Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 23 września 2011 r. (sygn. akt II SA/Kr 1182/11) odrzucił złożoną przez A. J. skargę na decyzję Wojewody M. z dnia [...] maja 2011r., znak [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
Powyższe postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
A. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewody M. z dnia [...] maja 2011 r., w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
Na mocy zarządzenia z dnia 14 lipca 2011 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie 128 jej odpisów, poświadczonych za zgodność z oryginałem – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia tego pisma. A. J. nie nadesłał żądanych odpisów skargi w przepisanym terminie. W złożonym zaś przez siebie piśmie wskazał, że stronami postępowania administracyjnego powinna być wspólnota mieszkaniowa, a nie jej poszczególni członkowie.
Odrzucając skargę – na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej zwana "P.p.s.a." – Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że strona, pomimo wezwania, nie uzupełniła braków formalnych tego pisma w przepisanym terminie, nie złożyła bowiem odpisów wniesionej przez siebie skargi w liczbie wskazanej przez Przewodniczącego w wydanym w tym przedmiocie zarządzeniu.
W uzasadnieniu swego postanowienia Sąd stwierdził, że w świetle art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Strona zobligowana jest dołączyć do niej – zgodnie z art. 47 § 2 P.p.s.a. - jej odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom. Nie dołączenie odpisów skargi stanowi jej brak formalny, który należy uzupełnić zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego wydanym w tym przedmiocie (art. 49 § 1 P.p.s.a.) w terminie siedmiu dni. Konsekwencją nie uzupełnienia braków formalnych skargi jest - zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. - jej odrzucenie.
Sąd podkreślił przy tym, że z uwagi na treść art. 12 P.p.s.a., ilekroć w ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania sądowego. Zatem na wnoszącym pismo ciąży obowiązek dołączenia jego odpisów w ilości równej łącznej liczbie stron postępowania i uczestników. Do tej ostatniej grupy należą – zdaniem Sądu - m.in. członkowie wspólnoty mieszkaniowej biorący udział w postępowaniu administracyjnym, zakończonym zaskarżoną przez A. J. decyzją, która została im doręczona. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, wynik postępowania sądowego dotyczy również ich interesu prawnego, co wyczerpuje przesłanki uzasadniające ich do w/w grupy (art. 33 § 1 P.p.s.a.). Skarżący zatem był obowiązany doręczyć także odpisy skargi przeznaczone dla każdego z nich.
A. J. w złożonej skardze kasacyjnej, zaskarżając postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w całości, zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.) tj.:
- 1. art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie;
- 2. art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. poprzez pominięcie wspólnoty mieszkaniowej, jako strony postępowania.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, A. J. wniósł o uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wniesionej skargi kasacyjnej strona podniosła, że w niniejszym postępowaniu nieprawidłowo ustalono liczbę stron. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, działania wspólnoty mieszkaniowej, reprezentowanej przez zarząd, dotyczą co do zasady nieruchomości wspólnej, określonej w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903, ze zm.), co wynika wprost z rozdziału 4 tej ustawy, a w szczególności z jej art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 i 3. A. J. zwrócił uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 26 listopada 2001 r. sygn. akt OPK 19/01 (ONSA z 2002 r., z. 2, poz.
68) stwierdził, iż w celu uniknięcia sytuacji, w której w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wspólnoty mieszkaniowej powstałaby konieczność występowania wielu stron (właścicieli poszczególnych lokali), odchodzi się od konieczności występowania każdego członka wspólnoty na rzecz działania organów wspólnoty w imieniu jej członków. Strona podkreśliła jednakże, że wyjątkiem od powyższej zasady jest sytuacja, w której każdy właściciel lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość może mieć swój własny interes prawny, podlegający ochronie w oparciu o przepisy prawa cywilnego, jak i na podstawie materialno prawnych regulacji z zakresu prawa administracyjnego w sprawie, w której występuje także wspólnota mieszkaniowa. W przypadku bowiem, gdy działania wspólnoty dotyczą nieruchomości wspólnej, to każdy właściciel lokalu stanowiącego w myśl art. 2 ust. 1 w/w ustawy odrębną nieruchomość, może mieć swój własny (zindywidualizowany) interes prawny podlegający ochronie. Jeżeli więc członek wspólnoty wykaże swój indywidualny interes prawny, to może wystąpić jako strona zainteresowana w postępowaniu administracyjnym w sprawie, w której występuje także wspólnota mieszkaniowa.
Skarżący kasacyjnie podkreślił, że zarząd nieruchomością wspólną stanowi szczególny rodzaj zarządu stąd też został uregulowany w rozdziale 4 ustawy o własności lokali. Przepisy te regulują szczególny układ stosunków wynikających między właścicielami wyodrębnionych lokali na tle ich udziałów w prawie własności wspólnej nieruchomości jako prawie związanym z własnością lokali. Zarząd ten obejmuje całokształt czynności prawnych i faktycznych dotyczących majątku wspólnego — wśród nich czynności, których treścią jest zarówno zobowiązanie się do zbycia prawa majątkowego, stanowiącego składnik majątku wspólnego, jak i przeniesienie tego prawa na inną osobę. Strona zaznaczyła też, że zgodnie z art. 6 ustawy o własności lokali, wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana. Natomiast art. 21 ust. 1 tej ustawy stanowi, że zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz.
