Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 1 października 2015 r., sygn. akt I OSK 200/14

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 875/13, po rozpatrzeniu skargi T.C. na decyzję Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia 4 marca 2013 r., nr Rd-I-0511-31/465/13 w przedmiocie skierowania na badanie psychologiczne, oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach złożył, na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, ze zm.), wniosek z dnia 3 stycznia 2011 r. o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji T.C. do kierowania pojazdami w ramach posiadanych przez niego uprawnień, z uwagi na wielokrotne naruszenie przez niego w okresie od 19 stycznia 2010 r. do 8 grudnia 2010 r. przepisów ruchu drogowego, z którego to tytułu otrzymał łącznie 25 punktów.

Po wszczęciu i przeprowadzeniu w tym przedmiocie postępowania Komendant Powiatowy Policji w T. decyzją z dnia 18 stycznia 2013 r., nr 14P/13, wydaną na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2b ustawy Prawo o ruchu drogowym orzekł o skierowaniu T.C. na badania psychologiczne w związku z przekroczeniem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem T.C. złożył odwołanie, uznając tę decyzję za krzywdzącą i stronniczą oraz "odbierającą prawo do obrony". Zarzucił, że mandatem za przekroczenie przepisów został ukarany w dniu 8 grudnia 2010 r. bezzasadnie, a sprawa prawidłowości wydania tego mandatu nie została przesądzona przez Sąd Rejonowy w T..

Po rozpatrzeniu złożonego odwołania organ II instancji stanął na stanowisku, że nie może ono być uwzględnione. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Śląski Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach stwierdził, że przesłanką do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie skierowania strony na badanie psychologiczne była informacja organu prowadzącego ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego o przekroczeniu przez T.C. liczby 24 punktów ujawnionych w ewidencji prowadzonej zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Organ przywołał treść § 7 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 obowiązującego w tym czasie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236, poz. 1998, ze zm.) i wyjaśnił, że przedmiotowy wniosek o skierowanie na badania psychologiczne w związku z przekroczeniem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego został sporządzony wyłącznie na podstawie wpisów ostatecznych.

Wpisu ostatecznego do ewidencji dokonywano zaś, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu, mandatem karnym albo orzeczeniem dyscyplinarnym w sprawie o naruszenie rozpatrywane w postępowaniu dyscyplinarnym. Wskazał, że z treści uzasadnienia wniosku o sprawdzenie kwalifikacji wynika, że T.C. w okresie od dnia 19 stycznia 2010 r. do dnia 8 grudnia 2010 r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego i wyliczył poszczególne naruszenia. We wszystkich wymienionych w decyzji wykroczeniach skarżący ukarany został mandatami karnymi.

Mając na uwadze podniesione w odwołaniu argumenty i wnioski, w toku postępowania odwoławczego organ podjął czynności zmierzające do ponownego zweryfikowania ostateczności wpisów będących podstawą faktyczną sporządzenia przez organ prowadzący ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego wniosku o sprawdzenie kwalifikacji odwołującego się. Równocześnie wyjaśnił, że sprawy dotyczące nakładania grzywien w drodze mandatu karnego i uchylania prawomocnych mandatów karnych są w głównej mierze uregulowane przez ustawę z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (t.j. z 2008 r. Dz. U. Nr 133, poz. 848, ze zm.). Zgodnie z treścią odpowiednio art. 98 § 3 i art. 101 tej ustawy mandat karny kredytowany, wydawany ukaranemu za potwierdzeniem odbioru, staje się prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru przez ukaranego i podlega uchyleniu, jeżeli grzywnę nałożono za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie.

Uprawniony do uchylenia prawomocnego mandatu karnego jest sąd właściwy do rozpoznania sprawy, na którego obszarze działania została nałożona grzywna. Jak wskazują zaś akta sprawy również mandat karny nałożony na T.C. w dniu 8 grudnia 2010 r., którego zasadność odwołujący się podważa – jest prawomocny. Bez znaczenia w tej sytuacji muszą pozostać zdaniem organu motywy, jakimi kierował się T.C. potwierdzając jego odbiór oraz powody, dla których Sąd Rejonowy w T. uznał za bezskuteczny wniosek strony o uchylenie tegoż prawomocnego mandatu karnego.

