Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. B. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] stycznia 2010 r. w przedmiocie przyznania odsetek z tytułu nieterminowo wypłaconych należności.
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. Dowódca [...] Okręgu Wojskowego wypowiedział S. B. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Zwolnienie skarżącego ze służby nastąpiło w dniu [...] stycznia 2003 r.
Decyzją z dnia [...] października 2006 r. Dowódca Wojsk Lądowych stwierdził nieważność decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] listopada 2002 r. W konsekwencji skarżący powrócił do pełnienia służby w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w Ł. W związku z przybyciem skarżącego w dniu [...] listopada 2006 r. do tej jednostki Komendant WKU w Ł., rozkazem dziennym z tego samego dnia, polecił zaliczyć skarżącego do stanu ewidencyjnego oraz przyjąć go na wszelkiego rodzaju zaopatrzenie z dniem przybycia. Jednocześnie stwierdził, że od dnia 1 lutego 2003 r. żołnierzowi przysługują należności z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej, w tym uposażenie. Rozkaz ten anulowano w dniu [...] grudnia 2006 r., ustalając składniki wynagrodzenia na dzień [...] listopada 2006 r.
Rozkazem personalnym z dnia [...] grudnia 2006 r. Dowódca POW zwolnił skarżącego z zajmowanego stanowiska w WKU w Ł. i z dniem [...] lutego 2007 r. wyznaczył go na stanowisko służbowe w WKU W. Rozkazem z dnia [...] kwietnia 2007 r. Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego zwolnił żołnierza, zajmującego stanowisko podoficera sztabowego w WKU W., z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy z dniem [...] kwietnia 2007 r.
Pismem z dnia [...] marca 2008 r. żołnierz wniósł do Komendanta WKU w Ł. żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania i wypłaty odsetek ustawowych od nieterminowo wypłaconych należności finansowych za okres od [...] stycznia 2003 r. do [...] listopada 2006 r. Wniosek ten został przesłany Szefowi WSzW w B. Szef WSzW w B., decyzją z dnia [...] maja 2008 r., odmówił żołnierzowi wypłacenia odsetek ustawowych od uposażeń za okres od [...] lutego 2003 r. do [...] listopada 2006 r. W wyniku złożonego odwołania, decyzją z dnia [...] października 2008 r., Dowódca POW utrzymał w mocy decyzję Szefa WSzw w B. z dnia [...] maja 2008 r.
Wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 52/09, stwierdził nieważność decyzji Dowódcy POW z dnia [...] października 2008 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Szefa WSzW w B. z dnia [...] maja 2008 r. z uwagi na naruszenie przepisów o właściwości.
W dniu [...] września 2009 r. do Wojskowego Komendanta Uzupełnień W. ponownie wpłynął wniosek S. B. o wydanie decyzji w przedmiocie przyznania i wypłaty odsetek ustawowych od nieterminowo wypłaconych należności finansowych za okres od dnia [...] stycznia 2003 r. do dnia [...] listopada 2006 r.
Wojskowy Komendant Uzupełnień W., decyzją z dnia [...] października 2009 r., przyznał żołnierzowi odsetki za okres od [...] marca 2005 r., natomiast odmówił przyznania odsetek za okres od [...] lutego 2003 r. w związku z przedawnieniem.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.) w razie zwłoki w wypłacie uposażenia żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie stało się wymagalne. Data wymagalności jest więc istotna dla ustalenia, czy nastąpiło opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego.
Organ wskazał, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22 kwietnia 2009 r., że od dnia zwolnienia ze służby S. B. przysługiwały wszelkie należności wynikające z pełnienia służby wojskowej, zatem uposażenie wraz z dodatkami do niego były wymagalne już w dniu zwolnienia ze służby.
Świadczenia związane ze zwolnieniem i przywróceniem do zawodowej służby wojskowej zostały wypłacone w dniu [...] kwietnia 2007 r., z tym dniem okres odsetkowy został zamknięty. Po raz pierwszy zgłoszenie roszczenia o wypłacenie odsetek od uposażenia miało miejsce w dniu [...] marca 2008 r. W związku z tym 3 letni okres poprzedzający tę datę jest okresem, w którym roszczenia nie uległy przedawnieniu.
