Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 2 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 3200/19

Uzasadnienie

\UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 31 lipca 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 191/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę R.K. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że wnioskiem z dnia 13 września 2018 r., uzupełnionym w dniu 20 września 2018 r. skarżący prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...] " wniósł o przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika – W.W.

Wnioskodawca zawarł w dniu 1 września 2015 r. z młodocianym pracownikiem W.W.- uczniem Zasadniczej Szkoły Zawodowej w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych [...] umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego. W.W. realizowała u R.K. naukę zawodu kucharz w okresie 34 miesięcy, tj. od 1 września 2015 r. do 31 czerwca 2018 r. Młodociany pracownik ukończył naukę w szkole i naukę zawodu w ramach przygotowania zawodowego u pracodawcy i zdał wymagany egzamin zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. z 2014 r., póz. 232). Egzamin w zawodzie kucharz odbył się w dniu 31 sierpnia 2018 r. i został poświadczony kopią Świadectwa Potwierdzającego Kwalifikacje w Zawodzie Nr K[...] wystawionego przez Okręgową Komisję Egzaminacyjną w [...] w dniu 31 sierpnia 2018 r.

Decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. Burmistrz [...] odmówił przyznania skarżącemu dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika W.W. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z § 10 ust. 5 pkt 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 sierpnia 2017 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. z 2017 r. poz. 1644), instruktorzy praktycznej nauki zawodu, niemający tytułu mistrza w zawodzie, muszą posiadać przygotowanie pedagogiczne lub ukończony kurs pedagogiczny, oraz świadectwo ukończenia liceum ogólnokształcącego, liceum technicznego, liceum profilowanego, uzupełniającego liceum ogólnokształcącego, technikum, branżowej szkoły II stopnia i technikum uzupełniającego, kształcących w innym zawodzie niż ten, którego będą nauczać, lub średniego studium zawodowego i tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie, którego będą nauczać, oraz co najmniej sześcioletni staż pracy w tym zawodzie nabyty po uzyskaniu tytułu zawodowego.

Cytowany powyżej przepis przewiduje trzy kryteria, których łączne spełnienie uprawnia do wykonywania funkcji instruktora zawodu, w przypadku gdy instruktor praktycznej nauki zawodu posiada świadectwo ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej w zawodzie innym niż ten, którego naucza. Pierwsze z nich dotyczy wykształcenia ponadgimnazjalnego. Drugim kryterium jest posiadanie tytułu zawodowego -robotnika wykwalifikowanego lub równorzędnego w zawodzie, którego instruktor ma nauczać. Trzecie kryterium stanowi sześcioletni staż pracy w tym zawodzie, nabyty po uzyskaniu powyższego tytułu zawodowego. Wnioskodawca posiada świadectwo ukończenia technikum w zawodzie innym niż kucharz, tj. technik elektronik.

Dopuszcza się uprawnienie do wykonywania obowiązków instruktora praktycznej nauki zawodu o ile poza przygotowaniem pedagogicznym lub kursem osoba posiada świadectwo i tytuł zawodowy ale wyłącznie w zawodzie pokrewnym do nauczanego. Zawodem pokrewnym do zawodu kucharz nie jest zawód technik elektronik. W przypadku kucharza takim zawodem jest kucharz małej gastronomii. Zatem w ocenie organu skarżący nie udokumentował posiadania tytułu robotnika wykwalifikowanego lub równorzędnego w zawodzie, którego naucza. Dokumenty przedstawione przez wnioskodawcę nie wypełniają wskazanych powyżej przesłanek. Nie posiadając tytułu robotnika wykwalifikowanego w zawodzie, w którym naucza lub równorzędnym, nie posiada również sześcioletniego stażu pracy, który liczy się od dnia uzyskania tego tytułu.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, w którym podniósł, że posiada wykształcenie średnie techniczne, kurs pedagogiczny dla instruktorów praktycznej nauki zawodu oraz staż pracy w zwodzie kucharz wynoszący: 6 lat, 8 m-cy i 27 dni przed zawarciem umowy w celu przygotowania zawodowego z W.W.. Podał, że posiada sześcioletni staż pracy, tj. we wniosku został udokumentowany staż 3 lat i 30 dni, a w piśmie 18 października 2018 r. uzupełnił dokumentację dotyczącą stażu w zawodzie kucharz o dodatkowe 3 lata 7 miesięcy i 27 dni, co łącznie stanowi 6 lat, 8 m-cy i 27 dni. Wskazał również, że legitymuje się zaświadczeniem o ukończeniu kursu dla instruktorów praktycznej nauki zawodu nr 201407435A/VII z dnia 25 lipca 2014 r., ukończył technikum i 6 letni staż pracy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, że zgodnie z art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 996 ze zm.), pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:

1. 1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;
2. 2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1.

