowania, mogących stanowić przeszkody lotnicze; obowiązek i koszt usunięcia tych drzew i krzewów obciąża właściciela lub inny podmiot władający nieruchomością.
Nietrafny jest pogląd Sądu I instancji, że art. 87 ust. 7 pl "nie będzie miał zastosowania do przypadków, gdy drzewo lub skupisko drzew stało się przeszkodą lotniczą po wybudowaniu lub rozbudowie lotniska. W takim bowiem przypadku nie następuje naruszenie zakazu sadzenia i upraw drzew, a powstanie ewentualnej przeszkody lotniczej jest spowodowane samym faktem powstania lotniska" (s. 7 uzasadnienia wyroku VII SA/Wa 1643/16)... "w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 87 ust. 7... lecz art. 82 pkt 7 [pl]... Konstatacja ta stanowi logiczne następstwo uznania, iż w okresie obowiązywania zakazu przesłanka sadzenia roślin stanowiących elementy przeszkody lotniczej nie została spełniona" (s. 8 uzasadnienia wyroku VII SA/Wa 1643/16).
Mimo, że Sąd I instancji wprost argumentu tego nie podnosi, to wnosić należy, że postrzega użycie spójnika "i" w znaczeniu koniunkcyjnym, podobnie jak czyni to Prezes ULC, podnosząc "wypełnienie znamion naruszenia zakazu wymaga zatem spełnienia dwóch przesłanek: sadzenia i uprawy roślin przez tożsamy podmiot, na co w szczególności wskazuje przez ustawodawcę między tymi kryteriami spójnik "i" (s. 2 decyzji z [...] maja 2016 r.). Za taką wykładnią art. 87 ust. 7 pl nie przemawia ani wykładnia językowa, ani systemowa czy celowościowa. W art. 87 ust. 7 pl, w zwrocie "Zabrania się sadzenia i uprawy" ustawodawca użył spójnika "i" nie w znaczeniu koniunkcyjnym, lecz w znaczeniu enuemeracyjnym (Z. Ziembiński – op. cit, s. 86 § 3; M. Zieliński, Wykładania prawa, s. 287, nb 609, wskazówka 3). Zza użyciem przez ustawodawcę spójnika "i" nie w znaczeniu koniunkcyjnym, lecz w znaczeniu enuemeracyjnym, przemawia to, że zarówno drzewa i krzewy posadzone mogą od początku stanowić przeszkody lotnicze, jak i stać się mogą przeszkodami lotniczymi po pewnym czasie - na skutek ich uprawy.
Tak było w kontrolowanej sprawie – drzewa najdawniej posadzone (Sąd I instancji aprobuje ustalenia organu, że drzewostan górnego piętra jest w wieku 45-80 lat), zatem w części przed II wojną światową. Ustawodawca w żaden sposób nie wymaga, by sadził i uprawiał "tożsamy podmiot". Grupa drzew objęta zaskarżoną decyzją stała się przeszkodą lotniczą dopiero po dziesiątkach lat uprawy - gdy wyrosły ponad miarę, stając się zagrożeniem dla bezpieczeństwa ruchu lotniczego na [...]. Spójnik "i" w znaczeniu enumeracyjnym użyty jest w tym samym przepisie w zwrocie "drzew i krzewów" - zatem przeszkodą lotniczą mogą być tylko drzewa (jak w kontrolowanej sprawie), tylko krzewy bądź zarówno drzewa jaki i krzewy.
Dla spełnienia dyspozycji nie jest wymagane jednoczesne naruszenie zakazu sadzenia i zakazu uprawy drzew. W realiach przedwojennych, zapewne podmiot należący do [...], zasadził drzewa, które nie były wówczas jakimkolwiek zagrożeniem dla ruchu statków powietrznych. Drzewa te stały się przeszkodą lotniczą dopiero po upływie dziesiątków lat, gdy na skutek uprawy urosły ponad miarę dopuszczalną z punktu widzenia bezpieczeństwa statków powietrznych.
Błędnie Prezes ULC podnosi, że badanie tego naruszenia [art. 87 ust. 7 pl] należy ograniczyć do okresu następującego po dniu 11 listopada 2002 r.
