Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 7 marca 2017 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w O. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – powoływanej dalej jako p.p.s.a.) o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem Miasta O. a Naczelnikiem Pierwszego Urzędu Skarbowego w O., poprzez wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy wywołanej wnioskami B. C. z dnia 29 lipca 2013 r. i z dnia 15 grudnia 2014 r. o wypłatę wynagrodzenia za holowanie i przechowywanie pojazdu F. o numerze rejestracyjnym [...], przez wskazanie Prezydenta Miasta Opola jako organu właściwego do załatwienia sprawy.
W uzasadnieniu wniosku organ podatkowy wyjaśnił, że Prezydent Miasta O. przekazał mu wnioski B. C. z dnia 29 lipca 2013 r. i 15 grudnia 2014 r. o wypłatę wynagrodzenia za holowanie i przechowanie wspomnianego pojazdu. Zdaniem Prezydenta Miasta O., pojazd został usunięty z drogi w dniu 17 lutego 2009 r. na podstawie art. 130a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity - Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm., obecnie Dz. U. 2017, poz. 1260 - powoływanej dalej jako Prawo o ruchu drogowym), kiedy obowiązywał art. 130a ust. 10 tej ustawy, zgodnie z którym pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. W dniu usunięcia pojazdu z drogi, zgodnie z treścią § 8 obowiązującego w tym czasie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. z 2007 r., Nr 191, poz. 1377 ze zm. – powoływanego dalej jako rozporządzenie w sprawie usuwania pojazdów) w tego typu sprawach orzekał naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego.
Ponieważ właścicielem pojazdu w dniu jego usunięcia z drogi była Pan M. M., zamieszkały przy pl. K., [...] O., to Prezydent Miasta O. uznał, że właściwym organem do załatwienia wniosków B. C. jest Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w O..
Prezydent Miasta O. wskazywał także na treść art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r., Nr 152, poz. 1018 ze zm. – powoływanej dalej jako ustawa o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym), zgodnie z którym Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin przechowywania od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
W odpowiedzi na powyższe stanowisko Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w O. argumentował, że pojazd został usunięty z drogi w dniu 17 lutego 2009 r., a więc w czasie, gdy obowiązywał art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym, stanowiący, że pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy.
W dniu usunięcia pojazdu z drogi, jak wskazuje Prezydent Miasta O., obowiązywały również przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. (Dz.U. z 2007 r., Nr 191, poz. 1377) zgodnie z którymi o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa orzekał naczelnik właściwego urzędu skarbowego, jednakże 6-miesięczny termin, którego upływ powodował, że następowało uznanie pojazdu za porzucony z zamiarem wyzbycia się i jego przejście na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy upłynął po dniu 11 czerwca 2009 r., tj. po dacie utraty mocy obowiązującej tego przepisu na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 41/06.
Poza tym Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w O. wskazał, że konsekwencją wydania przez Trybunał Konstytucyjny wspomnianego wyroku była utrata w dniu 11 czerwca 2009 r. przez naczelników urzędów skarbowych właściwości w zakresie orzekania o przejęciu pojazdów na rzecz Skarbu Państwa, a żaden przepis prawa nie wskazał naczelnika urzędu skarbowego ani jako organu ani jako statio fisci Skarbu Państwa. Zatem brak jest podstaw, by domniemywać, że powołany wyżej art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. determinuje po stronie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w O. obowiązek we wskazanym w nim zakresie.
Organ podatkowy podkreślił przy tym, że z przepisu art. 130a ust. 10h Prawa o ruchu drogowym wynika wprost, że to starosta wydaje decyzję o zapłacie kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałych od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, a art. 13 ustawy o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym wskazuje jedynie Skarb Państwa, nie rozstrzygając odmiennie niż to jest wskazane w art. 130a ust. 10h Prawa o ruchu drogowym o organie orzekającym w takich przypadkach.
W konkluzji wskazano, że spory kompetencyjne analogiczne jak występujący na gruncie niniejszej sprawy były już przedmiotem rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wskazywał organy jednostki samorządu terytorialnego jako właściwe w sprawie.
W odpowiedzi na stanowisko Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w O. zawarte we wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Prezydent Miasta O. w piśmie z dnia 25 kwietnia 2017 r. powtórzył swoje wcześniejsze stanowisko wskazując dodatkowo, że skoro w dniu usunięcia pojazdu z drogi przechodził on na własność Skarbu Państwa z mocy prawa, to organ podatkowy powinien ponosić koszty związane z całością postępowania, a Miasto O. nie jest zobowiązane do zapłaty wynagrodzenia firmie B. C. z tytułu usuwania i przechowywania tych pojazdów na należącym do niego parkingu. Zwrócono także uwagę na fakt, że 6 miesięczny termin na odbiór pojazdu przez właściciela minął w dniu 17 sierpnia 2009 r., a więc w terminie określonym w hipotezie art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2010 r. Nr 152, poz. 1018 z późn. zm.).