Stosownie do art. 122 ust. 6 ustawy, dofinansowanie przyznaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego pracownika, w drodze decyzji, po stwierdzeniu spełnienia warunków określonych w ust.

1. 1. W myśl art. 122 ust. 7 ustawy, dofinansowanie jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od dnia zdania przez młodocianego pracownika egzaminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2. Do wniosku należy dołączyć:
2. 1) kopie dokumentów potwierdzających spełnienie warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1;
3. 2) kopię umowy o pracę z młodocianym pracownikiem zawartej w celu przygotowania zawodowego;
4. 3) kopię odpowiednio dyplomu lub świadectwa potwierdzającego zdanie egzaminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, albo zaświadczenie potwierdzające zdanie tego egzaminu.

Stosownie do treści art. 122 ust. 11 ustawy, dofinansowanie, o którym mowa w ust. 1, udzielane podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą w rozumieniu art. 2 pkt 17 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2018 r. póz. 362), stanowi pomoc de minimis udzielaną zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, s.

1) lub rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, s. 9).

Z załączonych przez skarżącego do wniosku kopii dokumentów wynika, że zawarł w dniu 1 września 2015 r. z młodocianym pracownikiem – W.W. umowę o pracę w celu nauki zawodu - przyuczenia do wykonywania pracy kucharza. W dniu 31 sierpnia 2018 r. W.W. zdała egzamin potwierdzający kwalifikacje w zawodzie kucharza i technika żywienia i usług gastronomicznych. Skarżący spełnił zatem dwie z wymaganych przesłanek przyznania dofinansowania.

Sporna pozostaje natomiast kwestia, czy w świetle obowiązujących przepisów prawa skarżący, jako prowadzący przygotowanie zawodowe młodocianego pracownika, spełnił trzecią z wymaganych przesłanek przyznania dofinansowania, w postaci posiadania wymaganych kwalifikacji do prowadzenia przygotowania zawodowego.

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania, przygotowanie zawodowe młodocianych może prowadzić pracodawca, osoba prowadząca zakład pracy w imieniu pracodawcy lub osoba zatrudniona u pracodawcy, pod warunkiem posiadania kwalifikacji wymaganych od instruktorów praktycznej nauki zawodu, określonych w przepisach dotyczących praktycznej nauki zawodu.

Wobec powyższego, dla spełnienia przesłanki z art. 122 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo oświatowe konieczne jest wykazanie przez pracodawcę prowadzącego przygotowanie zawodowe, że posiada wymagane kwalifikacje, które określone zostały w rozporządzaniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 sierpnia 2017 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu, a które powinny być potwierdzone stosownym dokumentem. W myśl § 2 ust. 2 rozporządzenie to stosuje się odpowiednio do młodocianych pracowników, odbywających praktyczną naukę zawodu w ramach przygotowania zawodowego.

Realizowanie przez pracodawcę praktycznej nauki zawodu, w ramach umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, uregulowane zostało w § 10 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu, zgodnie z którym zajęcia praktyczne realizowane u pracodawców i w indywidualnych gospodarstwach rolnych mogą prowadzić pracodawcy lub wyznaczeni przez nich pracownicy albo osoby prowadzące indywidualne gospodarstwa rolne, dla których praca dydaktyczna i wychowawcza z uczniami lub młodocianymi nie stanowi podstawowego zajęcia lub jest wykonywana w tygodniowym wymiarze godzin niższym niż przewidziany dla nauczycieli, w ramach obowiązującego ich tygodniowego czasu pracy - zwani dalej "instruktorami praktycznej nauki zawodu". Aby realizować praktyczną naukę zawodu, stosownie do § 10 ust. 4 tego rozporządzenia, instruktorzy praktycznej nauki zawodu muszą jednak spełniać określone przez ustawodawcę wymagania.

