Uzasadnienie
Prezydent Miasta [...] wnioskiem z dnia [...] stycznia 2018 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między Prezydentem Miasta [...] a Burmistrzem Miasta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku T. L. o przyznanie zasiłku okresowego, zasiłku celowego na zakup obuwia oraz pokrycia kosztów pobytu w ośrodku readaptacyjnym.
We wniosku wskazał, że T. L. przebywający w Ośrodku Readaptacyjnym [...] Fundacji "[...]" w B. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o pomoc w formie zasiłku okresowego, zasiłku celowego na zakup obuwia oraz pokrycia kosztów pobytu w ośrodku. Nie znajdując podstaw do przyznania pomocy w miejscu pobytu na podstawie art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017r. poz. 1769 – dalej jako "u.p.s."), Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. przekazał ww. wniosek do rozpatrzenia według właściwości, zgodnie z miejscem ostatniego zameldowania strony na pobyt stały, do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. Zawiadomieniem z [...] stycznia 2018 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w O. przekazał natomiast wniosek T. L. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. podnosząc, że B. była ostatnim miejscem zamieszkania wnioskodawcy.
Prezydent Miasta [...] wyjaśnił, że T. L. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. Przebywa on w Ośrodku Readaptacyjnym [...] Fundacji "[...]" w B., który nie stanowi lokalu mieszkalnego zgodnie z definicją tego lokalu zawartą w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1610). Nie jest on ponadto nigdzie zameldowany na pobyt stały. Jego ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały było miasto O. Ponadto jest on osobą bezrobotną, nie zarejestrowaną w Państwowym Urzędzie Pracy, nie złożył on nadto wniosku o przydział o lokalu mieszkalnego z zasobów gminy B. W związku z powyższym w ocenie Prezydenta Miasta [...] właściwość organu należy rozpatrywać na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.
W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta [...] wniósł o wskazanie Prezydenta [...] jako organu właściwego do wydania decyzji w sprawie. W uzasadnieniu podniósł, że w niniejszej sprawie zastosowanie mają ogólne reguły ustalania właściwości organu. Wyjaśnił, że jak wynika z ustaleń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O., T. L. wiąże swój zamiar stałego pobytu z miastem B. Świadczą o tym przede wszystkim podejmowane przez niego działania od zarejestrowania się jako osoba bezrobotna w Urzędzie Pracy w B. poprzez podjęcie terapii w Ośrodku Readaptacyjnym "[...]", po zadeklarowanie korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej w Przychodni Rejonowej w B. Burmistrz Miasta [...] wskazał ponadto, że T. L. pozostaje w związku małżeńskim, jego rodzina zamieszkuje na terenie jurysdykcji miasta B., a on sam spędził tam ostanie 11 lat życia. W tym okresie nie wyraził swoimi działaniami chęci powrotu do Oleśnicy. Co więcej wszelkie czynności, w tym również złożenie spornego wniosku, dokonywał przed organami administracji publicznej właściwymi dla B. T. L. nie przemieszcza się po kraju i nie szuka swojego miejsca w innych ośrodkach stale przebywając w obrębie miasta B. Nie można, zatem mówić w jego przypadku o braku możliwości ustalenia jego miejsca pobytu, jak i zakwestionować jego charakteru tj. zamiaru stałego pobytu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art.15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej jako "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
Zaistniały w niniejszej sprawie spór ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Burmistrzem Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku T.L. o przyznanie zasiłku okresowego, zasiłku celowego na zakup obuwia oraz pokrycia kosztów pobytu w ośrodku readaptacyjnym.
Poddany kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego spór o właściwość zaistniał na gruncie sprawy z zakresu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie natomiast do treści art. 101 ust. 2 u.p.s., w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Zgodnie z zawartą w art. 6 pkt 8 u.p.s. definicją, osobą bezdomną jest osoba niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osoba niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.
Jak wynika z akt sprawy, i co nie budzi wątpliwości organów pozostających w sporze, T. L. jest osobą bezdomną w rozumieniu powyższego przepisu. Nie jest on zameldowany na pobyt stały i nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy. Jak wynika ze złożonego przez niego wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, przebywa on w Ośrodku Readaptacyjnym [...] Fundacji "[...]". Do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku właściwa miejscowo byłaby, zatem gmina jego ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały tj. [...]. W tym miejscu wskazać jednak należy na przepis art. 101 ust. 3 u.p.s., zgodnie z którym w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach niniejszej sprawy, za szczególnie uzasadnioną sytuację osobistą osoby bezdomnej ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej, uzasadniającą zastosowanie art. 101 ust. 3 u.p.s., uznać należy trwałą utratę związku między tą osobą a gminą ostatniego miejsca jej zameldowania na pobyt stały (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 19 lipca 2017 r. sygn. akt I OW 77/17 i 20 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OW 346/17, publ. CBOSA).
Jak zauważył bowiem Burmistrz Gminy [...] doszło do trwałej utraty więzi między T. L. – bezspornie uznanym za osobę bezdomną - a gminą jego ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Jak wykazano powyżej T. L. przebywa obecnie w Ośrodku Readaptacyjnym [...] Fundacji "[...]" w B. Z akt sprawy wynika ponadto, że zarejestrował się jako osoba bezrobotna w Urzędzie Pracy w B. oraz zadeklarował korzystanie ze świadczeń opieki zdrowotnej w Przychodni Rejonowej w B. Tam również mieszka jego żona, z którą pozostaje w związku małżeńskim. Ponadto mimo, że był on zameldowany na pobyt stały w Gminie [...] to od 11 lat nie przebywa na jej terenie, koncentrując swoje życie w [...].
W tej sytuacji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku T. L. w przedmiocie przyznania zasiłku celowego na zakup obuwia oraz pokrycia kosztów pobytu w ośrodku readaptacyjnym, uznać należy Prezydenta Miasta [...] na podstawie art. 101 ust. 3 u.p.s.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4, art. 15 §1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.