Przed wejściem w życie ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze obowiązywała ustawa z dnia 31 maja 1962 r. - Prawo lotnicze (Dz. U. nr 32, poz. 133 ze zm.), która w art. 31 udzieliła Ministrowi Komunikacji delegacji ustawowej dla ustalenia w drodze rozporządzenia – punkcie 3 – w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej i Przewodniczącym Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury – sposobu oznaczania obiektów budowlanych mogących stanowić przeszkody dla ruchu lotniczego. Minister Komunikacji wydał rozporządzenie z dnia 15 września 1964 r. w sprawie cywilnych lotnisk, lądowisk i lotniczych urządzeń naziemnych (Dz. U. nr 37, poz. 237 ze zm., dalej rozporządzenie z 1964 r.) oraz stanowiące uzupełnienie tego rozporządzenia Szczegółowe przepisy w sprawie warunków technicznych dla lotnisk i lądowisk cywilnych, zatwierdzonych przez Ministra Komunikacji w porozumieniu z Ministrami Obrony Narodowej, Spraw Wewnętrznych oraz Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych (§ 17 rozporządzenia z 1964 r.).
Owe Szczegółowe przepisy zawierały w szczególności przepisy dotyczące oznaczania obiektów budowlanych i wzniesień terenowych, mogących stanowić przeszkody dla ruchu lotniczego (T. Uszyński, Polskie Prawo lotnicze z komentarzem, Wyd. Komunikacji i Łączności 1966, s. 67-68; 129-132). Przepis § 17 rozporządzenia z 1964 r. utracił moc na podstawie § 174 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 31 sierpnia 1998 r. (Dz. U. nr 130, poz. 859), jednakże miał on zastosowanie do danych dotyczących lotnisk i lądowisk cywilnych wykorzystywanych wyłącznie do lotów krajowych do dnia 31 grudnia 2002 r. Ówczesne regulacje nie znały odpowiedników obiektów naturalnych stanowiących zagrożenie dla ruchu statków powietrznych, jednakże doświadczenia w zakresie bezpieczeństwa lotów wskazywały, że także obiekty naturalne (np. wysokie drzewa), stanowiły zagrożenie dla ruchu statków powietrznych (art. 106 § 4 ppsa).
W sytuacji, gdy dawny fakt (uprawa drzew posadzonych przed 11 listopada 2002 r., rozpoczęta i trwająca pod rządem dawnych aktów prawnych) jest oceniany wedle nowego aktu prawnego (obowiązującego od dnia 11 listopada 2002 r.- art. 232 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze - Dz. U. 130, poz. 1112), nie narusza to zasady lex retro non agit, mamy bowiem do czynienia z retrospektywnością (odpowiednio - P. Szustakiewicz, Retroakcja w prawie administracyjnym, Radca Prawny 2005/3/54).
Ustawodawca wyraźnie dopuszcza obciążenie właściciela nieruchomości usunięciem znajdującej się na jego gruncie przeszkody (będącej częścią składową gruntu - art. 48 Kodeksu cywilnego). Jest to racjonalny wybór prawodawcy, ponieważ jedynie od właściciela lub innego podmiotu władającego nieruchomością (verba legis – art. 87 ust. 7 in fine pl) można skutecznie wymagać wykonania nakazu wyeliminowania zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu lotniczego, wywołanego przeszkodą lotniczą w postaci drzew i krzewów. Zarządzający lotniskiem może i powinien podejmować starania w tym zakresie, lecz nie ma żadnych instrumentów mogących zmusić właściciela do dokonania odpowiednich czynności. Dlatego Prezes ULC wydając decyzję w sprawie usunięcia przeszkody winien ją wydać w stosunku do właściciela lub innego podmiotu władającego nieruchomością, na której znajduje się przeszkoda lotnicza. Tylko taka decyzja będzie wykonalna, bowiem to właściciel lub inny podmiot władający nieruchomością jest w stanie zastosować się do zawartego w decyzji nakazu.
Ustalenie adresata decyzji Prezesa ULC otwiera kwestię pokrycia kosztów usunięcia przeszkody lotniczej. W świetle art. 87 ust. 7 Prawa lotniczego koszty te obciążają właściciela nieruchomości (lub inny podmiot władający nieruchomością), uprawiającego drzewa i krzewy, które w szczególności na skutek osiągnięcia pewnej wysokości, stanowić mogą przeszkody lotnicze.
Nowelizacją z dnia 25 czerwca 2015 r. wprowadzone zostały do art. 82 pl ustępy 2-4. Wszystkie one dotyczą kwestii usunięcia przeszkody, która nie jest obiektem budowlanym, a stanowi zagrożenie bezpieczeństwa ruchu lotniczego, w tym drzew i krzewów w rejonie podejść do lądowania (art. 82 ust. 1 pkt 7 pl; K. Marut – op. cit., s. 329-330, uw. 17-20).
