Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2015 r. o sygn. akt IV SA/Po 107/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi W.N. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 30 grudnia 2014 r. nr [...]w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...]z dnia 13 listopada 2014 r. nr [...].
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Starosta [...]decyzją z dnia 13 listopada 2014 r. wydaną na podstawie art. 124 ust. 1a w zw. z art. 124 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 518 ze zm., zwanej dalej u.g.n.) oraz art. 104 w związku z art. 108 ustawy z dnia 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., zwanej dalej k.p.a.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku Spółki [...]Sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu z dnia 15 maja 2014 r. w związku z decyzją kasacyjną Wojewody Wielkopolskiego z dnia 28 lipca 2014 r. sygn. [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości:
- 1. udzielił Spółce [...]Sp. z o. o. z siedzibą w Poznaniu, inwestorowi przebudowy napowietrznej linii elektroenergetycznej WN 110 kV relacji Sieraków-Międzychód, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości, stanowiącej własność W.N., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...]o pow. 4,2600 ha, położonej w gminie [...], obręb [...], powiat [...], objętej księgą wieczystą o nr [...]- w sposób określony w decyzji Starosty [...]znak [...]z dnia 16 kwietnia 2014 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości i przedstawiony na załączniku mapowym do tejże decyzji;
- 2. nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
Starosta wskazał, że w myśl art. 124 ust. 1a u.g.n. w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. (tj. gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony) lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela w drodze decyzji zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, po wydaniu decyzji zezwalającej na założenie i przeprowadzenie określonych przewodów i urządzeń. Podkreślono, że do udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wystarczające jest zaistnienie tylko jednej z wymienionych wyżej przesłanek.
Wyjaśniono, że decyzja wydana w oparciu o art. 124 ust. 1a u.g.n. nie ma samodzielnego bytu prawnego. Jest bowiem decyzją ściśle związaną z decyzją, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., tj. decyzją ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości. Nie oznacza to jednak, że wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. jest możliwe dopiero, gdy decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości stanie się ostateczna, wręcz przeciwnie istota niniejszej decyzji sprowadza się bowiem do umożliwienia wykonania prac określonych w decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości jeszcze przed uzyskaniem przez nią waloru wykonalności.
Wskazano, że zgodnie z art. 124 ust. 1a u.g.n. nie ma możliwości dokonania swobodnej oceny zasadności wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, bowiem decyzja ta ma charakter związany. Oznacza to, że decyzję należy wydać w przypadku zaistnienia przesłanki ściśle określonej przepisami prawa.
Organ I instancji stwierdził, że decyzja Starosty [...], wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z dnia 16 kwietnia 2014 r. Nr w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości nie stała się dotąd ostateczna (wykonalna).
Organ I instancji uznał, że materiał dowodowy jest wystarczający dla stwierdzenia wystąpienia przyczyn uzasadniających niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości. Ponadto wskazał, że Spółka [...]Sp. z o.
o. z siedzibą w Poznaniu, w myśl art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 25 września1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych, jest przedsiębiorstwem użyteczności publicznej mającym na celu bieżące i nieprzerwane zaspokajanie potrzeb ludności w zakresie zaopatrzenia ludności w energię elektryczną, tj. realizuje zadania Państwa i zabezpiecza interes gospodarstwa narodowego. Oznacza to, że operator systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego, a takim jest Spółka, zobowiązany jest do realizowania ustawowych zadań w zakresie bezpieczeństwa energetycznego Państwa, a więc zadań mających charakter publiczny.
Dalej organ wskazał, że zgodnie z informacjami pozyskanymi od wnioskodawcy, głównym celem przebudowy napowietrznej linii elektroenergetycznej WN 110 kV relacji Sieraków -Międzychód jest poprawa warunków równowagi i pewność zasilania województwa wielkopolskiego na trasie linii oraz zapewnienie trwałego i zrównoważonego rozwoju gospodarczego.
