Uzasadnienie
Prezydent Miasta L., reprezentowany przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, zwrócił się o rozstrzygnięcie sporu o właściwość. Spór ten powstał pomiędzy Prezydentem Miasta L. a Prezydentem S. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej.
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L., pismem z dnia 12 listopada 2013 r., uznając się za niewłaściwy w sprawie, przesłał wniosek o skierowanie S.N. do Domu Pomocy Społecznej w S. zgodnie właściwością do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S..
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S., w piśmie z dnia 28 listopada 2013 r., uznał się za niewłaściwy w przedmiotowej sprawie.
We wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość wskazano, że zgodnie z art. 59 ust. 1 w zw. z art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r. poz. 182, ze zm.) decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwy w dniu kierowania zainteresowanego do domu pomocy społecznej, według miejsca zamieszkania tej osoby. Z wywiadów środowiskowych wynikało, że S.N. przebywał w S. Miejski Ośrodek pomocy Społecznej w L., pismem z dnia 10 marca 2014 r., poinformował, że S.N. zmarł w dniu 27 lutego 2014 r.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Prezydent S. wskazał, że przyjęcie wnioskodawcy do DPS w S. nastąpiło na skutek umowy komercyjnej. Tymczasem skierowanie do domu pomocy społecznej następuje na podstawie art. 54 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, co oznacza skierowanie do konkretnego typu domu pomocy społecznej, ale nie konkretnego DPS. Dopiero w oparciu o prawomocną decyzję o skierowaniu do danego typu domu, wydawana jest decyzja o umieszczeniu w konkretnej placówce, która powinna być możliwie najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej. Podkreślono, że nie można utożsamiać miejsca lokalizacji społecznej z miejscem zamieszkania. Miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której S.N. przebywał przed faktycznym umieszczeniem go w DPS w S., czyli L. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sądy administracyjne, zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: P.p.S..), rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie natomiast z art. 15 § 1 pkt 4 P.p.S.. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory, o których mowa w powołanym art. 4 P.p.S..
Podnieść na wstępie należy, że w przedmiotowej sprawie nie występują przesłanki umorzenia postępowania przed NSA z uwagi na śmierć S.N., ponieważ sprawa o skierowanie do domu pomocy społecznej została wszczęta przed organami samorządowymi, a te nadal pozostają w sporze. Umorzenie byłoby możliwe tylko wówczas, gdyby wnioskodawca, tj. Prezydent Miasta L. skutecznie cofnął wniosek (art. 161 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 P.p.S..), czego nie uczynił. Natomiast art. 161 § 1 pkt 2 P.p.S.. nie ma w przedmiotowej sprawie zastosowania. Postępowanie sądowoadministracyjne w tej sprawie ma za przedmiot jedynie rozstrzygnięcie sporu o właściwość, nie dotyczy więc kwestii merytorycznych lub formalnoprawnych w sprawie zawisłej przed organami. Postępowanie w sprawie administracyjnej, które dotyczyło praw osobistych strony zmarłej w toku postępowania, może z tej przyczyny zostać umorzone przez właściwy organ administracji (por. postanowienia NSA: z dnia 8 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OW 65/13 oraz z dnia 21 listopada 2013 r., sygn. akt I OW 193/13). W przedmiotowej sprawie nie występują przesłanki zawieszenia postępowania, przewidziane w art. 124 § 1 pkt 1 oraz art. 124 § 3 P.p.S.. Tym samym sprawę należy rozpatrzyć merytorycznie.
Wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie spór o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta L., a Prezydentem S. dotyczył skierowania S.N. do domu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r. poz. 182, ze zm.) decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Według zaś art. 101 ust. 1 powołanej ustawy właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Tym samym rozstrzygnięcie sporu wymagało ustalenia miejsca zamieszkania S.N.. Zauważyć należy, że ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji pojęcia "miejsce zamieszkania", a więc przyjąć należy ogólną definicję tego terminu, zawartą w art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2014 r. poz. 121; dalej: K.c.), zgodnie z którą miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję tego pojęcia składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym i wola (zamiar) stałego pobytu. Podkreślić tu należy, że wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości (por. postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2009 r., sygn. akt I OW 164/08).
Dowody zgromadzone w sprawie wskazują, że S.N. na stale zamieszkiwał w DPS w S. W wywiadach środowiskowych wskazał on DPS w S., jako miejsce stałego pobytu, a w swoim wniosku wskazał DPD w S., jako miejsce, w którym pragnie przebywać na stałe. Tym samym należy przyjąć, że S., stanowił centrum życiowe zainteresowanego, ponieważ to w tej miejscowości przebywał on z zamiarem stałego pobytu (art. 25 K.c.). Uznać więc należało, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej organem właściwym w sprawie rozpoznania wniosku S.N. jest Prezydent S. Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na powyższe, na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, orzekł jak w sentencji.