Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 3 października 2006 r. sygn. akt II SA/Bd 740/06 uwzględnił skargę C. B. i uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. ww. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] nr [...], którą to decyzję wydaną na podstawie art. 98a ust. 1 i 3 i art. 148 ust. 1–3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) oraz w oparciu uchwałę Rady Gminy L. z dnia [...] nr [...] w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanej jej podziałem ustalił w stosunku do właścicieli nieruchomości B. i C. B. opłatę adiacencką w wysokości 59 560 zł, tj. 40% wzrostu jej wartości. W uzasadnieniu decyzji stwierdziło, iż ustalenie tej opłaty nastąpiło zgodnie ze wskazanymi przepisami prawa.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi C. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z wnioskiem o uchylenie decyzji organów obu instancji i ustalenia opłaty adekwatnej do rzeczywistej wartości posiadanych przez niego nieruchomości. Zdaniem skarżącego podczas postępowania administracyjnego organy dopuściły się błędu w ustaleniach faktycznych, który miał istotny wpływ na wynik sprawy. Pominęły bowiem fakt, iż Sąd Rejonowy w T. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2005 r. sygn. akt [...] dokonał podziału ich majątku wspólnego. W tej sytuacji skarżący uważa, iż powinien być obciążony opłatą tylko za te grunty, których jest właścicielem.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na to, że organy administracji pominęły fakt zmiany sytuacji prawnej obojga zobowiązanych.
Obowiązek uiszczenia opłaty adiacenckiej, o której mowa w art. 98a cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami, ciąży na osobie będącej właścicielem nieruchomości w dniu, w którym decyzja organu, zatwierdzająca projekt podziału tej nieruchomości, stała się ostateczna. W rozpoznawanej sprawie dniem uprawomocnienia się decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości, był dzień [...] grudnia 2003 r. (zał. 1 do operatu szacunkowego). W tej dacie, osobami zobowiązanymi byli prawdopodobnie zarówno B. jak i C. B.. Na etapie wydawania decyzji przez organ drugiej instancji, tj. [...] maja 2006 r. ich sytuacja rodzinna i majątkowa była inna o czym skarżący poinformował pismem z dnia 20 lutego 2006 r. Z kolei o podziale majątku wspólnego skarżący poinformował organ wnosząc za jego pośrednictwem skargę do Sądu, do której załączył kopię postanowienia Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] kwietnia 2005 r. o podziale majątku wspólnego.
W ocenie Sądu pierwszej instancji zmiana sytuacji rodzinnej i majątkowej zobowiązanych po dniu uprawomocnienia się decyzji o podziale nieruchomości ma wpływ na sposób określenia zasad wnoszenia opłaty adiacenckiej przez osoby zobowiązane.
Z tych względów Sąd pierwszej instancji wskazał, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy ustali datę rozwiązania związku małżeńskiego i ustania wspólności ustawowej małżonków B.. Następnie weźmie pod uwagę podział majątku wspólnego i na tej podstawie ustali opłatę adiacencką, adekwatnie do posiadanych przez byłych małżonków gruntów podzielonej nieruchomości.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ustawą P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. i zaskarżając wyrok w całości zarzuciło:
- – naruszenie prawa materialnego – art. 98a ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst. jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) przez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że wpływ na określenie zasad wnoszenia opłaty adiacenckiej z tytułu podziału nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego małżonków, ma zmiana stosunków własnościowych zaistniała po tym, jak decyzja o podziale nieruchomości stała się ostateczna. Wskazując na powyższą podstawę wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podało, iż Wójt Gminy L. ustalając w decyzji z dnia 7 lutego 2004 r. opłatę adiacencką, do uiszczenia której zobowiązani zostali współwłaściciele B. B. i C. B. nie orzekł o zakresie odpowiedzialności każdego z nich. A zatem niezależnie od tego, że w dacie kiedy decyzja o podziale nieruchomości stała się ostateczna pozostawali oni w związku małżeńskim i nieruchomość objęta podziałem stanowiła przedmiot majątkowej wspólności małżeńskiej, to również wtedy, gdy byli oni po rozwodzie, a w związku z tym nieruchomość objęta podziałem stanowiła przedmiot współwłasności byli oni zobowiązani do wniesienia opłaty odpowiednio solidarnie jako małżonkowie albo jako współwłaściciele w częściach równych, gdyż do czasu dokonania podziału majątku wspólnego, zgodnie z treścią art. 43 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) udziały małżonków w majątku wspólnym są równe.
