Uzasadnienie
Pismem z 27 kwietna 2017 r. Prezydent Miasta [...] złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy tym organem, a Prezydentem Miasta [...], w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku P. N. (dalej wnioskodawca) o udzielenie pomocy pieniężnej w formie zasiłku okresowego i zasiłku celowego na zakup leków.
W uzasadnieniu wniosku Prezydent powołał się na art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2004 r., Nr 64, poz. 593) dalej jako "u.p.s." w zw. z art. 101 ust. 2 ww. ustawy.
Powyższy wniosek został złożony w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
P. N. 14 listopada 2016 r. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej – Działu Pomocy Osobom Bezdomnym w [...] o przyznanie mu zasiłku okresowego i zasiłku celowego na zakup leków.
Prezydent Miasta [...], uznając się za organ niewłaściwy w sprawie, na podstawie art. 65 § 1 K.p.a. powyższy wniosek 25 listopada 2016 r. przekazał do Prezydenta Miasta [...].
Zawiadomieniem z 22 grudnia 2016 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] zwrócił podanie wnioskodawcy do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], podkreślając, że wnioskodawca jest osobą bezdomną, która przebywa na terenie gminy [...], gdzie tworzy rodzinę z obywatelką [...] i dwojgiem jej dzieci, a zatem właściwym miejscowo do rozpatrzenia jego wniosku jest Prezydent Miasta [...].
W odpowiedzi na wniosek, Prezydent Miasta [...], wniósł o umorzenia postępowania w związku z rozpoznaniem wniosku przez Prezydenta Miasta [...] decyzją, nr [...] z [...] stycznia 2017 r. Natomiast w przypadku rozstrzygnięcia sporu dotyczącego zwrotu wydatków zgodnie z art. 101 ust. 7 u.p.s., wskazanie, iż Prezydent Miasta [...] zobowiązany jest do zwrotu wyłącznie świadczeń przypadających na wnioskodawcę.
W uzasadnieniu wskazał, że wnioskodawca jest osobą bezdomną przebywającą na terenie gminy [...] wraz z P. R. obywatelką [...] i jej synami. Podkreślił, że w październiku 2016 r. Prezydent Miasta [...] otrzymał wniosek o przyznanie zasiłku okresowego i zasiłku celowego na opał, zakup odzieży, obuwia i biletów komunikacji miejskiej. Wniosek ten został uwzględniony w części dotyczącej wnioskodawcy, natomiast w pozostałym zakresie odnoszącym się do udzielenia pomocy P. R., wydano decyzję odmowną, ze względu na brak odpowiednich dokumentów uprawniających do udzielenia jej pomocy.
Prezydent Miasta [...] przesłał wniosek z 14 listopada 2016 r. dotyczący udzielenia pomocy dla całej rodziny do Prezydenta Miasta [...], który 22 grudnia 2016 r. odesłał dokumentację uznając, iż Prezydent Miasta [...] jest właściwy dla udzielenia pomocy dla całej rodziny. Podkreślił, że Pani R. ani jej synowie nigdy nie przebywali na terenie [...], dlatego Prezydent nie jest właściwym organem do wydanie decyzji w ww. sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej P.p.s.a.). Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Rozstrzygnięcie tego rodzaju sporu sprowadza się do wskazania organu właściwego do załatwienia sprawy w postępowaniu jurysdykcyjnym. W konsekwencji spór o właściwość może powstać wyłącznie na gruncie indywidualnej sprawy administracyjnej o stanie faktycznym przedstawionym w piśmie skierowanym do organu, która podlega władczemu rozstrzygnięciu organów administracji publicznej, w szczególności w drodze decyzji administracyjnej, a co za tym idzie jest już przedmiotem prowadzonego postępowania administracyjnego lub nie stała się nim z tego powodu, że organ odmówił nadania postępowaniu dalszego biegu. Spór o właściwość nie może w ogóle powstać, jeżeli jeden z organów mających w tym sporze pozostawać załatwił już sprawę w sposób określony w art. 104 K.p.a., czyli co do zasady wydał decyzję administracyjną rozstrzygającą ją co do istoty. Wówczas wyznaczanie organu jest bezprzedmiotowe, a kwestię właściwości można badać wyłącznie w ramach kontroli prawidłowości podjętego aktu administracyjnego, przeprowadzonej w stosownym trybie, czy to przez organ orzekający w kwestii odwołania lub wniosku o stwierdzenie nieważności, czy to przez sąd administracyjny rozpoznający skargę na ten akt (por. postanowienia NSA z: 14 czerwca 2012 r., sygn. akt I OW 66/12, LEX nr 1333874; 27 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OW 10/07, ONSA i wsa 2008/2/30; 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II GW 7/11, LEX nr 1137977).
Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, w zakresie w jakim Prezydent Miasta [...] domagał się wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o przyznanie zasiłku okresowego i zasiłku celowego na zakup leków. Prezydent wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość w sprawie, w której - wydał już wcześniej decyzję z [...] stycznia 2017 r., znak: [...] oraz z [...] stycznia 2017 r., znak: [...]. Oznacza to, że między organami nie było, w chwili złożenia wniosku przez Prezydenta Miasta [...], sporu o właściwość w zakresie organu właściwego do rozpoznania wniosku o przyznanie zasiłku okresowego i celowego. Taki wniosek organu jako bezprzedmiotowy podlega zatem umorzeniu.
Wskazać należy, że z akt sprawy wynika, że między organami Prezydentem Miasta [...] i Prezydentem Miasta [...] istnieje tylko kwestia rozliczeń udzielonej pomocy w formie zasiłku okresowego dla całej rodziny za okres od listopada 2016 r. do lutego 2017 r. w wysokości [...] zł. Tego rodzaju rozliczenie jest kwestią wtórną wobec przyznanego świadczenia i nie ma charakteru sprawy administracyjnej rozstrzyganej decyzją administracyjną (por. postanowienia NSA z: 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OW 21/15; 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I OW 55/08, LEX nr 494343).
Zagadnienie dotyczące zwrotu wydatków gminie zostało przez ustawodawcę uregulowane w art. 101 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163). Zgodnie z tym przepisem, gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania albo na ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały jest obowiązana do zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenia w miejscu pobytu. Z powołanego przepisu nie wynika, aby zwrot wydatków gminie podlegał rozstrzygnięciu w formie decyzji administracyjnej. W orzecznictwie przyjmuje się, że rozliczenia między gminami następujące na podstawie art. 101 ust. 7 u.p.s. nie są załatwiane w formie decyzji administracyjnej, tym samym nie można mówić o wystąpieniu w tych sprawach sporu o właściwość w rozumieniu art. 22 § 1 K.p.a. Przepis art. 101 ust. 7 u.p.s. nie odnosi się bowiem do organów gmin i nie wyposaża ich w kompetencję do wydania decyzji, lecz do samych gmin. Dotyczy zatem relacji majątkowej między dwiema osobami prawnymi, przybierającej postać stosunku zobowiązaniowego, w ramach którego jednej osobie przysługuje roszczenie wobec drugiej o zapłatę określonej kwoty pieniężnej. Odmienną kwestią pozostaje fakt, że ten stosunek jest uwarunkowany wcześniejszym rozstrzygnięciem o charakterze administracyjnym, określającym kwotę podlegającą zwrotowi. Spór o zwrot wydatków stanowi sprawę cywilną należącą do właściwości sądu powszechnego, która nie może być załatwiona w drodze decyzji czy innego aktu administracyjnego (por. postanowienia NSA z: 28 lutego 2007 r., sygn. akt I OW 73/06, LEX nr 362165; 22 grudnia 2008 r., sygn. akt I OW 97/08, LEX nr 564278; 1 czerwca 2010 r., sygn. akt I OW 75/10, CBOSA; 8 lutego 2012 r., sygn. akt I OW 201/11, LEX nr 1120708; 22 września 2016 r., sygn. akt I OW 104/16, CBOSA).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 15 § 2, art. 64 § 3 i art. 193 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.