Przepis ten stanowi, że instruktorzy praktycznej nauki zawodu, o których mowa w ust. 2 pkt 2, powinni posiadać co najmniej tytuł mistrza w zawodzie, którego będą nauczać, lub w zawodzie wchodzącym w zakres zawodu, którego będą nauczać, i przygotowanie pedagogiczne wymagane od nauczycieli lub ukończony kurs pedagogiczny, którego program został zatwierdzony przez kuratora oświaty i obejmował łącznie co najmniej 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej, albo ukończony przed dniem 6 stycznia 1993 r. kurs pedagogiczny uprawniający do pełnienia funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu.

Zgodnie z § 10 ust. 5 rozporządzenia, instruktorzy praktycznej nauki zawodu, o których mowa w ust. 2 pkt 2, niemający tytułu mistrza w zawodzie, posiadają przygotowanie pedagogiczne lub ukończony kurs pedagogiczny, o których mowa w ust. 4, oraz:

1. 1) świadectwo ukończenia technikum, branżowej szkoły II stopnia, technikum uzupełniającego lub szkoły równorzędnej albo świadectwo ukończenia szkoły policealnej lub dyplom ukończenia szkoły pomaturalnej lub policealnej i tytuł zawodowy w zawodzie, którego będą nauczać, lub w zawodzie pokrewnym do zawodu, którego będą nauczać, oraz co najmniej trzyletni staż pracy w zawodzie, którego będą nauczać, lub
2. 2) świadectwo ukończenia liceum zawodowego i tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie, którego będą nauczać, oraz co najmniej czteroletni staż pracy w tym zawodzie nabyty po uzyskaniu tytułu zawodowego, lub
3. 3) świadectwo ukończenia liceum ogólnokształcącego, liceum technicznego, liceum profilowanego, uzupełniającego liceum ogólnokształcącego, technikum, branżowej szkoły II stopnia i technikum uzupełniającego, kształcących w innym zawodzie niż ten, którego będą nauczać, lub średniego studium zawodowego i tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie, którego będą nauczać, oraz co najmniej sześcioletni staż pracy w tym zawodzie nabyty po uzyskaniu tytułu zawodowego, lub
4. 4) dyplom ukończenia studiów wyższych na kierunku (specjalności) odpowiednim dla zawodu, którego będą nauczać, oraz co najmniej trzyletni staż pracy w tym zawodzie nabyty po uzyskaniu dyplomu lub dyplom ukończenia studiów wyższych na innym kierunku (specjalności) oraz co najmniej sześcioletni staż pracy w zawodzie, którego będą nauczać.

W świetle przytoczonych przepisów i zebranego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził, że skarżący nie posiada pełnych kwalifikacji wymaganych od instruktorów praktycznej nauki zawodu. Niewątpliwie nie spełnia warunków określonych w § 10 ust. 4 cyt. rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu, tj. nie posiada tytułu mistrza w zawodzie, którego miał nauczać, lub w zawodzie wchodzącym w zakres zawodu, którego miał nauczać. Nie spełnia również warunków wskazanych w § 10 ust. 5 cyt. rozporządzenia, tj. posiada Świadectwo Dojrzałości Technikum Zawodowego w Zespole Szkół Elektronicznych im. [...] potwierdzające uzyskanie tytułu zawodowego - technik elektronik o specjalności elektryczna i elektroniczna automatyka przemysłowa.

Zgodnie natomiast z § 10 ust. 5 pkt 1 ww. rozporządzenia, w sprawie praktycznej nauki zawodu, instruktorzy praktycznej nauki zawodu niemający tytułu mistrza w zawodzie posiadający świadectwo ukończenia szkoły policealnej muszą jednocześnie posiadać tytuł zawodowy w zawodzie, którego będą nauczać, lub w zawodzie pokrewnym do zawodu, którego będą nauczać, oraz co najmniej trzyletni staż pracy w zawodzie, którego będą nauczać. Z kolei stosownie do § 10 ust. 5 pkt 2 tego rozporządzenia, instruktorzy praktycznej nauki zawodu niemający tytułu mistrza w zawodzie posiadający świadectwo ukończenia liceum zawodowego muszą jednocześnie posiadać tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie którego będą nauczać, oraz co najmniej czteroletni staż pracy w tym zawodzie nabyty po uzyskaniu tytułu zawodowego.

Z kolei stosownie do treści § 10 ust. 5 pkt 3 ww. rozporządzenia, instruktorzy praktycznej nauki zawodu niemający tytułu mistrza w zawodzie posiadający wymienione w tym przepisie świadectwo muszą jednocześnie posiadać tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie, którego będą nauczać, oraz co najmniej sześcioletni staż pracy w tym zawodzie nabyty po uzyskaniu tytułu zawodowego.

