Uzasadnienie
Burmistrz Miasta Ś. w piśmie z 16 sierpnia 2021 r. znak OPS.PS.053.1.2021 wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między tym organem a Burmistrzem Miasta Ł. w sprawie wniosku J. K., opiekuna prawnego R. K., o zmianę decyzji wydanej przez Burmistrza Miasta Ł. z [...] marca 2014 r. Nr [...] kierującej małoletniego R. K. do Domu Pomocy Społecznej w Ś. W uzasadnieniu wnioskodawca podniósł, że Burmistrz Miasta Ł. [...] marca 2014 r. wydał decyzję z o skierowaniu małoletniego R. K. do Domu Pomocy Społecznej dla dzieci prowadzonego przez [...] w Ś. i R. K. jest mieszkańcem tego domu od 1 września 2014 r.
J. K., będąca opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionego R. K., złożyła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. wniosek o zmianę powyższej decyzji i skierowanie R. K. do Domu Pomocy Społecznej w [A]. Wniosek ten został przekazany do Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. W ocenie Burmistrza Miasta Ś. zastosowanie w sprawie znajdzie art. 101 ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.p.s.", zgodnie z którym dla mieszkańca domu pomocy społecznej lub osoby korzystającej z usług rodzinnego domu pomocy właściwa jest gmina, która skierowała mieszkańca lub osobę do tej jednostki. Ponieważ R. K. jest mieszkańcem domu pomocy społecznej, do którego został skierowany przez Burmistrza Miasta Ł., to właśnie ten organ powinien załatwić wniosek.
W odpowiedzi na wniosek, Burmistrz Miasta Ł. podkreślił, że R. K. jest aktualnie mieszkańcem Domu Pomocy Społecznej w Ś., gdzie ma zameldowanie na pobyt stały, a ponadto jego opiekun prawny zamieszkuje w Ś. Zdaniem organu pozostającego w sporze, złożony przez J. K. wniosek wszczął nowe postępowanie. Do prowadzenia takiego postępowania powinna być właściwa gmina zamieszkania opiekuna prawnego osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej. Obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości zmiany decyzji administracyjnej o skierowaniu do domu pomocy społecznej poprzez zmianę domu pomocy. O skierowaniu do nowego domu pomocy społecznej należy rozstrzygnąć wydając nową decyzję administracyjną. Takie postępowanie wymaga zebrania całej przewidzianej prawem dokumentacji dotyczącej skierowania. Wbrew twierdzeniu wnioskodawcy, postępowanie nie dotyczy zmiany adresu domu pomocy społecznej. Dom pomocy społecznej nie zmienia swojego adresu, tylko opiekun prawny dąży do zmiany samego domu pomocy społecznej. Dlatego też, z uwagi na miejsce zamieszkania opiekuna prawnego osoby ubezwłasnowolnionej, właściwy w sprawie jest Burmistrz Miasta Świebodzice.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego a organami administracji rządowej jest sporem kompetencyjnym (art. 22 § 2 K.p.a.) rozstrzyganym przez sąd administracyjny. Rozstrzyganie sporów kompetencyjnych, o których mowa w art. 4 P.p.s.a., objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
Przez spór kompetencyjny należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Jako spór kompetencyjny można określić obiektywnie istniejącą sytuację prawną, w której zachodzi rozbieżność poglądów między organami administracji publicznej co do zakresu ich działania, w tym przede wszystkim co do upoważnienia do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej sprawy administracyjnej.
Podstawowe znaczenie dla wskazania przez Naczelny Sąd Administracyjny organu właściwego do załatwienia sprawy ma poczynienie przez organy administracji ustaleń określających przedmiot sprawy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że o sporze kompetencyjnym (o właściwość) możemy mówić jedynie w sytuacji kiedy istnieje pomiędzy organami rozbieżność stanowisk co do zakresu ich kompetencji, w odniesieniu do konkretnej tej samej sprawy administracyjnej, nie ma zaś sporu co do stanu faktycznego i stanu prawnego sprawy (postanowienia NSA: z 10 marca 2006 r. II OW 84/05, z 5 kwietnia 2011 r. II OW 13/11 i z 23 sierpnia 2011 r. II OW 62/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl podobnie jak pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu). W przeciwnym razie, kiedy nie ma zgody między organami co do oceny stanu faktycznego oraz co do tego w oparciu o jakie przepisy (prawa materialnego) należy rozstrzygnąć daną sprawę, nie występuje tożsamość sprawy.
Trudno mówić o sporze kompetencyjnym, kiedy dwa organy odnoszą się w rzeczywistości do dwu różnych spraw, chociaż dotyczących tej samej strony. Jest to pozorny spór kompetencyjny (o właściwość), gdyż nie ma w takiej sytuacji rozbieżności stanowisk w zakresie kompetencji tych organów, natomiast istnieje rozbieżność poglądów co do istoty sprawy.
Pozostające w sporze organy nie mają wspólnego organu wyższego stopnia (§ 1 pkt 1 lit. c i pkt 12 lit. c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych, Dz. U. z 2003 r. poz. 1925), zatem Naczelny Sąd Administracyjny był właściwy do rozstrzygnięcia sprawy.
W niniejszej sprawie pomiędzy Burmistrzem Miasta Ś. a Burmistrzem Miasta Ł. zaistniał negatywny spór o właściwość.
Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 u.p.s., ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z kolei, zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.s., decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Przepisem o charakterze szczególnym jest art. 101 ust. 6 u.p.s., zgodnie z którym dla mieszkańca domu właściwa jest gmina, która skierowała go do domu pomocy społecznej. Przepis ten przypisuje zatem istotne znaczenie decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej, która zachowuje znaczenie kształtujące właściwość organu pomocy społecznej dopóki pozostaje w obrocie prawnym. Zakłada zatem, że gmina, która spowodowała umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej pozostaje właściwa we wszystkich sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej dla tej osoby, w czasie jej zamieszkiwania w tym domu.
Również w sprawach zmiany domu pomocy społecznej (por. postanowienia NSA z 15 maja 2014 r. sygn. akt I OW 48/14, z 7 marca 2018 r. sygn. akt I OW 308/17, z 20 listopada 2019 r. sygn. akt I OW 122/19, czy z 4 stycznia 2022 r. sygn. akt I OW 127/21).
Z akt sprawy wynika, że R. K., na podstawie decyzji Burmistrza Miasta Ł. z [...] marca 2014 r., od 1 września 2014 r. do chwili obecnej przebywa w Domu Pomocy Społecznej dla dzieci prowadzonym przez [...] w Ś. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd, zgodnie z którym wniosek J. K., opiekuna prawnego R. K., dotyczy zmiany decyzji wydanej przez Burmistrza Miasta Ł. [...] marca 2014 r. i kierującej małoletniego R. K. do Domu Pomocy Społecznej w Ś. Wniosek złożony przez opiekuna prawnego nie jest wnioskiem o skierowanie do domu opieki społecznej, bowiem decyzja w tym przedmiocie została już wydana i obowiązuje nadal. Jest to wniosek o zmianę decyzji kierującej do domu pomocy społecznej poprzez wskazanie innego domu pomocy społecznej.
Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.