W tej sytuacji, zgodnie z treścią art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym organ zobowiązany był do wydania skierowania T.C. na badanie psychologiczne. O wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie skierowania na badanie psychologiczne z powodu przekroczenia liczby 24 punktów, organ I instancji powiadomił T.C. pismem z dnia 11 stycznia 2011 r. W treści przesłanego zawiadomienia organ pouczył stronę o przysługujących jej w toku postępowania uprawnieniach. Przychylił się również do wniosku strony o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia kwestii wniosku o uchylenie prawomocnego mandatu karnego z dnia 8 grudnia 2010 r., który to wniosek okazał się nieskuteczny. Wobec tego zawarte w odwołaniu zarzuty o stronniczości organów administracji nie znajdują zdaniem organu odwoławczego odzwierciedlenia w aktach sprawy.

Skargę na decyzję Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia 4 marca 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył T.C., wnosząc o jej uchylenie i rozstrzygnięcie sprawy poprzez umorzenie postępowania względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Strona skarżąca zarzuciła organowi naruszenie: art. 7, art. 10, art. 77 § 1, art. 81 i art. 107 § 3 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że z naruszeniem procedury organy orzekające nie zbadały poprawności wystawionego mandatu kredytowanego z dnia 19 stycznia 2010 r., który był "przekreślony", gdy chodzi o pierwotnie nieprawidłowo wpisane nazwisko skarżącego. Przy przekreśleniu tym funkcjonariusz wypisujący mandat nie umieścił parafy świadczącej o dokonanej pomyłce. Na blankiecie mandatu nie zaznaczono też, czy jest to mandat gotówkowy, kredytowany czy zaoczny. Mandat ten zawierał zatem oczywiste omyłki, a w tej sytuacji organ mandatowy Policji powinien polecić podjęcie czynności wyjaśniających przyczyny i okoliczności nieprawidłowości i wystąpić ewentualnie z wnioskiem o unieważnienie lub anulowanie formularza mandatu. Zgodnie z praktyką błędnie lub nieczytelnie wypełniony druk mandatu może też zostać poprawiony przez osobę wystawiającą mandat na podstawie notatki służbowej wskazującej taką potrzebę, zatwierdzonej przez bezpośredniego przełożonego.

W odniesieniu do spornego mandatu takiej notatki nie sporządzono i dlatego też mandat ten nie powinien być brany pod uwagę, co oznacza, że skarżący nie przekroczył 24 punktów. Zdaniem skarżącego organy Policji powinny ewentualnie wystąpić z urzędu do Sądu o uchylenie mandatu, czego nie uczyniły. W ocenie skarżącego w rozpatrywanej sprawie nie przekroczył on określonej w art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym liczby punktów karnych. Oznacza to, że brak było podstawy do kierowania skarżącego na badanie psychologiczne.

W odpowiedzi na skargę Śląski Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, że prawomocny mandat karny nałożony na T.C. w dniu 19 stycznia 2010 r. przez funkcjonariusza Straży Miejskiej zawiera uchybienia formalne. Brak jest jednak podstaw prawnych i faktycznych do podzielenia formułowanych w skardze poglądów, że uchybienia te mogą stanowić podstawę do uchylenia tegoż prawomocnego mandatu karnego, oraz że działania takie powinny podjąć organy Policji. Nieoznaczenie przez strażnika miejskiego, czy był to mandat kredytowany, gotówkowy czy zaoczny, nie miało jakiekolwiek znaczenie dla niniejszego postępowania. Zdaniem organu odwoławczego, wbrew twierdzeniom pełnomocnika strony, treść mandatu karnego jest czytelna, wskazuje jednoznacznie kto, za jakie wykroczenie, kiedy i przez kogo został ukarany oraz liczbę punktów przewidzianych za to naruszenie przepisów o ruchu drogowym.

Dokument ten nie pozostawia również wątpliwości, że ukarany T.C. zgodził się z ustaleniami dokonanymi w dniu 19 stycznia 2010 r. przez funkcjonariusza Straży Miejskiej i potwierdził te ustalenia własnoręcznym czytelnym podpisem.