Przedłożone przez skarżącego dowody nie potwierdzają posiadania przez niego stosownego tytułu zawodowego, bądź tytułu robotnika wykwalifikowanego lub równorzędnego w zawodzie, którego miał nauczać. Bez znaczenia jest więc okres prowadzenia działalności gastronomicznej, skoro sześcioletni staż pracy zaczyna się liczyć dopiero po uzyskaniu tytułu zawodowego (kucharza lub pokrewnych), którego skarżący nie posiada.

Skargę na powyższą decyzję wniósł skarżący.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji wskazał, że w sprawie bezspornym jest, iż skarżący zatrudniając młodocianego pracownika celem nauki zawodu, na dzień złożenia wniosku o dofinansowanie nie posiadał tytułu mistrza w zawodzie ani tytułu zawodowego – robotnika wykwalifikowanego lub równorzędnego w zawodzie, którego nauczał.

Spór w istocie dotyczy właściwej interpretacji § 10 ust. 5 pkt 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 sierpnia 2017 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu, który reguluje wymogi kwalifikacyjne przewidziane dla instruktorów praktycznej nauki zawodu nie mających tytułu mistrza w zawodzie, którego będą nauczać. Poszczególne cztery punkty § 10 ust. 5 rozporządzenia różnią się w pierwszej kolejności rodzajem wymaganego wykształcenia. W § 10 ust. 5 pkt 3 rozporządzenia przewidziane zostały trzy kryteria, których łączne spełnienie uprawnia do wykonywania funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu. Pierwsze z nich dotyczy wykształcenia ponadgimnazjalnego. Drugim kryterium jest posiadanie tytułu zawodowego - robotnika wykwalifikowanego lub równorzędnego w zawodzie, którego instruktor ma nauczać. Ostatnim kryterium jest sześcioletni staż pracy w tym zawodzie ale nabyty po uzyskaniu powyższego tytułu zawodowego.

Zdaniem Sądu, użycie w cyt. przepisie alternatyw nierozłącznych "lub" oraz koniunkcji "i" wskazuje na to, że wymóg posiadania tytułu robotnika wykwalifikowanego lub równorzędnego w nauczanym zawodzie odnosi się do wszystkich rodzajów wykształcenia wymienionych w tym przepisie. Sformułowanie natomiast wymogu 6-letniego stażu pracy "w tym zawodzie", który ma być nabyty "po uzyskaniu tytułu zawodowego" dodatkowo potwierdza przedstawione powyżej stanowisko. Staż pracy odnosi się zatem do zawodu, który będzie nauczany i co do którego instruktor nauki zawodu posiada tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie. Jest bowiem oczywiste, że instruktor powinien mieć praktykę w zawodzie, którego będzie nauczał nabytą po uzyskaniu tytułu zawodowego (§ 10 ust. 5 pkt 3 in fine rozporządzenia).

Przesłanka wynikająca z § 10 ust. 5 pkt 3 cyt. rozporządzenia jest zatem spełniona tylko wtedy, gdy w całym okresie przygotowania zawodowego osoba prowadząca posiada wymagane kwalifikacje, czyli spełniała wszystkie przewidziane przepisami warunki uprawniające ją do sprawowania funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu. Taki sam pogląd wyraził m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2101/17 na gruncie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2010 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz.U. z 2010 r., nr 244, poz. 1626). Pogląd ten zachowuje w pełni swoją aktualność, ponieważ treść cyt. powyżej przepisu § 10 określającego wymogi kwalifikacyjne przewidziane dla instruktorów praktycznej nauki zawodu nie posiadających tytułu mistrza w zawodzie, którego będą nauczać jest tożsama.

Dalej Sąd zauważył, że z przedłożonych przez skarżącego dokumentów wynika, że zatrudniając młodocianego pracownika celem nauki zawodu, na dzień złożenia wniosku o dofinansowanie nie posiadał tytułu mistrza w zawodzie ani tytułu zawodowego – robotnika wykwalifikowanego lub równorzędnego w zawodzie, którego nauczał. Bez znaczenia jest zatem okres prowadzenia działalności gastronomicznej, ponieważ, jak słusznie wskazały organy sześcioletni staż pracy, o którym mowa w § 10 ust. 5 pkt 3 rozporządzenia zaczyna się liczyć dopiero po uzyskaniu tytułu zawodowego (tj. w tym przypadku tytułu zawodowego kucharza lub zawodów pokrewnych), którego skarżący nie posiada.

