Uzasadnienie
Wnioskiem z 24 września 2021 r. Wójt Gminy [...] (Wójt) wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość miejscową między nim a Burmistrzem [...] przez wskazanie Burmistrza [...] (Burmistrz), jako organu właściwego w sprawie przyznania świadczeń pomocy społecznej w sprawie [...], zgodnie z wniesionym wnioskiem z 7 września 2021 roku.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że [...] jest mieszkańcem Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci i Młodzieży w [...] - Gmina [...]. Został tam skierowany na mocy decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] na pobyt stały. W dniu 7 września 2021 roku Dom Pomocy Społecznej w [...] przesłał do Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy w [...] wniosek [...] z prośbą o skierowanie go do DPS w [...]. Miejsko Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] uznał się za niewłaściwy i zawiadomieniem z 10 września 2021 roku przesłał wniosek wraz z dokumentacją [...] Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w [...] jako organowi właściwemu. W uzasadnieniu wskazano, że opiekun prawny Pana [...] jest mieszkańcem Gminy [...].
Wójt wskazał, że z uwagi na skierowanie [...] do Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci i Młodzieży w [...] przez Miejsko Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] na pobyt stały, na podstawie art. 101 ust. 6 u.p.s. Gmina [...] wraz z momentem skierowania stała się gminą właściwą we wszystkich sprawach dotyczących go. Wójt nie jest właściwy miejscowo do rozpatrzenia powyższego wniosku.
Wójt podkreślił, że zgodnie z dyspozycją art. 101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, dla mieszkańca domu pomocy społecznej właściwa jest gmina, która skierowała mieszkańca lub osobę do tej jednostki. Z posiadanych przez organ informacji, wynika, że decyzję w sprawie skierowania [...] do Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci i Młodzieży w [...] wydał właściwy w sprawie Miejsko Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...]. W ten sposób Miasto i Gmina [...], zgodnie z art. 101 ust 6 u.p.s., stała się organem właściwym we wszystkich sprawach dotyczących [...], w tym również w sprawie zmiany domu pomocy społecznej. [...] cały czas spełnia przesłanki z art. 54 u.p.s. stanowiące podstawę do skorzystania ze świadczenia z pomocy społecznej w postaci zapewnienia mu usług całodobowych w DPS. Obecnie zainicjowane postępowanie dotyczy tylko zmiany decyzji w sprawie świadczenia z art. 54 u.p.s. i pozostaje w ścisłym związku z decyzją wydaną w sprawie skierowania, w związku z tym w dalszym ciągu ma zastosowanie co do ustalenia właściwości gminy art. 101 ust 6 u.p.s.
Zgodnie bowiem z art. 101 ust 6 u.p.s. dla mieszkańca domu pomocy społecznej właściwa jest gmina, która skierowała go do placówki. Przepis ten należy traktować jako regulację szczególną, mającą pierwszeństwo zastosowania przed ogólną regułą ustalania właściwości wyrażoną w art. 101 ust 1 u.p.s.
W odpowiedzi na wniosek Burmistrz [...] wskazał że art. 101 ust 6 u.p.s. stanowi co do zasady wyjątek od ogólnych norm dotyczących właściwości organów w postępowaniu z zakresu pomocy społecznej (art. 101 ust 1 u.p.s.). Jako wyjątek nie powinien być więc interpretowany w sposób rozszerzający. Samo zaś brzmienie art. 101 ust 6 wskazuje, iż dla mieszkańca domu pomocy społecznej lub osoby korzystającej z usług rodzinnego domu pomocy właściwa jest gmina, która skierowała mieszkańca lub osobę do tej jednostki.
Takie sformułowanie wskazuje więc jednoznacznie, iż właściwość gminy kierującej dotyczy skierowania do konkretnej jednostki nie zaś każdego możliwego domu pomocy społecznej. Ratio legis tego przepisu jest zrozumiałe: jednostka kierująca na wstępie powinna być tą samą, która zna bieżącą sytuacje kierowanego iub jego opiekuna. W wypadku jednak zmiany opiekuna i zmiany Domu należy ustalić początkową właściwość osoby kierowanej.
Burmistrz podkreślił, że w sprawie mamy do czynienia z faktem zmiany opiekuna i wnioskowaną zmianę placówki. Tym samym więc zachodzą przesłanki ogólne z art. 101 ust. 1 u.p.s. w związku z art. 27 kodeksu cywilnego.
Mając powyższe na uwadze MGOPS w [...] uchylił już z swoją decyzję o skierowaniu i odpłatności [...] do DPS w [...] pozostawiając obowiązek dalszych działań właściwemu organowi, którym w danych okolicznościach będzie Wójt.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego a organami administracji rządowej jest sporem kompetencyjnym (art. 22 § 2 K.p.a.) rozstrzyganym przez sąd administracyjny. Rozstrzyganie sporów kompetencyjnych, o których mowa w art. 4 P.p.s.a., objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
Pozostające w sporze organy nie mają wspólnego organu wyższego stopnia (§ 1 pkt 2 lit. a. i lit. c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych, Dz. U. z 2003 r. poz. 1925), zatem Naczelny Sąd Administracyjny był właściwy do rozstrzygnięcia sprawy.
W niniejszej sprawie pomiędzy Wójtem [...] a Burmistrzem [...] zaistniał negatywny spór o właściwość.
Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 u.p.s., ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z kolei, zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.s., decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Przepisem o charakterze szczególnym jest art. 101 ust. 6 u.p.s., zgodnie z którym dla mieszkańca domu właściwa jest gmina, która skierowała go do domu pomocy społecznej. Przepis ten przypisuje zatem istotne znaczenie decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej. Zakłada zatem, że gmina, która spowodowała umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej pozostaje właściwa we wszystkich sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej dla tej osoby, w czasie jej zamieszkiwania w tym domu również w sprawach zmiany domu pomocy społecznej (por. postanowienia NSA z 15 maja 2014 r. sygn. akt I OW 48/14, z 7 marca 2018 r. sygn. akt I OW 308/17, z 20 listopada 2019 r. sygn. akt I OW 122/19, czy z 4 stycznia 2022 r. sygn. akt I OW 127/21).
Z akt sprawy wynika, że [...] decyzją Burmistrza [...] z 22 sierpnia 2018 r. skierowany został do Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci i Młodzieży w [...].
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd, zgodnie z którym wniosek [...], opiekunki prawnej [...], dotyczy zmiany decyzji wydanej przez Burmistrza [...] 22 sierpnia 2018 r. i kierującej małoletniego [...] do Domu Pomocy Społecznej w [...]. Wniosek złożony przez opiekuna prawnego nie jest wnioskiem o skierowanie do domu opieki społecznej.
W konsekwencji organem właściwym do wydania decyzji jest Burmistrz [...].
Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji