Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 30 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 234/15, oddalił skargę K. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2015 r. w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej w obrębie [...]., gmina B., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] poprzez udzielenie zezwolenia [...] S.A. z/s w K. na założenie i przeprowadzenie przez działkę napowietrznej linii elektroenergetycznej – zgodnie z decyzją Starosty S. z dnia [...] listopada 2014 r. ograniczającą sposób korzystania z ww. nieruchomości.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku K. B. zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z [...] lutego 2015 r.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że przedmiotowa nieruchomość wykorzystywana jest rolniczo (aktualnie obsadzana kukurydzą oraz ziemniakami). Bezspornie zatem następstwa prawne i faktyczne decyzji z dnia [...] lutego 2015 r. wywołają istotną i trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego będzie albo w ogóle niemożliwy, albo też dopiero po dłuższym czasie i stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Ewentualne straty poniesione przez skarżącą w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji nie będą mogły być zrekompensowane na drodze odszkodowawczej.
Spółka [...] S.A. w K. w piśmie z dnia 3 sierpnia 2015 r. wniosła o wydanie postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując w pierwszej kolejności, że w chwili obecnej wniosek skarżącej należy uznać za bezprzedmiotowy, bowiem uczestnik postępowania posadowił już ½ część słupa na przedmiotowej nieruchomości. Zaskarżona decyzja została więc już częściowo wykonana. Częściowe wykonanie decyzji nie spowodowało natomiast zmiany sposobu korzystania z nieruchomości (skarżąca w dalszym ciągu będzie mogła wykorzystywać działkę na cele rolnicze, z wyjątkiem części działki, gdzie została posadowiona część słupa).
Ponadto wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na obecnym etapie doprowadzi do sytuacji, w której Spółka utraci dotację w kwocie 185 850 000 zł, co spowoduje również szkodę po stronie Skarbu Państwa. Uczestnik w związku ze wstrzymaniem wykonania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości nie będzie mógł rozliczyć dotacji z uwagi na upływ terminu realizacji projektu (tj. 30 listopada 2015 r.).
Spółka wskazała również, że inwestycja, którą realizuje ma strategiczne znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego Rzeczypospolitej Polskiej. Po pierwsze, łącząc systemy Polski i Litwy umożliwi - w razie potrzeby - zabezpieczenie dostaw energii elektrycznej dla Polski z systemów elektroenergetycznych państw bałtyckich. Po drugie, ma szczególne znaczenie dla terenów północno - wschodniej oraz centralnej Polski. Dostawy prądu do tych obszarów obecnie odbywają się poprzez pojedyncze linie przesyłowe o napięciu 220 kV w większości wybudowane wiele lat temu. Stan ten ulegnie zmianie dopiero wraz z zakończeniem realizowanej inwestycji, która zagwarantuje znaczącą poprawę bezpieczeństwa energetycznego milionów obywateli. Inwestycja stanowi także domknięcie połączeń systemów elektroenergetycznych państw członkowskich Unii Europejskiej położonych wokół Morza Bałtyckiego (tzw. Pierścień Bałtycki). Z tego względu inwestycja ta ma zasadnicze znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego całej Unii Europejskiej, w tym w szczególności krajów bałtyckich.
Dodatkowo Spółka wniosła o przeprowadzenie, na zasadzie art. 106 § 3 p.p.s.a., dowodu z dokumentów dołączonych do pisma, tj.:
- 1. zdjęć przedmiotowej działki skarżącej na okoliczność częściowego wykonania zaskarżonej decyzji poprzez posadowienie na działce ½ części słupa,
- 2. oświadczenia PSE S.A. z dnia 27 maja 2015 r. na okoliczność wysokości przyznanej uczestnikowi dotacji oraz zagrożenia utraty dotacji z uwagi na niedotrzymanie terminu realizacji projektu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W rozpoznawanej sprawie wniosek złożony na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) dotyczy decyzji wydanej przez Wojewodę [...] w dniu [...] lutego 2015 r. utrzymującej w mocy decyzję Starosty S. wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z dnia [...] listopada 2014 r. zezwalającą uczestnikowi postępowania [...] S.A. z/s w K. na niezwłoczne zajęcie nieruchomości (działki nr [...]) stanowiącej własność skarżącej poprzez założenie i przeprowadzenie przez tę działkę napowietrznej linii elektroenergetycznej – zgodnie z decyzją Starosty S. z dnia [...] listopada 2014 r. ograniczającą sposób korzystania z ww. nieruchomości.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm., dalej u.g.n.) zgodnie z którym, w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust.