Z akt sprawy wynika, że skarżący posiada Świadectwo Dojrzałości Technikum Zawodowego w Zespole Szkół Elektronicznych im. [...] potwierdzające uzyskanie tytułu zawodowego - technik elektronik o specjalności elektryczna i elektroniczna automatyka przemysłowa. Niemając zatem tytułu mistrza w zawodzie kucharza, którego nauczał skarżący posiadając świadectwo ukończenia technikum powinien jednocześnie posiadać tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie, którego nauczał oraz co najmniej sześcioletni staż pracy w zawodzie kucharza ale nabyty dopiero po uzyskaniu tytułu zawodowego. Skarżący powyższych przesłanek nie spełnił, co uzasadniało odmowę przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.

Resumując Sąd wskazał, że materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony i zbadany w sposób wyczerpujący przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a przeprowadzona przez organy administracji ocena dowodów nie narusza art. 80 k.p.a. Organ zgromadziły bowiem dowody konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, a w uzasadnieniu wydanych decyzji wskazały fakty, które uznały za udowodnione i dowody, na których się oparły. Na poparcie swojego stanowiska organ wskazał przepisy prawa, prawidłowo wyjaśniając zastosowaną podstawę prawną decyzji, co umożliwiło sądowi przeprowadzenie kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznając skargę za niezasadną, oddalił ją na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając go w całości, zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

1. 1) art. 122 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy spełnione zostały wszystkie przesłanki do przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika;
2. 2) § 10 ust. 5 pkt 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 sierpnia 2017r., w sprawie praktycznej nauki zawodu:
3. a) poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wymóg posiadania tytułu robotnika wykwalifikowanego lub równorzędnego w nauczanym zawodzie odnosi się do wszystkich rodzajów wykształcenia wymienionych w tym przepisie, podczas gdy wykładnia językowa tego przepisu wskazuje, że powyższy wymóg odnosi się wyłącznie do absolwentów średniego studium zawodowego,
4. b) poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżący nie posiada wymaganego sześcioletniego stażu pracy w zawodzie kucharza, bowiem staż pracy zaczyna się liczyć dopiero po uzyskaniu tytułu zawodowego, którego skarżący nie posiada, podczas gdy skarżący dysponuje tytułem zawodowym i odpowiednim stażem pracy, gdyż od ponad sześciu lat prowadzi działalności gastronomiczną,
5. - i w konsekwencji powyższych naruszeń błędne przyjęcie, że skarżący nie mając tytułu mistrza w zawodzie kucharz, którego nauczał, a posiadając świadectwo ukończenia technikum powinien jednocześnie posiadać tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie, którego nauczał oraz co najmniej sześcioletni staż pracy w zawodzie kucharza, ale nabyty dopiero po uzyskaniu tytułu zawodowego, skutkujących odmową przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownia.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), dalej "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w zakresie wyznaczonym przez podstawy skargi kasacyjnej.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na zarzutach naruszenia prawa materialnego. Zgodnie z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie prawa materialnego stanowi podstawę kasacyjną, jeżeli nastąpiło przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię polega na mylnym rozumieniu treści określonej normy prawnej, natomiast uchybienie prawu materialnemu przez niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej albo że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej – por. postanowienie SN z 15 października 2001 r., I CKN 102/99 (Le-xPolonica).

Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego błędna wykładnia prawa materialnego może polegać na nieprawidłowym odczytaniu normy prawnej wyrażonej w przepisie, mylnym zrozumieniu jego treści lub znaczenia prawnego, bądź też na niezrozumieniu intencji ustawodawcy (por. wyrok NSA z 13 września 2005 r., II OSK 16/05, LEX nr 192124, wyrok NSA z 23 lutego 2005 r., OSK 539/04, LEX nr 165771, czy wyrok NSA z 2 lutego 2005 r. OSK 1026/04, LEX nr 171170). Skuteczność tak podniesionego zarzutu należy oceniać w oderwaniu od ustaleń faktycznych, a jedynie w odniesieniu do bezspornych okoliczności faktycznych sprawy i uzasadnienia.