Starosta wziął pod uwagę, że przystąpienie do realizacji przedsięwzięcia poprzedzone było przez Spółkę szeregiem analiz stanu technicznego istniejącej od 1969 r. linii elektroenergetycznej 110 kV relacji Sieraków - Międzychód, które jednoznacznie wskazują na konieczność natychmiastowego wykonania jej przebudowy w celu uniknięcia istotnych problemów z pokryciem zapotrzebowania na energię elektryczną i jej bezprzerwową dostawę. Podkreślono, że w razie poważnej awarii tej linii nie będzie możliwości zapewnienia dostaw energii elektrycznej do wielu odbiorców zasilanych za pośrednictwem stacji elektroenergetycznej GPZ 110/15 kV Sieraków oraz GPZ 110/15 kV Międzychód, w tym obiektów o strategicznym znaczeniu dla regionu m.in. Szpitala Powiatowego, Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej oraz Komendy Powiatowej Policji, a także obiektów użyteczności publicznej (urzędów, szkół, przedszkoli i muzeów) oraz szeregu zakładów przemysłowych.
Starosta uznał, że w sprawie występuje zarówno ważny interes gospodarczy, jak i ważny interes społeczny, gdyż przebudowa linii energetycznej ma zapewnić stały dopływ energii do licznych gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw na znacznym obszarze, jak również zapobiec awariom wyeksploatowanej już "starej" linii energetycznej. Zauważono, że przepis art. 124 ust. 1a u.g.n. uprawnia do zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym. Przesłanki wymienione w obu tych przepisach są rozłączne, o czym świadczy użycie spójnika "lub", co oznacza, że wystąpienie którejkolwiek z nich skutkuje spełnieniem dyspozycji uregulowanej w tym przepisie, przeto uprawnia do wydania decyzji opartej o przepis art. 124 ust. 1a u.g.n. Każda z nich jest samodzielna, co oznacza, że dla wydania decyzji o zezwoleniu na zajęcie nieruchomości wystarczy przykładowo istnienie "interesu społecznego".
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł W.N. wnosząc o jej uchylenie.
Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia 30 grudnia 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu Wojewoda opisał dotychczasowy przebieg postępowania. Następnie przytoczył treść art. 124 ust. 1a u.g.n. i wyjaśnił, że zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może zostać udzielone tylko po ustaleniu, że w obrocie prawnym istnieje wydana wcześniej w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Taka decyzja została wydana przez Starostę [...]w dniu 16 kwietnia 2014 r. Decyzja ta została uchylona decyzją Wojewody Wielkopolskiego z dnia 14 sierpnia 2014 r., znak [...]. Następnie, w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.), w dniu 15 października 2015 r. Wojewoda Wielkopolski wydał decyzję, znak j.w., którą uchylił własną decyzję z 14 sierpnia 2014 r.
Wykonanie decyzji Wojewody Wielkopolskiego z 15 października 2014 r. zostało wstrzymane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 2 grudnia 2014 r. sygn. akt: IV SA/Po 1232/14. Z kolei wykonanie decyzji Wojewody Wielkopolskiego z 14 sierpnia 2014 r. zostało wstrzymane z urzędu na podstawie art. 9 u.g.n. mocą postanowienia z 9 października 2014 r. - tym samym do obrotu prawnego wróciła decyzja organu I instancji, będąca podstawą do wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości.
Organ odwoławczy nie podzielił zarzutu naruszenia art. 124 ust. 1a u.g.n. polegającego na wydaniu zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości o treści odmiennej od decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. W sentencji decyzji organu I instancji sposób niezwłocznego zajęcia nieruchomości został określony poprzez odesłanie wprost do decyzji Starosty [...]z 16 kwietnia 2014 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Określenie zezwolenia na zajęcie nieruchomości w opisany wyżej sposób, w ocenie Wojewody Wielkopolskiego, nie pozostawia miejsca na odmienną regulację.
Odnośnie kwestii przesłanek, o których mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n. wyjaśniono, że z dokumentów przedłożonych przez inwestora, w szczególności z zestawienia awarii, wynika, że sporna linia elektroenergetyczna znajduje się w złym stanie technicznym. Wskazano, że wśród przesłanek warunkujących wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości znajdują się m.in. ważny interes gospodarczy oraz inny interes społeczny. Powołując się na orzecznictwo wskazano, iż budowa sieci elektroenergetycznej spełnia obie ww. przesłanki. W ocenie organu II instancji o spełnieniu ww. przesłanek można mówić również w przypadku planowanej przebudowy linii elektroenergetycznej Sieraków-Międzychód, gdyż poprzez zminimalizowanie ryzyka awarii, przyczyni się ona do poprawy bezpieczeństwa energetycznego regionu.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Poznaniu wniósł W.N. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.
Wojewoda Wielkopolski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wskazano, że w niniejszej sprawie istnieją pozytywne przesłanki zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, o których mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n. w postaci istnienia interesu społecznego oraz ważnego interesu gospodarczego, jak i istnienia decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Decyzja Wojewody Wielkopolskiego z 14 sierpnia 2014 r., odmawiająca wnioskodawcy ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, została uchylona decyzją autokontrolną Wojewody Wielkopolskiego z 15 października 2014 r., która na chwilę obecną nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Jej wykonanie zostało co prawda wstrzymane postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 2 grudnia 2014 r., sygn. akt: IV SA/Po 1232/14, jednakże postanowieniem z 3 lutego 2015 r., sygn. akt: I OZ 54/15 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ww. orzeczenie i odmówił wstrzymania decyzji.
W konsekwencji w ocenie Wojewody w obrocie prawnym pozostaje nieostateczna decyzja Starosty [...]z 16 kwietnia 2014 r., znak [...], ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości. Ponadto, wobec uchylenia pierwotnej decyzji Wojewody Wielkopolskiego w przedmiocie odmowy ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, rację bytu utraciło również kwestionowane postanowienie Wojewody Wielkopolskiego, wstrzymujące wykonanie ww. decyzji.
Sąd I instancji uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd I instancji podniósł, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowił art. 124 ust. 1a u.g.n. Podkreślił, że decyzja wydana w oparciu o art. 124 ust. 1a u.g.n. jest decyzją ściśle związaną z decyzją, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., tj. decyzją ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości. Z brzmienia powołanych przepisów wynika bowiem, że zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może zostać udzielone tylko po uprzednim wydaniu decyzji o zobowiązaniu do udostępnienia nieruchomości. Tak więc podjęcie decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. poprzedzone musi być stwierdzeniem, że w obrocie prawnym istnieje wydana wcześniej decyzja zobowiązująca właściciela (lub użytkownika wieczystego bądź osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości) do udostępnienia nieruchomości. Oznacza to, że decyzja umożliwiająca zajęcie nieruchomości jest rozstrzygnięciem zależnym od decyzji zobowiązującej do jej udostępnienia, tj. ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości.
Następnie Sąd I instancji zwrócił uwagę na skomplikowany charakter sprawy m.in. z uwagi na dużą ilość decyzji wydanych wskutek wniosku z dnia 15 maja 2014 r., który zainicjował niniejsze postępowanie, a przede wszystkim związanych z tak istotną dla sprawy decyzją Starosty [...]z 16 kwietnia 2014 r., ograniczającą sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości.
Mając na uwadze powyższe Sąd ustalił następującą sekwencję rozstrzygnięć istotnych dla niniejszej sprawy:
Starosta [...]decyzją z dnia 16 kwietnia 2014 r. w pkt 1 orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości stanowiącej własność skarżącego oznaczonej jako działka nr [...]w [...], Gm. [...]. W pkt 2 tej decyzji orzeczono o zobowiązaniu inwestora do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, a w pkt 3 orzeczono, iż ostateczna decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej;
Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia 14 sierpnia 2014 r. uchylił w/w decyzję Starosty [...]i odmówił ograniczenia sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości;
w wyniku złożonej przez [...]Sp. z o. o. skargi, Wojewoda Wielkopolski postanowieniem z dnia 9 października 2014 r. z urzędu wstrzymał wykonanie ostatecznej własnej decyzji z 14 sierpnia 2014 r. do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny;
Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia 15 października 2014 r. działając na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. w trybie autokontroli i uwzględniając skargę [...]r Sp. z o. o., uchylił w całości własną decyzję z dnia 14 sierpnia 2014 r. wskazując, że w obrocie prawnym nadal funkcjonuje nieostateczna decyzja Starosty [...]z 16 kwietnia 2014 r. (w/w decyzja Wojewody Wielkopolskiego z dnia 15 października 2014 r. została uchylona prawomocnym wyrokiem WSA w Poznaniu wydanym w dniu 25 marca 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 1232/14);
Starosta [...]decyzją z dnia 13 listopada 2014 r. wydaną na podstawie art. 124 ust. 1aw zw. z art. 124 ust. 1 i 2 u.g.n. udzielił Spółce [...]Sp. z o. o. z siedzibą w Poznaniu, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości w sposób określony w decyzji Starosty [...]z dnia 16 kwietnia 2014 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości i przedstawiony na załączniku mapowym do tejże decyzji i nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności;
Wojewoda Wielkopolski zaskarżoną decyzją z dnia 30 grudnia 2014 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty Międzychodzkiego z dnia 13 listopada 2014 r.;
Wojewoda Wielkopolski jako organ odwoławczy decyzją z dnia 4 marca 2015 r. uchylił pkt 2 i 3 decyzji Starosty [...]z dnia 16 kwietnia 2014 r. orzekającej o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, natomiast pozostawił w mocy tą decyzję w zakresie jej pkt 1, a więc o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości,
Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia 29 maja 2015 r. działając na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. uwzględniając skargi [...]Sp. z o. o. i W.N., uchylił w całości własną decyzję 4 marca 2015 r.;
Wojewoda Wielkopolski jako organ odwoławczy ostateczną decyzją z dnia 10 czerwca 2015 r. działając na podstawie art. 54 § 3 P.p.s.a. w sprawie z odwołania W.N. od decyzji Starosty [...]z 16 kwietnia 2014 r., mając na względzie wniesioną przez [...]sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu skargę na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z 14 sierpnia 2014 r.:
uwzględnił wniesioną skargę w całości, uchylając własną decyzję z 14 sierpnia 2014 r. w całości;
stwierdził, iż działanie stanowiące przedmiot wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargi, nie miało miejsca bez podstawy prawnej, ani z rażącym naruszeniem prawa;
uchylił decyzję Starosty [...]w części obejmującej punkt 2 i 3 (które dotyczą zobowiązania inwestora do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego oraz kwestii wpisu w księdze wieczystej), a pozostały jej zakres utrzymał w mocy.
Dalej Sąd podał, iż z powyższych ustaleń wynika, że na dzień wyrokowania ostateczną decyzją Wojewody Wielkopolskiego z dnia 10 czerwca 2015 r. utrzymano w mocy pkt 1 decyzji Starosty [...]z dnia 16 kwietnia 2014 r., dotyczący ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.
Sąd zauważył jednak, że pełni funkcję kontrolną w stosunku do organów administracji. Zadaniem Sądu jest ocena prawidłowości bądź nieprawidłowości zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Dlatego też dokonując kontroli tych decyzji, w ocenie Sądu, należało wziąć pod uwagę stan faktyczny i prawny nie z daty wyrokowania, lecz z dat ich wydania, a więc z dnia 30 grudnia 2014 r. i 13 listopada 2014 r.
Mając powyższe na uwadze, uwzględniając opisaną wyżej sekwencję rozstrzygnięć istotnych dla sprawy Sąd I instancji stwierdził, że organy administracji wydając zaskarżone decyzje z dnia 13 listopada 2014 r. i 30 grudnia 2014r. nie miały wiedzy o uchyleniu przez WSA w Poznaniu decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 15 października 2014 r. prawomocnym wyrokiem wydanym w sprawie IV SA/Po 1232/14, gdyż wyrok ten zapadł w dniu 25 marca 2015 r. A więc już po wydaniu zaskarżonych decyzji. Tym samym stan wiedzy organów w datach wydania tych decyzji był taki, że Wojewoda Wielkopolski ostateczną decyzją z dnia 15 października 2014 r. uchylił w całości własną decyzję z dnia 14 sierpnia 2014 r. wskazując, że w obrocie prawnym nadal funkcjonuje nieostateczna decyzja Starosty [...]z 16 kwietnia 2014 r. Sąd wskazał, iż organy administracji wydając zaskarżone decyzje na podstawie art.124 ust.la u.g.n. dotyczące zezwolenia na niezwłoczne zajęcia przedmiotowej nieruchomości uprawnione były do przyjęcia, że w obrocie jest niezbędna uprzednia decyzja ograniczająca sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości, a wydana na podstawie art.124 ust.1 u.g.n.