Do złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 7, jest uprawniony również zakładający lotnisko,... i Polska Agencja Żeglugi Powietrznej. Lasy Państwowe zarządzające na podstawie ustawy z dnia 28 września o lasach (Dz. U. z 2015 r. poz. 2100) nieruchomościami w stosunku do których wydano decyzję Prezesa Urzędu, o której mowa w ust. 1 pkt 7, są obowiązane do dokonania wycinki drzew i krzewów oraz ich uprzątnięcia w terminie ustalonym w odrębnym porozumieniu albo umowy między Lasami Państwowymi a zakładającym lotnisko o którym mowa w art. 55 ust. 2 pkt 1-3, zarządzającym takim lotniskiem, o którym mowa w art. 174 ust. 2, lub Polską Agencją Żeglugi Powietrznej. Drewno pozyskane z wycinki drzew i krzewów w wieku do 20 lat oraz ich uprzątnięcia ponosi zakładający lotnisko użytku publicznego, o którym mowa w art. 55 ust. 2 pkt 1-3, zarządzający takim lotniskiem, o którym mowa w art. 174 ust. 2, lub Polska Agencja Żeglugi Powietrznej (art. 82 ust. 2 pl).
Ustawodawca jednoznacznie rozwiązał zatem zagadnienia związane z wykonaniem decyzji wydanej na podstawie art. 82 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 87 ust. 7 pl w przypadku, w którym Lasy Państwowe zarządzające na podstawie ustawy z dnia 28 września o lasach (Dz. U. z 2015 r. poz. 2100) nieruchomościami w stosunku do których wydano decyzję Prezesa Urzędu, o której mowa w ust. 1 pkt 7, są obowiązane do dokonania nieodpłatnie wycinki drzew i krzewów oraz ich uprzątnięcia w terminie ustalonym w odrębnym porozumieniu albo umowy między Lasami Państwowymi a zarządzającym lotniskiem. Rozwiązania te odpowiadają normatywnie art. 20b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 2031), z tą różnicą, że w kontrolowanej sprawie zastosowanie znajduje art. 87 ust. 1 in fine pl.
Przychód z uzyskanego drewna należy się właścicielowi nieruchomości, na której rosną drzewa i krzewy. In casu nieruchomość, na której znajduje się obiekt naturalny w postaci grupy drzew, stanowiący przeszkodę lotniczą (art. 87 ust. 2 i 7 pl), stanowi własność Skarbu Państwa, pozostając w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe - Nadleśnictwo [...] z siedzibą w [...]. Dla Nadleśnictwa pozyskiwanie drewna stanowi jedno z zadań, dla których powołane są Lasy Państwowe, co prowadzić będzie do racjonalności w zagospodarowaniu drewna.
Zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 133 § 1 ppsa. Błędnie Sąd I instancji przyjął, że obiekt naturalny w postaci przedmiotowej grupy drzew, stał się przeszkodą lotniczą w wyniku przeprowadzenia modernizacji lotniska, gdy tymczasem stał się przeszkodą lotniczą w wyniku wieloletniej uprawy tych drzew i osiągnięcia przez nie znacznej wysokości.
Określenie adresata obowiązku usunięcia przeszkody lotniczej było niezależne od tego, w jaki sposób przedmiotowe drzewa stały się przeszkodą lotniczą. Powyższe ma znaczenie wyłącznie dla ustalenia kosztów usunięcia drzew i krzewów.
Niezasadny był zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa, gdyż uzasadnienie spełnia ustawowe wymogi i poddaje się kontroli instancyjnej.
Skoro zaskarżony wyrok, oddalający skargę, oparty był na błędnej wykładni art. 82 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 87 ust. 7 Prawa lotniczego, należało uchylić zaskarżony wyrok i skargę rozpoznać, uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona (art. 188 ppsa). Zaskarżona decyzja została oparta na błędnej wykładni art. 82 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 87 ust. 7 Prawa lotniczego, podobnie jak decyzja I instancji, czego organ odwoławczy nie dostrzegł. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 ppsa, należało zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą uchylić.
Rozpoznając sprawę ponownie, Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wyda decyzję, kierując się oceną prawną wyrażoną w niniejszym wyroku (art. 153 ppsa), mając na uwadze zasadę szybkości postępowania (art. 12 § 1 kpa) i troskę o życie i zdrowie pasażerów i załóg statków powietrznych.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 ppsa.