Jeśli podstawę kasacji stanowi zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, to uzasadnieniem takiego zarzutu powinno być wyjaśnienie, dlaczego przepis przyjęty za podstawę prawną nie ma związku z ustalonym stanem faktycznym i jaki przepis sąd powinien zastosować – zob. wyrok NSA z 14 października 2005 r., I FSK 107/05. Zatem, próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1). Ewentualnie może być ona skuteczna tylko w ramach podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 – wyrok NSA z 6 lipca 2004 r., FSK 192/04 (ONSAiWSA 2004, nr 3, poz. 68).

Przechodząc do oceny wskazanych w skardze kasacyjnej zarzutów wskazać należy, że zgodnie z art. 122 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe, pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:

1. 1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;
2. 2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał:
3. a) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (Dz. U. z 2018 r. poz. 1267 i 2245 oraz z 2019 r. poz. 1495),
4. b) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy;
5. 3) młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1.

Zasady i warunki odbywania przygotowania zawodowego młodocianych zostały uregulowane w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. z 2018 r. poz. 2010). Zgodnie z § 2 wskazanego rozporządzenia przygotowanie zawodowe młodocianych może prowadzić: pracodawca, osoba prowadząca zakład pracy w imieniu pracodawcy, lub osoba zatrudniona u pracodawcy - pod warunkiem posiadania kwalifikacji wymaganych od instruktorów praktycznej nauki zawodu, określonych w przepisach dotyczących praktycznej nauki zawodu.

Zgodnie z § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 sierpnia 2017 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. z 2017 r. 1644 ze zm.), zajęcia praktyczne realizowane u pracodawców i w indywidualnych gospodarstwach rolnych mogą także prowadzić:

1. 1) pracownicy, dla których praca dydaktyczna i wychowawcza z uczniami lub młodocianymi stanowi podstawowe zajęcie i jest wykonywana w tygodniowym wymiarze godzin przewidzianym dla nauczycieli,
2. 2) pracodawcy lub wyznaczeni przez nich pracownicy albo osoby prowadzące indywidualne gospodarstwa rolne, dla których praca dydaktyczna i wychowawcza z uczniami lub młodocianymi nie stanowi podstawowego zajęcia lub jest wykonywana w tygodniowym wymiarze godzin niższym niż przewidziany dla nauczycieli, w ramach obowiązującego ich tygodniowego czasu pracy
3. - zwani dalej "instruktorami praktycznej nauki zawodu".

Zgodnie z § 10 ust. 5 pkt 3 rozporządzenia instruktorzy praktycznej nauki zawodu, o których mowa w ust. 2 pkt 2, niemający tytułu mistrza w zawodzie, posiadają przygotowanie pedagogiczne lub ukończony kurs pedagogiczny, o których mowa w ust. 4, oraz:

1. 1) świadectwo ukończenia technikum, branżowej szkoły II stopnia, technikum uzupełniającego lub szkoły równorzędnej albo świadectwo ukończenia szkoły policealnej lub dyplom ukończenia szkoły pomaturalnej lub policealnej i tytuł zawodowy w zawodzie, którego będą nauczać, lub w zawodzie pokrewnym do zawodu, którego będą nauczać, oraz co najmniej trzyletni staż pracy w zawodzie, którego będą nauczać, lub
2. 2) świadectwo ukończenia liceum zawodowego i tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie, którego będą nauczać, oraz co najmniej czteroletni staż pracy w tym zawodzie nabyty po uzyskaniu tytułu zawodowego, lub
3. 3) świadectwo ukończenia liceum ogólnokształcącego, liceum technicznego, liceum profilowanego, uzupełniającego liceum ogólnokształcącego, technikum, branżowej szkoły II stopnia i technikum uzupełniającego, kształcących w innym zawodzie niż ten, którego będą nauczać, lub średniego studium zawodowego i tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie, którego będą nauczać, oraz co najmniej sześcioletni staż pracy w tym zawodzie nabyty po uzyskaniu tytułu zawodowego, lub
4. 4) dyplom ukończenia studiów wyższych na kierunku (specjalności) odpowiednim dla zawodu, którego będą nauczać, oraz co najmniej trzyletni staż pracy w tym zawodzie nabyty po uzyskaniu dyplomu lub dyplom ukończenia studiów wyższych na innym kierunku (specjalności) oraz co najmniej sześcioletni staż pracy w zawodzie, którego będą nauczać.