Tym niemniej zdaniem Sądu, organy obu instancji, a w szczególności organ odwoławczy, nie ustrzegły się uchybienia w postaci naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania w rozumieniu art.145 § 1 pkt 1 lit."c" P.p.s.a.
Sąd wyjaśnił bowiem, iż organy obu instancji bezkrytycznie oparły się na treści decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 15 października 2014 r. uchylającej w całości własną decyzję z dnia 14 sierpnia 2014 r. Jednocześnie organy obu instancji nie dostrzegły istotnej wady tej decyzji polegającej na braku w jej sentencji rozstrzygnięcia merytorycznego. Wada ta stanowiła podstawę późniejszego uchylenia przez WSA w Poznaniu w/w decyzji Wojewody z dnia 15 października 2014r. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie o sygn. IV SA/Po 1232/14 we wspomnianej decyzji Wojewody Wielkopolskiego brak było rozstrzygnięcia co do istoty sprawy - co stanowiło naruszenie art. 54 § 3 P.p.s.a., a także art. 138 k.p.a. Zaistniało więc uchybienie procesowe, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. Co istotne, uchybienie to można było zauważyć już przy choćby pobieżnej analizie samej sentencji wspomnianej decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 15 października 2015 r.
W ocenie Sądu, brak ten powinien był wzbudzić wątpliwości organów orzekających w sprawie, które w takiej sytuacji winny zwrócić się o stosowne wyjaśnienie do Wojewody, który wydał w/w decyzję z dnia 15 października 2015 r. Uwagi te dotyczą w szczególności organu odwoławczego w niniejszym postępowaniu, który jest tożsamy z organem wydającym decyzję z dnia 15 października 2015 r. W obydwu przypadkach decyzje wydawał bowiem Wojewoda Wielkopolski. Próba wyjaśnienia tego oczywistego uchybienia doprowadziłaby zapewne do uchylenia przez Wojewodę w trybie autokontroli decyzji własnej z dnia 15 października 2014r. A to w sposób istotny mogłoby wpłynąć na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji stwierdził, że organy administracji przedwcześnie wydały zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji naruszając dyspozycję art. 7 k.p.a. i nie podejmując wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz prawnego istotnego dla załatwienia niniejszej sprawy.
Przytoczone okoliczności faktyczne sprawy, w świetle tego, że decyzja wydana w oparciu o art. 124 ust. 1a u.g.n. jest decyzją ściśle związaną z decyzją, o której mowa w art. 124 ust. 1 tej ustawy, mają niewątpliwie wpływ na ocenę zasadności wykonania decyzji orzekającej o zezwoleniu na zajęcie nieruchomości. Organy obu instancji nie wyjaśniły bowiem rzetelnie i dogłębnie kwestii istnienia bądź nieistnienia w dacie wydawania zaskarżonej decyzji (oraz decyzji ją poprzedzającej) decyzji ograniczającej sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości, co było warunkiem sine qua non przystąpienia do oceny, czy występują przesłanki określone w art.124 ust.1 a u.g.n. i w art.108 k.p.a.
Sąd wyjaśnił, że powyższe uchybienie niecelowym czyni ustosunkowanie się przez Sąd do zarzutów skargi w zakresie istnienia przesłanek określonych w art.124 ust.1 a u.g.n. i art.108 k.p.a.