W piśmie procesowym z dnia 3 września 2013 r. pełnomocnik skarżącego dodatkowo podniósł, że skarżący odbył w dniu 9 marca 2013 r. szkolenie, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, skutkujące zmniejszeniem o 6 liczby przypisanych mu punktów. Na dowód tego przedłożył też zaświadczenie wydane w trybie § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. W konsekwencji, zdaniem autora pisma, skarżący nie ma przekroczonych 24 punktów i tym samym brak jest podstaw do kierowania go na badanie psychologiczne. W sprawie ma bowiem zastosowanie jednoznaczna treść art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Odmienna w tym względzie treść § 8 ust. 4 rozporządzenia MSWiA z dnia 20 grudnia 2002 r. nie powinna mieć w sprawie zastosowania jako sprzeczna z przepisem ustawowym. W tym względzie pełnomocnik skarżącego powołał się na przywołane w przedmiotowym piśmie procesowym orzecznictwo sądów administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 875/13 oddalił skargę i wyjaśnił, że poza sporem jest, że skarżący w okresie od dnia 19 stycznia 2010 r. do 8 grudnia 2010 r. został ukarany za naruszenie przepisów o ruchu drogowym pięcioma mandatami karnymi i w związku z tym przypisano mu w ewidencji prowadzonej zgodnie z art. 130 ust. 1 i 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz z obowiązującym wówczas rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. liczbę 25 punktów. Jak to przy tym wyjaśniono szczegółowo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w odpowiedzi na skargę, wpisy o dokonanych naruszeniach przepisów o ruchu drogowym oraz przypisanych tym naruszeniom punktach są wpisami ostatecznymi i zostały dokonane w oparciu o prawomocne mandaty karne. W takiej zaś sytuacji organ prowadzący ewidencję oraz organy kontroli ruchu drogowego orzekające na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym były związane danymi wynikającymi z ewidencji.

Jak prawidłowo wyjaśnił organ odwoławczy, a co wynika z treści art. 98 § 3 ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenie, mandat karny staje się prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru przez ukaranego, której to czynności również w odniesieniu do wymienionego w skardze mandatu z dnia 19 stycznia 2010 r. skarżący nie kwestionował. Wobec tego przedmiotowy mandat mógł być uchylony zgodnie z treścią art. 101 § 2 tego Kodeksu jedynie przez uprawniony do tego sąd karny, a nie organ kierujący na sprawdzenie kwalifikacji. Organ właściwy w sprawie skierowania kierowcy na kontrolny egzamin sprawdzający jest związany danymi z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. W zakresie objętych ewidencją danych organ ten nie może prowadzić samodzielnych ustaleń (wyrok NSA z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 413/11). Orzeczenie takiego sądu nie zostało zaś wydane. Podjęte w tym względzie przez skarżącego działania okazały się bezskuteczne. Organ odwoławczy w logiczny sposób ustosunkował się też do sformułowanych przez skarżącego zarzutów w przedmiocie formalnych nieprawidłowości w wypełnieniu tego mandatu.

W konsekwencji, zdaniem Sądu, spełnione zostały wszystkie przesłanki do zastosowania w sprawie treści art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym. Sąd podkreślił, że jak jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie, użycie w tym przepisie bezwarunkowego określenia "podlega" rodzi obowiązek poddania się sprawdzeniu kwalifikacji przez kierowcę, któremu przypisano skutecznie ponad 24 punkty karne z tytułu naruszenia zasad obowiązujących w ruchu drogowym. Jednocześnie rodzi też obciążający organ kontroli ruchu drogowego obowiązek wydania decyzji o skierowaniu takiego kierowcy na badanie psychologiczne, co też organy orzekające w niniejszej sprawie uczyniły.

Wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącego, wyrażonemu w jego piśmie procesowym z dnia 3 września 2013 r., obowiązków tych nie niweczy okoliczność odbycia przez skarżącego w dniu 9 marca 2013 r. szkolenia o jakim mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W tym względzie Sąd zauważył, że szkolenie to miało miejsce już po wydaniu zaskarżonej decyzji i dlatego przy ocenie jej legalności nie mogło być przez Sąd brane pod uwagę. Niezależnie od tego, zdaniem Sądu odbycie takiego szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego o jakim mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz w § 8 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. poz. 488), jeżeli miało ono miejsce już po przekroczeniu przez kierowcę 24 punktów. Jakkolwiek w tym względzie orzecznictwo sądów administracyjnych nie jest jednolite, o czym świadczą powołane w powyższym piśmie procesowym wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych oraz wyrok NSA z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 885/09, to zdecydowanie przeważa pogląd, akceptowany w całości również przez Sąd I instancji, że zmniejszenie ilości punktów w związku z odbytym szkoleniem, o jakim mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, następuje jedynie w sytuacji, gdy ma ono miejsce przed przekroczeniem przez kierowcę 24 punktów ostatecznych podlegających wpisowi do ewidencji (tak m.in. NSA w wyrokach: z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 275/10, z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1721/10, z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 73/11, z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 413/11 i z dnia 7 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1451/09 oraz wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 58/12).