Za nietrafny uznał organ argument żołnierza, że bieg terminu przedawnienia uległ przerwaniu, na skutek rzekomego uznania niewłaściwego odsetek w piśmie WSzW w B. z [...] lutego 2007 r. Uznanie niewłaściwe jest oświadczeniem wiedzy, które musi wyrażać wewnętrzne przeświadczenie dłużnika o tym, że roszczenie istnieje. W piśmie WSzW w B. organ wylicza jedynie sumę należności finansowych obejmującą należność główną, nie naliczając odsetek. Tym samym pismo to nie może wyrażać wiedzy organu o powinności zapłacenia świadczenia ubocznego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. B. domagał się uchylenia decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] stycznia 2010 r. oraz decyzji ją poprzedzającej, zarzucając im naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 9 ust. 3a ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (t.j. Dz.U z 2002 r. Nr 76, poz. 693 ze zm.) w zw. z § 12 ust. 1, § 17 i § 18 rozporządzenia MON z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz.U Nr 62, poz. 729), poprzez ich niezastosowanie w sprawie, podczas gdy wskazują one tryb wypłacenia skarżącemu odsetek od uposażeń z okresu od [...] lutego 2003 r. do [...] marca 2005 r. i na ich podstawie należałoby oceniać kwestię przedawnienia świadczeń należnych skarżącemu,
- art. 75 ust. 1 i 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy nie ma on zastosowania do świadczeń należnych skarżącemu,
- art. 9 ust. 2 ustawy o uposażeniu żołnierzy, poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy w sprawie dotyczącej wypłaty skarżącemu świadczeń z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej w okresie od [...] lutego 2003 r. do [...] marca 2005 r. wystąpiły wyjątkowe okoliczności, co uzasadniało jego zastosowanie;
4/ ewentualnie, w razie uznania, że w kwestii przedawnienia roszczeń w niniejszej sprawie zastosowanie mają obecnie obowiązujące przepisy ustawy pragmatycznej - art. 75 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że doszło do przedawnienia roszczenia skarżącego w zakresie żądania odsetek ustawowych za okres od [...] lutego 2003 r. do [...] marca 2005 r.
- art. 75 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez jego niezastosowanie w sprawie, podczas gdy należałoby uznać, że doszło do przerwania biegu przedawnienia.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł przede wszystkim, że przedmiotowa sprawa została poprzedzona toczącym się już wcześniej postępowaniem o wypłatę odsetek od sum uposażeń strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2009 r., II SA/Bd 52/09, zakwestionował stanowisko organów w przedmiocie odmowy wypłaty dochodzonych przez stronę odsetek i wyraził pogląd, że należy odróżnić skutki uchylenia decyzji o zwolnieniu ze służby od skutków unieważnienia decyzji w tym przedmiocie. Stwierdzając nieważność decyzji o zwolnieniu ze służby organ wskazał na ciężką wadliwość decyzji obarczającą ją z mocy prawa od dnia wydania, to jest ze skutkiem ex tunc. Stwierdzenie to ma moc wsteczną – eliminuje skutki prawne wadliwej decyzji, tak jakby w ogóle nie została podjęta, co oznacza, że wypowiedzenie nie było prawidłowe, a więc skarżący skutecznie nie został zwolniony. To z kolei jest równoznaczne z pełnieniem przez niego po dniu [...] stycznia 2003 r. przez cały czas służby. We wskazanej ocenie Sądu uposażenie skarżącego oraz dodatki do niego były zatem wymagalne już w lutym 2003 r., łącznie z odsetkami jako świadczeniami akcesoryjnymi (ubocznymi).
