Uzasadnienie
Pismem z dnia 6 czerwca 2016 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta B., wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta B. poprzez wskazanie Prezydenta Miasta B. jako organu właściwego do rozpoznania sprawy z wniosku [...] Centrum Onkologii -Szpitala Specjalistycznego w [...] z dnia 27 kwietnia 2016 r. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo M.W. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych.
W uzasadnieniu wskazał, że nieposiadający ubezpieczenia zdrowotnego M.W. w dniu 24 kwietnia 2016 r. został przyjęty w trybie nagłym do Szpitala Specjalistycznego w [...], który opuścił następnego dnia na własne żądanie nie regulując należności. W czasie pobytu w szpitalu oświadczył pracownikowi socjalnemu, że zamieszkuje wraz z konkubiną w B. przy ulicy [...], pracuje dorywczo i nie posiada ubezpieczenia zdrowotnego. M.W. nie jest mieszkańcem B. i nie przebywa na terenie tego miasta. Był zameldowany do dnia 9 maja 2013 r. w B. przy ulicy [...] w domu swoich rodziców, jednakże od kilku lat w mieście tym nie zamieszkuje i nie przebywa, nie utrzymuje z rodzicami kontaktu. W tej sytuacji, skoro miejscem pobytu M.W. jest miasto B., co wynika z jego oświadczenia oraz z faktu, że z tej miejscowości został zabrany przez pogotowie ratunkowe do szpitala, organem właściwym do rozpoznania wniosku i załatwienia sprawy jest Prezydent Miasta B., zgodnie z art. 21 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23).
Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta B., w piśmie z dnia 22 lipca 2016 r. w odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta B. jako organu właściwego w sprawie.
Wniosek ten uzasadnił tym, że podane przez M.W. miejsce pobytu w B. okazało się fikcyjne (adres przy ulicy [...] nie istnieje), nie wskazał przy tym nazwiska konkubiny, u której miał zamieszkiwać, nie można więc odszukać tej osoby w ewidencji ludności miasta B. Nie figuruje również w ewidencji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. oraz Przychodni Lekarskiej położonej najbliżej ulicy [...], a jego sytuacja jest nieznana pracownikom socjalnym MOPS w B. Okoliczność, że został zabrany do szpitala przez pogotowie ratunkowe z B. nie świadczy jeszcze o tym, że miasto to jest jego miejscem pobytu. Przyjąć należy, że ostatnim miejscem zamieszkania jest miejsce ostatniego zameldowania M. W., tj. miasto B. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, zwanej dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie zaś z art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a. rozstrzyganie tych sporów należy do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W rozpoznawanej sprawie istotnie powstał negatywny spór o właściwość między Prezydentem Miasta B. i Prezydentem Miasta B., gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do załatwienia sprawy w następstwie złożonego przez [...] Centrum Onkologii – Szpital Specjalistyczny w [...] wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo M.W. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Nie stanowi zaś przedmiotu sporu, że jest to osoba uprawniona do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 581 ze zm., zwanej dalej ustawą).
Rozstrzygając ten spór w punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo. Ustawa określając kryterium właściwości organu nie definiuje jednak pojęcia "miejsca zamieszkania". Odwołać się więc należy do rozumienia tego zwrotu wynikającego z art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r. poz. 380 ze zm.). Według treści tego przepisu miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Pojęcie to zawiera w sobie dwa nierozerwalnie ze sobą związane elementy: zamiar stałego przebywania i przebywanie osoby w danej miejscowości. Sam zamiar stałego pobytu w określonej miejscowości nie stanowi jeszcze o zamieszkiwaniu, gdyż musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości mającym cechy założenia tam ośrodka swoich interesów (por. postanowienie NSA z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OW 91/11, publ. - orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jak podkreśla się w orzecznictwie wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie jest czynnością prawną, nie wymaga więc złożenia oświadczenia woli w tym zakresie. Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, co pozwala przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość stanowi centrum spraw życiowych danej dorosłej osoby fizycznej (por postanowienie NSA z dnia 17 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OW 96/16 publ. -orzeczenia.nsa.gov.pl). W oparciu o materiał zawarty w przedstawionych aktach administracyjnych nie można jednak stwierdzić, na obszarze której miejscowości koncentruje się aktywność życiowa M.W. w sposób pozwalający przyjąć, że stanowi jego miejsce zamieszkania.
Skoro nie można jednoznacznie ustalić jego miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c. sięgnąć należy do przepisów Działu I Rozdziału 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, które wprowadzają ogólne reguły ustalania właściwości miejscowej organu administracji publicznej. Zgodnie z art. 21 § 1 pkt 3 (w sprawach niedotyczących nieruchomości lub prowadzenia zakładu pracy) w razie braku miejsca zamieszkania w kraju właściwość ustala się według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron. Dopiero jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju miejsca zamieszkania lub miejsca pobytu - właściwość miejscową organu należy ustalić według ostatniego miejsca zamieszkania lub pobytu w kraju. Jeżeli jednak w taki sposób również nie można ustalić właściwości miejscowej, wówczas, stosownie do § 2, sprawa należy do organu właściwego dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania, a w przypadku nieustalenia takiego miejsca - do organu właściwego dla obszaru dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy.
Zgromadzony materiał dostarcza wystarczających podstaw do przyjęcia, że obecnym miejscem pobytu M.W. jest miasto B. Rozstrzygające znaczenie ma treść oświadczenia świadczeniobiorcy z dnia 25 kwietnia 2016 r., złożonego w obecności pracownika socjalnego, że B. to "adres aktualnego zamieszkania". Nie ma przy tym znaczenia, że w istocie rzeczy błędny okazał się wskazany w tym oświadczeniu numer domu przy ulicy [...], skoro z innego oświadczenia M.W. z tego dnia wynikają takie okoliczności, które nie pozwalają na zakwestionowanie poglądu, że w tym mieście obecnie koncentrują się jego sprawy życiowe. Jakikolwiek dowód nie wskazuje zaś na to, by miejscem pobytu miało być miasto B., w tym także podane w piśmie Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia 20 maja 2016 r. przekazującego wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo M. W. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 15 § 2 P.p.s.a., wskazał Prezydenta Miasta B. jako organ właściwy do rozpoznania sprawy.