Jak podkreśla się w tych orzeczeniach, stanowisko takie wynika z celowościowej i funkcjonalnej wykładni art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym i dlatego bez znaczenia byłoby ewentualne stwierdzenie, że w tym zakresie § 8 ust. 6 rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2012 r. (a wcześniej § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r.) wykracza poza delegację ustawową, w oparciu o którą akt ten został wydany, co podnoszone jest przez pełnomocnika skarżącego.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 875/13 do Naczelnego Sądu Administracyjnego (uzupełnioną pismem z dnia 3 kwietnia 2014 r.) złożył T.C..

Strona skarżąca zarzuciła kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów procesowych, czyli:

1. - art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, który stanowi, że kierowca wpisany do ewidencji może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie, co skutkowało uznaniem, że odbycie szkolenia przez skarżącego nie spowodowało zmniejszenia jego liczby punktów karnych,
2. - naruszenie § 8 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, który stanowi, że odbycie szkolenia przez kierowcę prowadzi do zmniejszenia przypisanej mu liczby punktów karanych o 6, przez jego niezastosowanie,
3. - naruszenie § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, który stanowi, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24, poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy jego legalność i sprzeczność z normami rangi ustawowej jest podnoszona w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkich Sądów Administracyjnych.

Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie zasadności postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Śląski Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych zarzutów.

W niniejszej sprawie skarżący oparł skargę kasacyjną jedynie na zarzucie naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego. Oznacza to, że stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku jest ustalony prawidłowo i nie nasuwa zastrzeżeń.

Za całkiem bezzasadny uznać należało postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 130 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 1137, ze zm.). Zgodnie z art. 130 ust. 1 tej ustawy Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. W myśl art. 130 ust. 2 powołanej ustawy punkty te usuwa się z ewidencji po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba, że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy, czyli dopuszczających się przekroczeń w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy - 20 punktów.

Wprowadzenie do porządku prawnego systemu punktowego za naruszenia przepisów ruchu drogowego miało na celu zdyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ruchu drogowego oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu tych przepisów. Przekroczenie przez kierującego pojazdem 24 punktów w ciągu 1 roku od dnia pierwszego naruszenia powoduje określone konsekwencje. W takim przypadku kierujący pojazdem winien liczyć się z zatrzymaniem prawa jazdy (art. 138 ust. 1 w związku z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. b) oraz jak w rozpoznawanej sprawie skierowaniem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji przewidziane w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z tym artykułem kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 tejże ustawy.

Zgodnie natomiast z art. 130 ust. 3 powołanej ustawy kierowca wpisany do ewidencji, o której mowa w ust. 1, może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie dotyczy to kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy.

Z powyższego unormowania niezbicie wynika, że przekroczenie liczby 24 punktów uniemożliwia ich usunięcie. Konsekwencją naruszenia przepisów ruchu drogowego i przekroczenia limitu 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 powołanej ustawy jest m.in. w myśl art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b powołanej ustawy skierowanie osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem na badanie psychologiczne w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. Literalne brzmienie tego przepisu ("podlega") dowodzi, że przedmiotowe orzeczenie ma charakter związany. Samo rozstrzygnięcie oraz jego zakres nie zostało pozostawione swobodnemu uznaniu organu administracyjnego. Oznacza to, że w razie przekroczenia limitu punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego - na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji - właściwy organ zobowiązany jest skierować osobę uprawnioną do kierowania pojazdem na badanie psychologiczne.

Organ ten nie jest jednak uprawniony do weryfikowania przypisanej kierowcy liczby punktów. Już z powyższego wynika, że wykluczone jest zmniejszenie liczby punktów poprzez odbycie szkolenia po przekroczeniu takiej ich liczby, jaka wiąże się ze wspomnianymi następstwami (tak wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 21 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 495/12, z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 723/10, LEX nr 990279, z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1721/10, LEX nr 1069603 i z dnia 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2038/11 niepublikowany).