W konsekwencji, zarówno świadczenie główne, jak i odsetki od tego świadczenia rozpoczęły swój bieg od lutego 2003 r., od kiedy zaprzestano wypłaty uposażenia. Fakt ten spowodował niekorzystne konsekwencje dla strony, która w stosownym czasie nie wystąpiła z roszczeniem o należność główną, jaki i o odsetki, albowiem przepis art. 75 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi, że roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i dodatków, ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Trzyletni okres przedawnienia należy przy tym odnieść tak do zaległego uposażenia głównego, jak również do odsetek. Powołując się akcesoryjny charakter odsetek i wykładnię systemową Sąd I instancji stwierdził, że wraz z przedawnieniem się roszczenia głównego przedawniają się roszczenia o świadczenia uboczne, choćby nawet nie upłynął jeszcze termin ich przedawnienia. W związku z powyższym skarżący mógłby skutecznie domagać się zapłaty odsetek za cały sporny okres zwłoki w wypłacie uposażenia, gdyby należność główna nie uległa przedawnieniu, oraz gdyby wystąpił o odsetki we właściwym czasie, a więc przed upływem 3 lat od powstania zwłoki, tj. w lutym 2006 r. Tymczasem w przedmiotowej sprawie należność główna przedawniła się wraz z roszczeniem o odsetki za okres od [...] lutego 2003 r. do [...] kwietnia 2004 r., a ponadto strona z roszczeniem o odsetki wystąpiła dopiero [...] marca 2008 r., co skutkowało przedawnieniem się roszczenia o odsetki za okres od [...] kwietnia 2004 r. do [...] marca 2005 r. Słusznie więc organ orzekł o przyznaniu odsetek począwszy od [...] marca 2005 r., a nie jak tego domagał się skarżący od lutego 2003 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zgodził się również z twierdzeniem strony, że fakt uiszczenia przez organ przedawnionej należności głównej przerwał bieg przedawnienia roszczenia o odsetki. W dniu [...] kwietnia 2007 r., kiedy wypłacono stronie całą należność główną, tylko część była przedawniona, a mianowicie za okres od [...] lutego 2003 r. do [...] kwietnia 2004 r. W związku z powyższym przedawniło się roszczenie o odsetki za ten okres. Dopóki bowiem organ nie wypłacił stronie należności głównej, odsetki, jako świadczenie akcesoryjne, dzieliło los świadczenia głównego i nie miało samodzielnego bytu prawnego.
Zniweczenie skutku przedawnienia za powyższy okres nie może wiązać się ze spełnieniem przez organ przedawnionego świadczenia głównego, albowiem organ nie zrzekł się zarzutu przedawnienia (ani odsetek, ani roszczenia głównego). Sama zaś wypłata świadczenia głównego stanowi fakt obojętny dla przedawnienia odsetek, nie jest bowiem tożsama ze zrzeczeniem się przez dłużnika zarzutu przedawnienia, które musi być wyraźne i nie może o nim świadczyć sam fakt uiszczenia należności.
Zatem roszczenie o odsetki za okres od [...] lutego 2003 r. do [...] kwietnia 2004 r. uległo przedawnieniu wraz z przedawnieniem należności głównej. W zakresie natomiast przedawnienia roszczenia o odsetki za okres od [...] kwietnia 2004 r. do [...] marca 2005 r., to wynika on już z przedawnienia samego roszczenia odsetkowego, w związku z okolicznością, że strona wystąpiła z roszczeniem o odsetki dopiero w dniu [...] marca 2008 r.
Sąd I instancji wyjaśnił, że po spełnieniu należności głównej przez organ w dniu [...] kwietnia 2007 r., zobowiązanie główne wygasło i straciło tym samym swój byt, przez co odsetki stały się świadczeniem niezależnym – nie mogły bowiem przynależeć do nieistniejącego już bytu prawnego. Skutkiem tego ich trzyletni termin przedawnienia stał się niezależny od terminu przedawnienia roszczenia głównego. Powołując się na orzecznictwo (m.in. uchwałę 7 Sędziów Sądu Najwyższego z 26 stycznia 2005 r., sygn. III CZP 42/04, Lex 141130) Sąd podniósł, że na czoło wysuwa się nie upływ terminu przedawnienia roszczenia głównego, lecz następujące przed upływem tego terminu zdarzenie powodujące wygaśnięcie roszczenia głównego, np. uczynienie zadość temu roszczeniu (wykonanie świadczenia głównego). Wspomniane zdarzenie potwierdza, że roszczenie główne istniało i tym samym daje podstawę do uznania, iż pozostałe w mocy roszczenia uboczne uległy z chwilą tego zdarzenia niejako przekształceniu w roszczenia główne. W związku z tym przedawnienie ich powinno być odtąd rozpatrywane samodzielnie. Z chwilą zapłaty należności głównej, odsetki uzyskują byt niezależny i jako świadczenie o charakterze okresowym przedawniają się z upływem 3 lat od powstania – bez względu na to, czy upłynął już termin przedawnienia roszczenia głównego. Zatem przyznanie odsetek począwszy od [...] marca 2005 r. było prawidłowe.
O wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2010 r. skargę kasacyjną złożył S. B. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1/ art. 9 ust. 3a ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy w zw. z § 12 ust. 1, § 17 i § 18 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy, poprzez ich niezastosowanie w sprawie, podczas gdy wskazują one tryb wypłacenia skarżącemu odsetek od uposażeń z okresu od [...] lutego 2003 r. do [...] marca 2005 r. i na ich podstawie należałoby oceniać kwestię przedawnienia świadczeń należnych skarżącemu, 2/ art. 9 ust. 2 ustawy o uposażeniu żołnierzy poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy w sprawie dotyczącej wypłaty skarżącemu świadczeń z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej w okresie od [...] lutego 2003 r. do [...] marca 2005 r. występują wyjątkowe okoliczności, co uzasadniało jego zastosowanie, 3/ art. 75 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, podczas gdy nie ma on zastosowania do części świadczeń należnych skarżącemu, 4/ art. 75 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegającą na przyjęciu błędnej daty wymagalności świadczeń i odsetek od nich i w konsekwencji uznanie, że doszło do przedawnienia części roszczenia skarżącego, podczas gdy do przedawnienia nie doszło, bo bieg przedawniania należało liczyć dopiero od 2006 r., 5/ art. 75 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez jego niezastosowanie w sprawie, podczas gdy należałoby uznać, że skarżący swoimi działaniami przerwał bieg przedawnienia.
Wskazując na powyższe uchybienia autor skargi kasacyjnej wniósł o: 1/ uchylenie - na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez:
- uchylenie skarżonej decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji w części dotyczącej prawa skarżącego do odsetek ustawowych za okres od [...] lutego 2003 r. do [...] marca 2005 r.,
- zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa procesowego.
2/ ewentualnie o uchylenie - na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. – zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor odniósł, że w niniejszej sprawie powinny mieć zastosowanie przepisy ustawy o uposażeniu żołnierzy, a nie tylko obowiązującej obecnie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Sprawa dotyczy bowiem także świadczeń z okresu kiedy obowiązywała ustawa z 1974 r.
Ponadto trzyletni okres przedawnienia powinien być liczony najwcześniej od dnia [...] listopada 2006 r., kiedy to uprawomocniła się decyzja Dowódcy Wojsk Lądowych stwierdzająca nieważność decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego. Wcześniej skarżący nie miał żadnych podstaw, by żądać od organów wojskowych świadczeń finansowych. Skoro więc nie mógł dochodzić roszczeń, to nie mógł także biec termin przedawnienia.
Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego autor skargi kasacyjnej stwierdził, że roszczenie nie może stać się wymagalne, jeżeli jeszcze nie istnieje. Bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się więc przed powstaniem roszczenia. Podkreślił także, że niemożność dochodzenia roszczenia może być uznana za przyczynę powodującą zawieszenie biegu terminu przedawnienia.
Wskazał przy tym na najnowsze orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że:
- wymagalność roszczenia o odsetki może nastąpić od daty, w której decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o rozwiązaniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej uprawomocniła się, zaś końcem okresu, za które należne są odsetki, powinna być co do zasady data wypłaty uposażenia - wyrok NSA z dnia 17 lipca 2009 r., I OSK 1426/08,
- roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od dnia rozwiązania stosunku zawodowej służby wojskowej do dnia przywrócenia tego stosunku służbowego ze skutkiem ex tunc, może, co do zasady, powstać dopiero po stwierdzeniu nieważności decyzji wypowiadającej ten stosunek służbowy - wyrok NSA z dnia 6 sierpnia 2010 r., I OSK 274/10.