Zdaniem Sądu I instancji, zachodziła konieczność uchylenia również decyzji organu I instancji, gdyż po dacie wydania zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej wydanych zostało szereg decyzji administracyjnych dotyczących niniejszej sprawy oraz wyrok tut. Sądu z dnia 25 marca 2015r. w sprawie o sygn. IV SA/Po 1232/14. Ponadto na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2015r. pojawiło się niezweryfikowane twierdzenie strony skarżącej jakoby przedmiotowa inwestycja na potrzeby której wydano zaskarżoną decyzję w rzeczywistości została już zrealizowana. Zachodzi więc potrzeba ustalenia aktualnego stanu faktycznego i prawnego w sprawie. Dopiero po uczynieniu tegoż możliwe będzie wydanie przez organ prawidłowej i właściwej decyzji.
Końcowo Sąd I instancji podkreślił, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy dotyczącej zezwolenia na zajęcie nieruchomości, organ administracji publicznej zobowiązany będzie do wydania rozstrzygnięcia uwzględniającego aktualny na dzień orzekania stan prawny, jak i stan faktyczny sprawy. Tym samym organ uwzględni w ponownie prowadzonym postępowaniu wszystkie decyzje i orzeczenia sądowe dotyczące niniejszego postępowania, a wydane także po dniu 30 grudnia 2014r. W szczególności zaś uwzględni treść decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 10 czerwca 2015 r. nr [...]i ewentualnych późniejszych orzeczeń sądowych i decyzji. Po ewentualnym ustaleniu, że w obrocie prawnym istnieje decyzja ograniczająca sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości (art.124 ust.1 u.g.n.) organ oceni, czy spełnione zostały przesłanki określone w art.124 ust.1a u.g.n. i art.108 k.p.a.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła [...]Sp. z o.o., zaskarżając go w całości zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.
- 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez jego nadużycie w okolicznościach, w których organy obu instancji nie naruszyły przepisów postępowania pray ocenie dopuszczalności wydania przedmiotowej decyzji;
- 2) art. 135 P.p.s.a. poprzez jego nadużycie, tj. zastosowanie środka w postaci uchylenia decyzji w stosunku do orzeczeń nienaruszających prawa;
- 3) art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez rozstrzygniecie poza granicami sprawy, tj. ocenę prawną decyzji warunkującej wydanie kontrolowanych aktów i wyrokowanie na podstawie tej oceny, a nie ukształtowanego nią stanu prawnego i faktycznego;
- 4) art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. polegające na wykroczeniu poza wyznaczone skargą kompetencje sądu ograniczone tylko do kontrolowanych decyzji, bez decyzji ich poprzedzającej;
- 5) art. 133 § 1 w zw. z art. 106 § 1 P.p.s.a. polegające na nieuwzględnieniu zamieszczonych w kontrolowanych decyzjach prawotwórczych twierdzeń organów, co do faktu znanego im z urzędu, tj. faktu pozostawania w obrocie prawnym decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości poprzez utrzymanie jej w mocy wydaną w trybie autokontroli decyzją ostateczną;
- 6) art. 151 P.p.s.a poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której wydanie kontrolowanych decyzji było nie tylko dopuszczalne, ale także bezwzględnie konieczne.
W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Dokonując kontroli instancyjnej wyroku Sądu I instancji z dnia 19 sierpnia 2015 r., Naczelny Sąd Administracyjny miał na uwadze, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.tj.: z 2016 r., poz. 718, dalej P.p.s.a.) w postępowaniu kasacyjnym rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej następuje w granicach skargi kasacyjnej, przy uwzględnieniu z urzędu przesłanek nieważności postępowania. W niniejszej sprawie nie wystąpiły wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznanie sprawy ograniczył do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Zarzuty te nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
Wymieniony w skardze kasacyjnej jako pierwszy art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. nie stanowi samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej.
Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom procedury sądowo-administracyjnej i nie stanowi samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej, wymienionej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Na stronę skarżącą, chcącą powołać się na zarzut naruszenia tej regulacji, nałożona została powinność powiązania go z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym uchybił Sąd I instancji w toku rozpatrywania sprawy (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2017r. I FSK 2145/15 LEX nr 2314743).
Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie zarzucając naruszenie wymienionego przepisu nie wiąże go z zarzutem naruszenia przez Sąd I instancji innego przepisu P.p.s.a.
Art. 135 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, nie był stosowany przez Sąd I instancji. Zarzut naruszenia wymienionego przepisu nie może być uzasadniony uchyleniem przez Sąd I instancji decyzji, które w ocenie autora skargi kasacyjnej nie naruszają prawa.
Przepis art. 135 P.p.s.a. pozwala Sądowi I instancji na usunięcie z obrotu prawnego wszystkich rozstrzygnięć wydanych w sprawie, które są niezgodne z prawem.
Istotą konstrukcji ukształtowanej przepisem art. 135 P.p.s.a. jest powiązanie obowiązku Sądu orzekania "w głąb sprawy" z przesłanką niezbędności takiego rozstrzygnięcia dla jej końcowego załatwienia. Wyeliminowanie z obrotu prawnego innej niż zaskarżona do sądu decyzja ostateczna wchodzi w grę jedynie wówczas, gdy bez tego zabiegu załatwienie sprawy byłoby niemożliwe lub co najmniej utrudnione (por. wyroki NSA z dnia 4 kwietnia 2017r. II OSK 2990/15 LEX nr 2316318, z dnia 9 czerwca 2017r. II FSK 1273/15 LEX nr 2314045).
Tak jak stwierdzono to wcześniej art. 135 P.p.s.a., co wynika z sentencji zaskarżonego wyroku w niniejszej sprawie nie był stosowany, stąd też sformułowany w pkt. 2 skargi kasacyjnej zarzut jego nadużycia jest nieusprawiedliwiony.
Nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a.
Stosownie do w/wym. przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Nakaz "rozstrzygnięcia w granicach danej sprawy", oznacza, że Sąd nie może uczynić przedmiotem oceny innej sprawy administracyjnej, niż ta w której wniesiono skargę. Do naruszenia przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a., mogłoby dojść gdyby Sąd I instancji wyszedł poza granice rozpoznawanej sprawy lub gdyby nie dokonał kontroli decyzji w pełnym zakresie. To, że strona nie zgadza się z oceną materiału dowodowego dokonaną przez Sąd I instancji, nie oznacza jednak, że doszło do naruszenia tego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017r. I FSK 227/17 LEX nr 2312988).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji rozstrzygnął sprawę dotyczącą zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, a więc sprawę w której skarga została wniesiona. Okoliczność iż Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w zasadzie niepotrzebnie wypowiedział się na temat decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 15 października 2014r. w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, nie stanowi o naruszeniu art. 134 § 1 P.p.s.a.
Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 3 § 2 pkt. 1 P.p.s.a.
Przepis art. 3 § 2 P.p.s.a. ma charakter ustrojowy. Nie stanowi on podstawy dla czynienia zaskarżonemu orzeczeniu zarzutu błędnego rozstrzygnięcia, gdyż celowi temu służą inne przepisy. Wydanie wyroku, niezgodnego z oczekiwaniem skarżącego, nie może być utożsamiane z uchybieniem powołanej normie (por. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2017r. II GSK 4181/16 LEX nr 2341003).
Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 106 § 1 P.p.s.a. Jak wynika z uzasadnienia tego zarzutu w istocie skarga kasacyjna nie zgadza się z uzasadnieniem zaskarżonego wyroku, w którym zawarto stwierdzenie że decyzja Wojewody Wielkopolskiego z dnia 15 października 2014r. jako dotknięta wadą procesową nie wywołała skutku. Nie oznacza to jednak że Sąd nie orzekał na podstawie akt sprawy, a co najwyżej że uzasadnienie wyroku w tej części jest błędne. Twierdzenia Sądu I instancji zostały sformułowane właśnie w oparciu o akta sprawy, a ich skuteczne podważenie wymagało powołania w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 P.p.s.a.
Także zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. okazał się niezasadny z powodów na które wskazano w uzasadnieniu odnoszącym się do dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.