Kierowca wpisany do ewidencji może zgodnie z art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Przepis art. 130 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym zawiera upoważnienie dla ministra spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrami transportu i sprawiedliwości do określenia sposobu punktowania i liczby punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego, warunków i sposobu prowadzenia ewidencji, programu szkolenia i jednostek do niego upoważnionych, liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia oraz podmiotów upoważnionych do uzyskiwania informacji zawartych w ewidencji.

Jednocześnie zauważyć należy, że w tym przepisie zostały określone kryteria, jakimi ma kierować się organ wykonawczy przy wydawaniu rozporządzenia. Są nimi dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego. Na podstawie upoważnienia ustawowego zostało wydane rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. poz. 488), które weszło w życie w dniu 9 czerwca 2012 r. W jego § 6 ust. 1 pkt 4 stwierdzono, że organ prowadzący ewidencję usuwa z ewidencji punkty przypisane na podstawie wpisu ostatecznego w razie odbycia szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, z zastrzeżeniem § 8 ust. 4-6 tego rozporządzenia, kierowcy wpisanemu do ewidencji po przedstawieniu przez niego zaświadczenia o odbyciu szkolenia lub otrzymaniu tego zaświadczenia od dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego.

Właściwy dla miejsca zamieszkania ewidencjonowanego komendant wojewódzki Policji zmniejsza o 6 liczbę posiadanych punktów, odejmując je według kolejności wpisów, począwszy od wpisu odpowiadającego naruszeniu popełnionemu z datą najwcześniejszą. Jednak w § 8 ust. 6 rozporządzenia prawodawca stwierdził, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24 punkty. Przepis zaś art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b powołanej ustawy wprowadza obowiązek poddania sprawdzeniu kwalifikacji kierowcy (w tym badaniom psychologicznym), który przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Przekroczenie wskazanej liczby punktów wywołuje konieczność wydania odpowiedniego skierowania osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem w celu sprawdzeniu jej kwalifikacji.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z uprawnienia określonego w powołanym przepisie rozporządzenia mogą skorzystać tylko kierowcy, którzy przed przystąpieniem do szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, za naruszenie zasad ruchu drogowego otrzymali mniej niż 24 punkty. W przypadku przekroczenia tego limitu, odbycie przez kierowcę szkolenia pozostaje bez wpływu na liczbę uzyskanych punktów. Powołany przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia spełnia zatem cel ustawy. W konsekwencji stwierdzić należy, że właściwe odczytanie treści przedstawionych regulacji ustawowych przy zastosowaniu wykładni systemowej i funkcjonalnej prowadzi do wniosku, że przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia nie tylko odpowiada unormowaniom zawartym w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g, art. 138 ust. 1, art. 130 ust. 2 i 3 powołanej ustawy, lecz także realizuje wytyczne ustawodawcy co do treści aktu oraz kierunku regulacji i mieści się w granicach upoważnienia ustawowego z art. 130 ust. 4.

Postulowane w skardze kasacyjnej odczytanie przepisów ustawy i nadanie im takiej treści, zgodnie z którą kierowca mógłby w drodze odbycia szkolenia zmniejszyć liczbę punktów karnych (po przekroczeniu limitu 24), niweczyłoby możliwość stosowania środka z art. 114 ust.1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a zatem osiągnięcia celu w postaci dyscyplinowania i wdrażania kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy.

Skoro w dniu odbycia szkolenia suma punktów otrzymanych przez skarżącego kasacyjnie za naruszenia przepisów ruchu drogowego przekroczyła 24, to odbyte szkolenie nie mogło wywołać skutku, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Omawiany § 8 ust. 6 rozporządzenia wyraźnie wskazuje, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24.

Należy zatem przyjąć, jak zasadnie podniósł to Sąd I instancji, że zmniejszenie w trybie art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym liczby punktów w wyniku odbytego szkolenia może nastąpić tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy przed rozpoczęciem takiego szkolenia przypisana kierowcy liczba punktów nie przekroczyła sumy 24.

Oznacza to, że postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 8 ust. 4 i 6 rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego uznać należy za nieuzasadnione.

Przedstawiona argumentacja prowadzi do wniosku, że sprawa co do istoty została prawidłowo rozpatrzona, a dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ocena prawidłowości zaskarżonych decyzji odpowiada prawu.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku dotyczącego przyznania wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego. Przepisy art. 209 i 210 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za udzieloną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 powołanej ustawy), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, po złożeniu przez tego pełnomocnika stosownego oświadczenia.