Zatem o wymagalności świadczeń należnych skarżącemu w związku z przywróceniem do służby (na skutek stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie zwolnienia) można mówić dopiero od listopada 2006 r., tak więc wtedy dopiero mógł się rozpocząć bieg terminu przedawniania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Biorąc po uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Przede wszystkim podnieść należy, że wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego nie są spójne. Autor skargi kasacyjnej zarzuca Sądowi I instancji w pkt 1-3 jej petitum niezastosowanie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych (pierwotna nazwa: o uposażeniu żołnierzy zawodowych), Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693 ze zm., twierdząc że ten akt prawny powinien w niniejszej sprawie być podstawą rozstrzygnięcia, a nie, jak to przyjęły organy i Sąd I instancji, przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.), zarzucając jednocześnie w pkt 4 niewłaściwe zastosowanie art. 75 ust. 1, a w pkt 5 niezastosowanie art. 75 ust. 2 właśnie ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
Pomijając już jednak ten brak logiki w stawianych zarzutach stwierdzić należy, że skarżący kasacyjnie nie uzasadnił w wystarczająco klarowny sposób, dlaczego zastosowanie w sprawie miałyby mieć wskazane przepisy art. 9 ustawy o uposażeniu żołnierzy niezawodowych z 1974 r. Ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że tak być powinno, bowiem sprawa dotyczy także świadczeń z okresu, kiedy obowiązywała ta ustawa. Domyślać się jedynie można, że autorowi skargi kasacyjnej chodziło o to, że skoro skarżący zwolniony został z zawodowej służby wojskowej przed wejściem w życie obecnie obowiązującej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (co nastąpiło z dniem 1 stycznia 2004 r.), to do świadczeń należnych za służbę przed tą datą zastosowanie winny mieć przepisy wówczas obowiązujące, a do świadczeń za służbę pełnioną po dniu 31 grudnia 2003 r. – przepisy obecnie obowiązującej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Abstrahując już od faktu, że przepisy art. 9 ustawy z 1974 r. i art. 75 ustawy z 2003 r. mają w istocie identyczne brzmienie, to stwierdzić należy, że w myśl art. 169 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jedynie sprawy wszczęte, lecz niezakończone ostateczną decyzją przed dniem 1 lipca 2004 r. prowadzi się nadal według przepisów dotychczasowych. Skoro zatem sprawa o ustalenie i wypłacenie odsetek od uposażenia żołnierza wszczęta została pismem skarżącego z października 2008 r., a więc już w czasie obowiązywania ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, to w sprawie musiały mieć zastosowanie przepisy tego właśnie aktu. Ponadto mimo, że skarżący zwolniony został z zawodowej służby wojskowej przed wejściem w życie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, to jednak na skutek stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu – przywrócony został do zawodowej służby wojskowej i pełnił ją do dnia [...] kwietnia 2007 r. z zachowaniem ciągłości zatrudnienia, a więc już pod rządami ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
Z tych powodów zarzuty sformułowane w pkt 1-3 petitum skargi kasacyjnej nie mogły zostać uznane za zasadne.
Z kolei zarzuty wyartykułowane w pkt 4-5 sprowadzają się w istocie do określenia daty wymagalności roszczenia o odsetki od uposażenia żołnierza. W ocenie autora skargi kasacyjnej, powołującego się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych, wymagalność roszczenia o odsetki może nastąpić od daty, w której decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o rozwiązaniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej uprawomocniła się, zaś końcem okresu, za które należne są odsetki powinna być co do zasady data wypłaty uposażenia. Skoro zatem o wymagalności świadczeń należnych skarżącemu w związku z przywróceniem do służby (na skutek stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie zwolnienia) można mówić dopiero od listopada 2006 r., to wtedy dopiero mógł rozpocząć bieg termin przedawnienia.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w składzie niniejszym teza ta co do zasady zasługuje na aprobatę. Przesądzone już bowiem zostało w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że roszczenia żołnierza zwolnionego ze służby i przywróconego ponownie do niej na skutek stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu powstają dopiero po uzyskaniu waloru ostateczności przez decyzję organu nadzoru (por. wyroki NSA: z dnia 17 lipca 2009 r., I OSK 1426/08, z dnia 6 sierpnia 2010 r., I OSK 274/10, z dnia 18 sierpnia 2010 r., I OSK 320/10, jak również wyroki NSA uchylające nieprawomocne wyroki sądów I instancji powołane w zaskarżonym wyroku: z dnia 26 lutego 2010 r., I OSK 1244/09, z dnia 29 stycznia 2010 r., I OSK 1018/09, z dnia 17 lutego 2010 r., I OSK 1095/09, z dnia 18 stycznia 2010 r., I OSK 977/09).
Tym niemniej w tej konkretnej sprawie pogląd ten nie mógł mieć zastosowania.
Przede wszystkim należy podnieść, że sprawa o ustalenie odsetek od należnego skarżącemu uposażenia była już przedmiotem rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. W prawomocnym wyroku z dnia 22 kwietnia 2009 r., II SA/Bd 52/09, Sąd, stwierdzając nieważność decyzji wydanych przez niewłaściwe organy, wyraził jednocześnie ocenę prawną dotyczącą żądania skarżącego. Stwierdził mianowicie, że niezasadne jest stanowisko organów, iż w sytuacji, gdy stwierdzono nieważność decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. o zwolnieniu S. B. z zawodowej służby wojskowej, uposażenie wraz z dodatkami za okres od [...] lutego 2003 r. do [...] listopada 2006 r., stało się wymagalne dopiero po przywróceniu skarżącego do służby w roku 2006. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stanął na stanowisku, że stwierdzenie nieważności decyzji wypowiadającej skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej oznacza, że wypowiedzenie nie było skuteczne, a więc nie został on skutecznie zwolniony, co jest równoznaczne z pełnieniem przez niego po dniu [...] stycznia 2003 r. przez cały czas służby. Aktualne stało się także prawo do uposażenia zasadniczego z dodatkami i pozostałymi należnościami przysługujące skarżącemu na dzień zwolnienia. Zatem uposażenie skarżącego oraz dodatki do niego były wymagalne w spornym okresie w poszczególnych miesiącach począwszy od lutego 2003 r. w dniach wynikających z art. 81 ustawy służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
Powoływany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22 kwietnia 2009 r. nie został zakwestionowany stosownym środkiem odwoławczym i stał się prawomocny.