W ocenie Prezydenta Miasta O., przywołany przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w O. art. 130 a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym, w brzmieniu aktualnie obowiązującym stanowi wyłącznie podstawę do wydania przez starostę decyzji administracyjnej o zwrocie kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem pojazdu, który był w posiadaniu właściciela usuniętego pojazdu z dnia jego usunięcia z drogi. W żadnym przypadku nie jest to podstawa do rozpatrzenia wniosku o wypłatę wynagrodzenia złożonego przez jednostkę wyznaczoną do usuwania pojazdów z dróg powiatu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory kompetencyjne między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. W niniejszej sprawie wystąpił tego rodzaju spór, ponieważ zarówno Prezydent Miasta O., do którego wpłynęły wnioski B. C. z dnia 29 lipca 2013 r. i z dnia 15 grudnia 2014 r. dotyczące wypłaty wynagrodzenia za holowanie i przechowywanie pojazdu F. o numerze rejestracyjnym [...], jak i Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w o., któremu wnioski te zostały przekazane uznali, że sprawa nie należy do ich właściwości.
Spór kompetencyjny może powstać tylko w ramach konkretnej sprawy administracyjnej, która jest przedmiotem prowadzonego postępowania, albo co do której odmówiono nadania biegu postępowaniu (zobacz m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I OW 205/13, Lex nr 1446577). Wymaga to precyzyjnego oznaczenia przedmiotu sprawy, czyli tej kwestii, która ma być w niej rozstrzygnięta przez jeden z organów pozostających w sporze.
W rozpatrywanym przypadku chodzi o przyznanie wynagrodzenia za holowanie i przechowywanie pojazdu usuniętego z drogi w trybie art. 130a Prawa o ruchu drogowym, przysługującego podmiotowi prowadzącemu parking. Art. 130a ust. 10 powołanej ustawy, stosownie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt P 4/06, utracił moc obowiązującą z dniem 12 czerwca 2009 r. W myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie usuwania pojazdów, który także został uznany za niezgodny z Konstytucją wyrokiem z dnia 3 czerwca 2008 r., o przejściu na rzecz Skarbu Państwa orzekał naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego.
Naczelnik urzędu skarbowego był wówczas także organem właściwym do załatwienia sprawy kosztów przechowywania i dozoru pojazdu. Wątpliwości, jakie powstały w tym zakresie, rozstrzygnął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10, w której stwierdził, że organ ten zgodnie z art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z § 3 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji powinien wydać w tym przedmiocie postanowienie, na które przysługiwało zażalenie, a następnie skarga do sądu administracyjnego. Przesądził jednocześnie, że to Skarb Państwa był zobowiązany do poniesienia analizowanych należności i to nie tylko za okres wcześniejszy, w czasie gdy biegł termin 6 miesięcy od usunięcia pojazdu.
Ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2010 r. Nr 152 poz. 1018), która weszła w życie z dniem 4 września 2010 r., znowelizowano art. 130a ust. 10 ustawy w ten sposób, że orzeczenie o przepadku własności pojazdu przekazano do właściwości sądu, zastrzegając, iż następuje ono na rzecz powiatu, a nie jak dotychczas – Skarbu Państwa. Zobowiązano też starostę do wystąpienia do sądu z wnioskiem o wydanie tego orzeczenia, skracając z sześciu do trzech miesięcy termin, w jakim właściciel usuniętego pojazdu lub osoba uprawniona może go wcześniej odebrać.
Jednocześnie w art. 130a ust. 10h ustanowiono zasadę, w myśl której koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu wskazując, że decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta.
Trzeba zwrócić uwagę, że w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. wskazanie podmiotu zobowiązanego do opłacenia omawianych kosztów powstałych w okresie poprzedzającym wejście w życie ustawy z dnia 22 lipca 2010 r., w tym zwłaszcza za okres od dnia, w którym art. 130a ust. 10 ustawy we wcześniejszym brzmieniu utracił moc wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt P 4/06, byłoby utrudnione, o ile w ogóle możliwe. Skarb Państwa nie nabywał już wtedy bowiem pojazdu z mocy prawa, co uzasadniało obciążenie go tymi kosztami, a to powiat stał się podmiotem, na rzecz którego orzeka się przepadek pojazdu, ale już bez zobowiązania go do pokrycia tych kosztów. Z tego powodu w art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. przesądzono, że koszty za ten okres ponosi, tak jak wcześniej, Skarb Państwa.
Należy zatem podkreślić, że wnioski w niniejszej sprawie zostały złożone w czasie, kiedy przepis art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym już obowiązywał. Jego skutkiem jest utrata kompetencji w unormowanej w nim materii przez naczelników urzędów skarbowych jako organów egzekucyjnych uprawnionych do przyznawania kosztów na podstawie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jednocześnie wskazany przepis stanowi kompletną i wystarczającą podstawę do prowadzenia określonego w nim postępowania. Z tego względu bez znaczenia pozostaje to, że należności w niniejszej sprawie dotyczą także okresu sprzed wejścia w życie ustawy z 22 lipca 2010 r. Okoliczność ta nie ma wpływu na właściwość organu rozstrzygającego o tych okolicznościach, sprawia natomiast, że organ ten winien uwzględnić zasady ich ustalania, m.in. określając podmiot zobowiązany w tym zakresie, które to zasady odnoszą się do danego okresu i wynikają z przepisów prawa.
Tego rodzaju pogląd prawny wpisuje się w utrwaloną linię orzeczniczą. Podobne stanowisko zawarto m.in. w postanowieniach z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt I OW 95/12, z dnia 13 lipca 2012 r., sygn. akt I OW 93/12, z dnia 17 marca 2016 r. sygn. akt I OW 268/15, z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt I OW 171/15, z dnia 17 czerwca 2015 r., sygn. akt I OW 46/15, z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt I OW 23/16 i z dnia 12 maja 2017 r., sygn. akt I OW 39/17, z którymi Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości się zgadza.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na mocy art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.