1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Z kolei w ustępie 1 art. 124 wskazano, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Z powyższego przepisu wynika, że decyzja o niezwłocznym zajęciu ma charakter subsydiarny w stosunku do decyzji o zezwoleniu na ograniczenie prawa. Rozstrzygnięcie o niezwłocznym zajęciu daje możliwość rozpoczęcia procedury mającej na celu przeprowadzenie prac inwestycyjnych, ale tylko w zakresie rozstrzygniętym w decyzji o ograniczeniu.
W stosunku do przedmiotowej nieruchomości decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości została wydana przez Starostę S. w dniu [...] listopada 2014 r. Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy przez Wojewodę [...] decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. która stała się przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 30 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 233/15 oddalił skargę, zaś po wniesieniu skargi kasacyjnej wraz z wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 15 października 2015 r., sygn. akt I OSK 2433/15 odmówił wstrzymania wykonania decyzji.
Istotne w rozpoznawanej sprawie jest również to, że zaskarżona decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości została wyłączona przez ustawodawcę z zakresu działania art. 9 u.g.n., który stanowi, że w sprawach, o których mowa w przepisach działu III, z wyłączeniem art. 97 ust. 3 pkt 1, art. 122, art. 124 ust. 1a, art. 124b ust. 1, art. 126 i art. 132 ust. 1a, wykonanie decyzji następuje po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. W przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tych sprawach organ, który wydał decyzję, wstrzymuje z urzędu jej wykonanie, w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Wyłączenie przewidziane w art. 9 u.g.n. powoduje, że w stosunku do decyzji wydanej w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wstrzymanie jej wykonania przez sąd administracyjny może nastąpić wyłącznie w oparciu o ogólne zasady zawarte w art. 61 § 3 p.p.s.a. W myśl powołanego przepisu, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Na skarżącym spoczywa zatem ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostaną wykonane. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Ponadto badając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, sąd powinien wziąć pod uwagę nie tylko okoliczności podniesione w tym wniosku, ale także okoliczności całej sprawy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, mając na uwadze okoliczności faktyczne i prawne niniejszej sprawy uznać należy, że brak jest podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wskazać przede wszystkim trzeba, że jak wynika z pisma uczestnika postępowania i dołączonych zdjęć, na przedmiotowej nieruchomości doszło już do częściowego wykonania decyzji – inwestor posadowił już ½ część słupa. Ponadto przedstawione przez skarżącą argumenty nie przesądzają o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Wykonanie zaskarżonej decyzji nie spowoduje bowiem zmiany dotychczasowego sposobu korzystania z nieruchomości. W dalszym ciągu skarżąca może wykorzystywać przedmiotową działkę na cele rolne (z wyjątkiem części gruntu na którym posadowiono ½ część słupa), co wynika z nadesłanych przez Spółkę fotografii, oraz znajdującego się w aktach administracyjnych zarządzenia zastępczego Wojewody [...] z dnia 16 lipca 2014 r. w sprawie przyjęcia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na obszarze umożliwiającym realizację odcinka trasy dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV E.– granica Państwa na terenie Gminy B..
Za odmową wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji przemawiają również argumenty podniesione przez uczestnika postępowania w piśmie z dnia 3 sierpnia 2015 r. Powołanie się przez Spółkę na okoliczność narażenia uczestnika postępowania i Skarbu Państwa na utratę dotacji mają bowiem niewątpliwie znaczenie i wpływ na rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Utrata wielomilionowego dofinansowania inwestycji ze środków unijnych z uwagi na niedotrzymanie terminu realizacji projektu (tj. 30 listopada 2015 r.) może skutkować znaczną szkodą nie tylko dla uczestnika postępowania, ale również dla Skarbu Państwa. Nie bez znaczenia postaje także ważny interes gospodarczy i społeczny, bowiem przedmiotowa inwestycja ma znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego Polski.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.