Bezsporne było w sprawie, której stan faktyczny nie został zakwestionowany, że skarżący zatrudniając młodocianego celem nauki zawodu, na dzień złożenia wniosku o dofinansowanie, nie posiadał tytułu mistrza w zawodzie ani tytułu zawodowego – robotnika wykwalifikowanego lub równorzędnego w zawodzie, którego nauczał.

Spór w rozpatrywanej sprawie dotyczył wykładni § 10 ust. 5 pkt 3 rozporządzenia, który reguluje wymogi kwalifikacyjne przewidziane dla instruktorów praktycznej nauki zawodu nie mających tytułu mistrza w zawodzie, którego będą nauczać. Słusznie Sąd I instancji zauważył, że poszczególne cztery punkty § 10 ust. 5 rozporządzenia różnią się w pierwszej kolejności rodzajem wymaganego wykształcenia. W § 10 ust. 5 pkt 3 rozporządzenia przewiduje się trzy kryteria, których łączne spełnienie uprawnia do wykonywania funkcji instruktora zawodu. Pierwsze z nich dotyczy wykształcenia ponadgimnazjalnego. Drugim kryterium jest posiadanie tytułu zawodowego - robotnika wykwalifikowanego lub równorzędnego w zawodzie, którego instruktor ma nauczać. Ostatnim kryterium jest sześcioletni staż pracy w tym zawodzie nabyty po uzyskaniu powyższego tytułu zawodowego.

Prawidłowe jest więc stanowisko Sądu I instancji, które zostało również wyrażone w wyroku NSA z dnia 15 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2101/17, że użycie w przepisie alternatyw nierozłącznych "lub" oraz koniunkcji "i" również wskazuje na to, że wymóg posiadania tytułu robotnika wykwalifikowanego lub równorzędnego w nauczanym zawodzie odnosi się do wszystkich rodzajów wykształcenia wymienionych w tym przepisie. Zapatrywanie to potwierdza sformułowanie wymogu 6-letniego stażu pracy "w tym zawodzie", który ma być nabyty "po uzyskaniu tytułu zawodowego". Staż pracy odnosi się zatem do zawodu, który będzie nauczany i co do którego instruktor posiada tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie. Jest bowiem oczywiste, że instruktor powinien mieć praktykę w zawodzie, którego będzie nauczał nabytą po uzyskaniu tytułu zawodowego (§ 10 ust. 5 pkt 3 in fine rozporządzenia).

Z uwagi na powyższe niezasadny okazał się zarzut sformułowany w pkt 2 lit. a) skargi kasacyjnej co do błędnej wykładni § 10 ust. 5 pkt 3 rozporządzenia poprzez przyjęcie, iż wymóg posiadania tytułu robotnika wykwalifikowanego lub równorzędnego w nauczanym zawodzie nie odnosi się do wszystkich rodzajów wykształcenia wymienionych w tym przepisie.

Odnosząc się natomiast do zarzutu błędnej wykładni § 10 ust. 5 pkt 3 rozporządzenia poprzez przyjęcie, że skarżący nie posiada wymaganego sześcioletniego stażu pracy w zawodzie kucharza, należy stwierdzić, iż tak postawiony zarzut nie mógł odnieść zamierzonego skutku. W istocie bowiem skarżący kwestionuje ustalenia faktyczne poczynione przez organ. Jak wynika natomiast z argumentacji przedstawionej na wstępie niniejszego uzasadnienia, zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zwalczenia poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych – zob. np. wyrok NSA z 22 października 2004 r., GSK 811/04 (ONSAiWSA 2005, nr 4, poz. 68). Oznacza to, że podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia w/w przepisu rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię skutkującą stwierdzeniem, że skarżący nie posiada wymaganego stażu pracy w zawodzie "kucharz", nie jest podstawą kasacyjną w rozumieniu art. 174 pkt 1 P.p.s.a., a zatem nie ma on usprawiedliwionych podstaw.

Skoro zatem, jak zostało wyżej stwierdzone, a czego nie zakwestionowano w skardze kasacyjnej, skarżący zgodnie z wymogami określonymi w ustawie Prawo oświatowe oraz powołanemu wyżej rozporządzeniu, nie spełnił określonych tam przesłanek, to brak było podstaw do dofinansowania skarżącemu kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Dlatego na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 122 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo oświatowego poprzez jego niezastosowanie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.