Zdaniem skarżącego kasacyjnie zasadą zatem jest występowanie w sprawie wspólnot mieszkaniowych reprezentowanych przez swój organ, obok których mogą wystąpić też ich właściciele poszczególnych lokali, w przypadku wskazania przez te osoby okoliczności uzasadniających przyjęcie, iż mają oni przymiot strony i to niezależnie od występujących w ich imieniu wspólnot.
Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego zaistniałego na gruncie przedmiotowej sprawy, skarżący kasacyjnie stwierdził, że zaskarżone postanowienie narusza przepis art. 58 § 1 pkt. 3 P.p.s.a., bowiem Sąd I instancji bezzasadnie odrzucił wniesioną przez niego skargę. Niewykonanie nieprawidłowego wezwania do uzupełnienia braków formalnych tego pisma (złożenia odpisów skargi) w niniejszej sprawie nie mogło skutkować wydaniem zaskarżonego orzeczenia. O zaistnieniu takiego braku można bowiem mówić jedynie wówczas, gdy strona składając skargę nie dołączyła odpowiedniej liczby odpisów, a zachodzi konieczność ich doręczenia pozostałym stronom i z tego względu skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu. Zasadnicze znaczenie miało zatem ustalenie, czy odpisy skargi zostały do niej dołączone oraz komu miały zostać one doręczone w celu nadania sprawie dalszego biegu.
Sąd bowiem, przed ewentualnym odrzuceniem skargi z uwagi na brak odpowiedniej liczby jej odpisów powinien był ocenić, komu należy doręczyć odpis skargi i czy brak tych odpisów w liczbie określonej w wezwaniu uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu. W ocenie skarżącego kasacyjnie w niniejszej sprawie żaden z właścicieli lokali nie występował o przyznanie statusu strony i nie wskazywał okoliczności uzasadniających, iż mają oni przymiot strony. Jeżeli zatem Przewodniczący nieprawidłowo ustalił liczbę stron i w konsekwencji wezwał skarżącego kasacyjnie do złożenia nieprawidłowej liczby odpisów Sąd nie mógł odrzucić skargi, z powodu niewykonania wadliwego zarządzenia.
Odnosząc się z kolei do drugiego spośród podnoszonych zarzutów skarżący kasacyjnie podniósł, że Sąd I instancji pomijając wspólnotę mieszkaniową, jako stronę postępowania, naruszył dyspozycję art. 183 § 2 pkt. 5 P.p.s.a. stanowiącą przesłankę nieważności postępowania. Wspólnota mieszkaniowa została bowiem pozbawiona możliwości obrony swoich praw.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Z tego powodu postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało wyłącznie na badaniu zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej, które okazały się nieusprawiedliwione.
Zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a. do pisma należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich pozostałym stronom postępowania, a jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, także po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. W sytuacji, gdy stwierdzony zostanie brak jakiegokolwiek wskazanego wyżej wymogu, to stosownie do treści art. 49 § 1 P.p.s.a. przewodniczący ma obowiązek wezwania strony, której pismo obarczone jest tym brakiem formalnym, do ich uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku skargi zastosowanie ma art. 49 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., który stanowi, iż sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych.
W niniejszej sprawie bezspornym jest, że Przewodniczący wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania poprzez nadesłanie 128 egzemplarzy odpisów skargi pod rygorem jej odrzucenia.
Nie ulega też wątpliwości, że A. J. nie uzupełnił wskazanego braku formalnego w wyznaczonym terminie, a zatem Sąd I instancji zasadnie w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. orzekł, iż wniesiona w tej sprawie skarga podlegała odrzuceniu.
Bez wpływu na powyższe stanowisko pozostaje podnoszona przez skarżącego kasacyjnie argumentacja dotycząca nieprawidłowego ustalenia liczby osób uprawnionych do otrzymania odpisu wniesionej skargi, a w konsekwencji wezwania strony do złożenia nieprawidłowej liczby odpisów. W postępowaniu administracyjnym stronami postępowania byli właściciele wyodrębnionych lokali mieszkalnych, którym została doręczona zaskarżona do Sądu decyzja Wojewody M. z dnia [...] maja 2011 r., a zatem muszą brać oni udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym, wywołanym skargą na tę decyzję, już chociażby z przyczyn formalnych wynikających z treści art. 33 § 1 P.p.s.a.
Odnośnie powoływanego w skardze kasacyjnej zarzutu nieważności postępowania (art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a.) należy wyjaśnić, że nie był on usprawiedliwiony. Dopiero bowiem pominięcie w postępowaniu sądowym podmiotu, który, jako strona brał udział w postępowaniu administracyjnym mogłoby świadczyć o nieważności postępowania prowadzonego przed sądem, z uwagi na pozbawienie strony możności obrony swoich praw.
Biorąc zatem pod uwagę, że wniesiona skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwianych podstawach, Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdzając zaistnienia przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a., na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.