Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 3 lipca 2020 r. oddalił skargę J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] lipca 2019 r. w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji; w przypadku niepodzielenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów proceduralnych J.S. wniósł o uchylenie wyroku wraz z poprzedzającymi go decyzjami organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Dodatkowo skarżący zrzekł się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:
- 1) prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b w zw. z art. 99 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2019 r. poz. 341, z późn. zm.) przez błędne przyjęcie, że związany charakter decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne wyklucza obowiązek organu do weryfikacji wniosku Policji z danymi zawartymi w ewidencji pojazdów, podczas gdy prawidłowo prowadzone postępowanie z uwzględnianiem zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego obliguje organ wydający decyzję w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne do weryfikacji i wglądu do ewidencji kierowców w celu ustalenia, czy liczba przypisanych punktów w niej wpisana odpowiada liczbie podanej we wniosku;
- 2) przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej: "ppsa", w zw. z art. 107 § 1 i 3 oraz art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.), dalej: "kpa", przez ich niezastosowanie i oddalenie skargi, w sytuacji, gdy decyzja organu pierwszej instancji nie zawierała właściwego uzasadnienia faktycznego i prawnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy przez uniemożliwienie stronie właściwego zapoznania się z motywami działania organu pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 ppsa, bowiem zarzucono w niej naruszenie prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Skoro jednak istota sformułowanych w skardze zarzutów oraz ich uzasadnienie koncentrują się wokół przepisów art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. bw zw. z art. 99 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, których błędna wykładnia miała doprowadzić do nieprawidłowej oceny przez Sąd pierwszej instancji decyzji organów obydwu instancji, to przede wszystkim należało ocenić zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego.
Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b w zw. z art. 99 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami starosta wydaje na wniosek organu kontroli ruchu drogowego lub dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli przekroczyła liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Analiza przywołanych przepisów wskazuje, że starosta (prezydent miasta na prawach powiatu) nie bada czy kierowca przekroczył wymaganą liczbę punktów. Wniosek o skierowanie kierowcy na badania składany jest bowiem przez organ kontroli ruchu drogowego lub dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego już po ustaleniu przez ten organ, że kierowca, którego dotyczy wniosek, przekroczył minimalną, określoną przepisami liczbę punktów karnych.
Podkreślenia przy tym wymaga, że prawnie dopuszczalne jest kwestionowanie prawidłowości wpisów w ewidencji punktów karnych, ale działania takie mogą być podejmowane wyłącznie w odrębnym postępowaniu prowadzonym przed organami Policji. Żaden inny organ nie posiada kompetencji do weryfikacji prawidłowości wpisów i samodzielnego ustalenia liczby punktów karnych przypisanych określonemu kierowcy. W konsekwencji powyższego organ wydający decyzję na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami jest związany treścią danych zawartych w ewidencji kierowców (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 1811/17, oraz z 16 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 3057/18). Z uwagi na powyższe zarzut naruszenia art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b w zw. z art. 99 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami należało uznać za nieuzasadniony.
Przechodząc do rozpoznania zarzutu naruszenia przepisów postępowania, należy wskazać, że został on oparty na argumencie niewskazania w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji punktów karnych, które jako ostateczne przemawiały za skierowaniem kierowcy na badanie psychologiczne. Skoro jednak – co zostało wykazane powyżej – starosta (prezydent miasta na prawach powiatu) nie ma uprawnień do kwestionowania liczby punktów karnych przypisanych w ewidencji do kierowcy kierowanego na badania, to w uzasadnieniu decyzji kierującej na badania brak jest podstaw do wykazywania tych punktów karnych, które organ uznaje za ostateczne i powiększające sumę punktów, której przekroczenie powoduje skierowanie na badania psychologiczne, oraz wskazywania przepisów prawa, których naruszenie powodowało przyznanie określonej liczby punktów karnych. Wskazanie tych okoliczności byłoby zasadne wyłącznie w przypadku dopuszczalności kwestionowania zasadności przyznania punktów karnych w postępowaniu mającym na celu skierowanie kierowcy na badania psychologiczne.
Uzasadnienie takiej decyzji może zatem ograniczyć się do stwierdzenia faktu przekroczenia przez kierowcę, którego decyzja dotyczy, wymaganej przepisem liczby punktów karnych. Tym samym zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa w zw. z art. 107 § 1 i 3 oraz art. 11 kpa w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należało uznać za niezasadny.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Jednocześnie w myśl art. 182 § 2 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 ppsa mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne do Skarbu Państwa (art. 250 ppsa) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 ppsa.