Tymczasem w myśl zaś art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia.
Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziłoby do niespójnego działania systemu władzy publicznej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 czerwca 2009 r., II SA/Ol 443/09).
Znaczenie i ranga ustrojowa tego unormowania, zapewniającego realność konstytucyjnej zasady sądowej kontroli działalności administracji publicznej, były wielokrotnie wskazywane w orzecznictwie. Związanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozumieniu wskazanego wyżej przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku. Sąd wyrażając ocenę prawną w uzasadnieniu swojego orzeczenia oraz przedstawiając wskazania co do dalszego postępowania, determinuje rozstrzygnięcie administracyjne w różnych aspektach. Z całą pewnością przesądza o sposobie, a nawet o rezultatach stosowania prawa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2008 r., I OSK 1341/07).
Skoro zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w ślad za organami zastosował się w niniejszej sprawie do oceny prawnej wyrażonej w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22 kwietnia 2009 r., a organy wypełniły zawarte w tym orzeczeniu wskazania co do dalszego postępowania (przyjęły, że uposażenie skarżącego oraz dodatki do niego były wymagalne w spornym okresie w poszczególnych miesiącach począwszy od lutego 2003 r.), to jakiekolwiek odstępstwo od tej oceny stanowiłoby naruszenie art. 153 p.p.s.a.
Ponadto z art. 153 p.p.s.a. koresponduje regulacja zawarta w art. 170 p.p.s.a., w myśl którego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca orzeczenia, w myśl art. 170 p.p.s.a., oznacza zaś, że zarówno sąd, który wydał orzeczenie, jak i organy oraz strony, muszą przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu sądu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dane zagadnienie, nie może być już ono ponownie badane.
Nie ma zatem obecnie możliwości przyjęcia innej daty wymagalności roszczeń skarżącego, niż od dnia [...] lutego 2003 r. Sformułowany bowiem w art. 170 p.p.s.a. pozytywny skutek prawomocności wyroku sądowego, statuujący jego moc erga omnes, wyłącza taką możliwość.
To jednak nie jest jedyna okoliczność, determinująca wynik niniejszej sprawy. Autor skargi kasacyjnej bowiem, domaga się uznania, że wymagalność roszczenia o odsetki rozpoczęła się dopiero po wydaniu ostatecznej decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji w przedmiocie zwolnienia S. B. ze służby. Przyjęcie proponowanej w skardze kasacyjnej interpretacji art. 75 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych spowodowałoby, że przyjąć by należało, iż przed datą wydania przez organ nadzoru decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby, a więc przed dniem 12 października 2006 r., organy administracji wojskowej nie miały podstaw do wypłaty żołnierzowi uposażenia za okres wadliwego zwolnienia ze służby. Konsekwencją zaproponowanego przez autora skargi kasacyjnej poglądu mogłoby być bowiem jedynie przyjęcie, że dopóki w obrocie prawnym pozostawała decyzja wypowiadająca stosunek zawodowej służby wojskowej, dopóty nie powstało roszczenie o zapłatę uposażenia za okres, który nastąpił po rozwiązaniu stosunku służbowego, a zatem i nie powstało roszczenie o odsetki od uposażenia, jako świadczenia akcesoryjnego, nierozerwalnie związanego z roszczeniem głównym. W takim wypadku skarżący mógłby się domagać jedynie odsetek od dnia [...] października 2006 r. (data decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby) do dnia wypłaty zaległego wynagrodzenia, co nastąpiło w dniu [...] kwietnia 2007 r.
Tymczasem oddalając skargę strony Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organów administracji wojskowej, że skarżącemu nie przysługują odsetki jedynie do dnia [...] marca 2005 r. (z uwagi na ich przedawnienie), po tym dniu zaś świadczenie uboczne zostało mu przyznane.
Wobec powyższego Sąd, na postawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.