Natomiast z chwilą ustania małżeństwa stali się współwłaścicielami w częściach równych. A zatem podział majątku wspólnego dokonany w kwietniu 2005 r. (a więc już po podziale nieruchomości) nie może wpływać na zakres odpowiedzialności z tytułu obowiązku wniesienia opłaty adiacenckiej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 ustawy P.p.s.a. nie występują. Stąd Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrzył sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
W niniejszej sprawie jako podstawę skargi kasacyjnej wskazano naruszenie prawa materialnego, tj. art. 98a ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przez błędną jego wykładnię.
Zgodnie z tym przepisem jeżeli w wyniku podziału nieruchomości dokonanego na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego, który wniósł opłaty roczne za cały okres użytkowania tego prawa, wzrośnie jej wartość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może ustalić, w drodze decyzji, opłatę adiacencką z tego tytułu. Wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej ustala rada gminy, w drodze uchwały, w wysokości nie większej niż 50% różnicy wartości nieruchomości. Ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie 3 lat od dnia, w którym decyzja zatwierdzającą podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale stało się prawomocne.
Wartość nieruchomości przed podziałem i po podziale określa się wg cen na dzień wydania decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej. Przepisy art. 144 ust. 2, art. 147 i art. 148 ust. 1–3 stosuje się odpowiednio.
W sprawie jest niesporne, że podział nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] położonej w miejscowości K. gm. L. został dokonany na wniosek współwłaścicieli B. B. i C. B. w dniu [...] października 2003 r. Podział nieruchomości i zmiana przeznaczenia wydzielonych działek pod budownictwo mieszkaniowe spowodowały wzrost wartości nieruchomości. Według opinii rzeczoznawcy majątkowego B. K. z dnia [...] października 2005 r. wzrost wartości podzielonej nieruchomości nastąpił o kwotę 148 900 zł po odliczeniu powierzchni dróg, które przeszły z mocy prawa na własność gminy. W związku z tym Wójt Gminy L. wszczął postępowanie z urzędu i decyzją z dnia [...] ustalił opłatę adiacencką w wysokości 59 560 zł i do jej wniesienia zobowiązał B. B. i C. B., którzy w tym czasie pozostawali w związku małżeńskim i wspólności majątkowej.
Istota sprawy sprowadza się do wyjaśnienia, czy rozwiązanie związku małżeńskiego, a następnie podział majątku wspólnego zobowiązanych miał wpływ na zakres ich odpowiedzialności z tytułu obowiązku wniesienia przedmiotowej opłaty adiacenckiej.
Na skutek rozwodu ustała wspólność majątkowa małżeńska, która przekształciła się we współwłasność w równych częściach ułamkowych.
Autor skargi kasacyjnej trafnie wskazał, iż do czasu dokonania podziału majątku wspólnego stosownie do treści art. 43 ust. 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oboje małżonkowie mieli równe udziały w majątku wspólnym. Podział majątku wspólnego doprowadził m.in. do zniesienia współwłasności nieruchomości objętej postępowaniem podziałowym. To z kolei spowodowało, że przedmiotem odrębnej własności każdego z współwłaścicieli stały się indywidualnie oznaczone działki powstałe w wyniku podziału działki oznaczonej pierwotnie nr [...]. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż podział majątku wspólnego małżonków dokonany w kwietniu 2005 r. nie miał wpływu na ich zakres odpowiedzialności z tytułu obowiązku wniesienia opłaty adiacenckiej. A zatem nakazanie przez Sąd pierwszej instancji ustalenia tej opłaty adekwatnie do posiadanych przez byłych małżonków gruntów podzielonej nieruchomości doprowadziłby do sytuacji, w której na wysokość należnej opłaty adiacenckiej miałyby wpływ zdarzenia, które wystąpiły po dokonaniu podziału nieruchomości.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego odmienny pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku był wynikiem błędnej wykładni art. 98a ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.).
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając, że zaskarżony wyrok został wydany przy naruszeniu jedynie prawa materialnego spowodował, iż Naczelny Sąd Administracyjny skorzystał z uprawnienia określonego w art. 188 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i uchylił zaskarżony wyrok a rozpoznając skargę orzekł stosownie do odesłania zamieszczonego w art. 193 ustawy P.p.s.a. na podstawie przepisów, które miały zastosowanie przed Sądem pierwszej instancji. Uznał, że zmiana sytuacji rodzinnej i majątkowej zobowiązanych po dniu uprawomocnienia się decyzji o podziale nieruchomości nie miała wpływu na sposób określenia zasad wnoszenia przez nich opłaty adiacenckiej.
Mając powyższe na uwadze na mocy art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.