Uzasadnienie
Wyrokiem z 5 sierpnia 2014 r., II SA/Rz 439/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę Gminy Miasto Rzeszów na decyzję Wojewody Podkarpackiego z [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji organu II instancji wniosła Gmina Miasto Rzeszów. W uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie decyzji Wojewody Podkarpackiego z [...] marca 2014 r. podniesiono, że z dniem [...] lipca 2014 r. decyzja Wojewody stała się wykonalna zgodnie z art. 9 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm., zwanej dalej u.g.n.) w zw. z art. 61 § 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).
Zatem, wskazana decyzja może stanowić podstawę do dokonania wpisu zmiany właściciela nieruchomości w księdze wieczystej. Umożliwi to obrót nieruchomością pod ochroną rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, Dz. U. z 2013 r. poz. 707 ze zm.) i w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej – gdy ten obrót już nastąpi – nie będzie możliwe odzyskanie przez skarżącą Gminę nieruchomości "w naturze". O wstrzymaniu wykonania decyzji orzekł organ z urzędu na podstawie art. 9 ustawy z u.g.n. Zdaniem Gminy, na skutek wydania wyroku oddalającego skargę, wstrzymanie wykonania decyzji upada i możliwe jest wykonanie decyzji, pomimo tego, że wyrok jest nieprawomocny. Art. 9 u.g.n. jest przepisem szczególnym wobec art. 130 § 1 k.p.a. i art. 61 § 1 p.p.s.a. Nie można jednak wywodzić, że w sprawach o których mowa w art. 9 u.g.n. wyłączono stosowanie art. 61 § 6 p.p.s.a. Przepis art. 9 u.g.n. nie odnosi się do czasowego zakresu obowiązywania wstrzymania, co oznacza, że zastosowanie znajdzie reguła ogólna wyrażona w art. 61 § 6 p.p.s.a.
W dalszej kolejności organ podniósł, że w odniesieniu do relacji art. 9 u.g.n. i art. 61 § 3 i 6 p.p.s.a. istnieje rozbieżność w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniach z 3 listopada 2010 r., I OSK 1802/10, z 22 lutego 2012 r., I OSK 291/12 Sąd uznawał, że postanowienie o wstrzymaniu upada, podczas gdy w postanowieniu z 4 lutego 2014 r., I OSK 186/14 zajęto stanowisko przeciwne. W związku z istnieniem rozbieżności jest to zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, co warunkuje podjęcie uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ustalenie daty wykonalności decyzji w razie wydania orzeczenia przez Sąd I instancji wpływa na ustalenie, od jakiej daty należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w spełnieniu świadczenia wynikającego z decyzji w sprawach objętych zakresem art. 9 u.g.n.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z przyjętej wykładni powołanego przepisu wynika, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności dopuszczalne jest również na etapie postępowania kasacyjnego (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2007 r., I GPS 1/07, ONSAiWSA z 2007 r., nr 4, poz. 77).
Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd zawarty w postanowieniu z 4 lutego 2014 r., I OSK 186/14, nie zgadzając się z postanowieniem tego Sądu z 22 lutego 2012 r., I OSK 291/12. Z kolei, w uzasadnieniu postanowienia z 3 listopada 2010 r., I OSK 1802/10 Naczelny Sąd Administracyjny w ogóle nie odniósł się do znaczenia art. 9 u.g.n. po wydaniu wyroku przez Sąd I instancji.
Zaskarżona przez Gminę Miasto Rzeszów decyzja została wydana w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, to znaczy na podstawie przepisów działu III rozdziału 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami pt. "Zwrot wywłaszczonych nieruchomości" (art. 136 i nast. u.g.n.).
Stosownie do treści art. 9 u.g.n., w sprawach, o których mowa w przepisach działu III, z wyłączeniem art. 97 ust. 3 pkt 1, art. 122, art. 124 ust. 1a, art. 124b ust. 1, art. 126 i art. 132 ust. 1a, wykonanie decyzji następuje po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. W przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tych sprawach organ, który wydał decyzję, wstrzymuje z urzędu jej wykonanie, w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie.
W związku ze skargą złożoną przez Gminę Miasto Rzeszów, Wojewoda Podkarpacki postanowieniem z [...] kwietnia 2014 r. wstrzymał z urzędu wykonanie ostatecznej decyzji tego organu z [...] marca 2014 r. "do czasu zakończenia sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie".
Łączna analiza przepisów art. 61 p.p.s.a. i 9 u.g.n. prowadzi do wniosku, że art. 61 § 6 p.p.s.a., który stanowi, że wstrzymanie wykonania aktu lub czynności upada w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji, nie znajdzie zastosowania wobec wydania przez organ postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji na podstawie art. 9 u.g.n. Powołany przepis ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnosi się do sytuacji przewidzianych w art. 61 § 2 p.p.s.a., kiedy organ "może wstrzymać, z urzędu lub na wniosek skarżącego" zaskarżone akt lub czynność, oraz w art. 61 § 3 p.p.s.a., kiedy to sąd administracyjny "może na wniosek skarżącego" wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności.
Z kolei, art. 9 u.g.n. przewiduje obligatoryjne wstrzymanie z urzędu wykonania decyzji przez organ w przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Tym samym ustawodawca poprzez art. 9 u.g.n. wyraża szczególną wolę zapewnienia ochrony tymczasowej na czas trwania postępowania przed sądem administracyjnym, nie ograniczając tej ochrony tylko do postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym i zobowiązując organ do jej udzielenia niezależnie od złożenia przez skarżącego wniosku i sposobu jego uzasadnienia.
W związku z tym, znajdująca się w postanowieniu z [...] kwietnia 2014 r. adnotacja o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji "do czasu zakończenia sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie" nie może oznaczać, że na etapie postępowania kasacyjnego (które toczy się w ramach "postępowania przed sądem administracyjnym") ta decyzja mogłaby zostać wykonana. Należy podkreślić, że postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji wydane na podstawie art. 9 u.g.n. będzie skuteczne do czasu wydania przez sąd administracyjny prawomocnego orzeczenia.
Dlatego też, wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji złożony razem ze skargą kasacyjną podlega oddaleniu. Nie jest możliwe wstrzymanie wykonania decyzji z [...] marca 2013 r., ponieważ jej wykonanie zostało już skutecznie wstrzymane postanowieniem Wojewody Podkarpackiego z [...] kwietnia 2014 r.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 i 5 w związku z art. 193 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.