Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 27 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Wr 559/09 odmówił G. W. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, który został opłacony w formie znaków opłaty sądowej w kwocie 200 zł.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że stosownie do treści art. 86 oraz 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., możliwe jest przywrócenie terminu do dokonania danej czynności procesowej, jeśli strona nie dokonała jej bez swojej winy i gdy uprawdopodobni okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz gdy wniosek o przywrócenie terminu zostanie złożony w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu i wraz z tym wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której termin był wyznaczony. Podstawowym jednak kryterium warunkującym możliwość przywrócenia terminu jest wskazanie okoliczności uprawdopodabniających brak winy w uchybieniu terminu, bowiem nawet jeśli strona dopuści się choćby lekkiego niedbalstwa, wówczas termin nie będzie mógł być przywrócony.
Wobec powyższego, w ocenie Sądu I instancji strona skarżąca, działająca przez pełnomocnika, nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia w prawidłowy sposób wpisu sądowego od skargi. Przywołana przez pełnomocnika strony skarżącej okoliczność braku jasności regulacji normatywnych dotyczących rodzaju wpisu wymaganego w niniejszej sprawie nie uzasadnia zdaniem Sądu I instancji w sposób obiektywny żądania przywrócenia terminu. Sąd I instancji stwierdził, iż pomimo że kwestionowane orzeczenie przesądza tak o zwrocie nieruchomości jak i o obowiązku zwrotu przez T. K. zwaloryzowanej kwoty odszkodowania, to jednakże to ostatnie ma charakter pochodny w stosunku do rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu nieruchomości, a zatem nie może stanowić podstawy ustalenia wysokości wpisu sądowego. WSA we Wrocławiu wskazał, iż w tym przypadku zastosowanie ma § 1 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 24 grudnia 2003 r. Nr 221, poz. 2193) statuujący wpis stały w sprawie skargi z zakresu nieruchomości w kwocie 200 zł. Ponadto, jak podniesiono w zaskarżonym postanowieniu, pełnomocnik strony skarżącej nie miała wątpliwości w przedmiocie prawidłowej wysokości wpisu na etapie wniesienia skargi i zasadnie uznała, iż opłata ta wynosi 200 zł. Również składając wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu strona skarżąca poprawnie ustaliła wpis i w konsekwencji dokonała przelewu opłaty w odpowiedniej wysokości.
Sąd I instancji wskazał, iż powołanie się przez profesjonalnego pełnomocnika na dochowanie terminu wynikającego z art. 87 § 1 p.p.s.a. liczonego od dnia doręczenia pełnomocnikowi odpowiedzi na skargę, w której to organ zwrócił uwagę na nieprawidłową formę dokonania opłaty wskazuje, iż to wówczas strona skarżąca podjęła nie tyle wątpliwość w przedmiocie zasadności wysokości i charakteru wpisu, co prawidłowości jego opłaty w formie znaków opłaty sądowej.
Za niezasadny uznał Sąd I instancji również wniosek pełnomocnika strony skarżącej o sprawdzenie wartości przedmiotu zaskarżenia, bowiem jak zauważył Sąd w skardze nie podano wartości przedmiotu zaskarżenia, a nadto poza wszelką wątpliwością było, iż pobierany jest od niej wpis stały w wysokości 200 zł, albowiem skarga ta dotyczy sprawy z zakresu nieruchomości, określonej we wskazanym wcześniej przepisie rozporządzenia.
Na powyższe postanowienie G. W. wniosła zażalenie podnosząc zarzut naruszenia art. 86 ust. 1, a nadto art. 231 p.p.s.a., w związku z § 1 oraz § 2, ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), zwanego dalej: Rozporządzeniem, poprzez:
- 1) błędne przyjęcie, że nie zaszły przesłanki określone w art. 86, ust. 1 p.p.s.a., dopuszczające przywrócenie terminu do wniesienia opłaty sądowej, w związku z
- 2) błędnym przyjęciem, że zaszły jedynie przesłanki wynikające z § 2, ust. 3, pkt 5 Rozporządzenia - przesądzające o ustaleniu wpisu jako stałego, a nie zaszły przesłanki do zastosowania § 1 Rozporządzenia przesądzające o ustaleniu wpisu jako stosunkowego, oraz poprzez
- 3) pominięcie istotnej okoliczności, iż przedmiotem zaskarżenia objęte zostały zarówno należności pieniężne, w wysokości równej odszkodowaniu zwracane mu przez Wnioskodawców, jak i należności inne niż pieniężne – dotyczące zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
Uzasadnienie zażalenia stanowi rozwinięcie zarzutów na temat istoty ustalenia rodzaju wpisu w zależności od charakteru przedmiotu zaskarżenia, powołując się jednocześnie na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego analizy wynika, zdaniem skarżącej, iż regulacje zawarte w p.p.s.a. jak i w Rozporządzeniu regulujące rodzaj wpisu (stały czy stosunkowy) nie dają jednoznacznej odpowiedzi co do wyboru jednego prawidłowego rodzaju wpisu przy istnieniu złożonego przedmiotu zaskarżenia. Zatem istnienie nieprecyzyjnych i budzących wątpliwości interpretacyjne, również na gruncie orzecznictwa NSA, przepisów dotyczących ustalenia rodzaju wpisu (stały czy stosunkowy) jest okolicznością świadczącą o braku winy w uchybieniu terminu co do wniesienia wpisu w prawidłowy sposób. Za tę niespójność regulacji ustawowych strona nie może ponosić winy. Zdaniem skarżącej, do katalogu okoliczności wyłączających winę w uchybieniu terminu można zaliczyć brak jasnych regulacji ustawowych, zwłaszcza w sytuacji, kiedy orzecznictwo NSA może prowadzić do wyciągania dwóch rozbieżnych wniosków co do rodzaju wpisu.
Taki zaś stan podważa zasadę demokratycznego państwa prawnego, bowiem prowadzi do sytuacji kiedy niespójne przepisy dotyczące uiszczania opłat sądowych stają się narzędziem służącym do pozbawienia strony prawa dochodzenia roszczeń na drodze sądowej. Dlatego też, w niniejszej sprawie nie jest decydujące w jakiej formie został uiszczony wpis ale ustalenie jego rodzaju, o co wnioskowała skarżąca w piśmie z dnia 2 listopada 2009 r. Natomiast Sąd poprzestał na stwierdzeniu, iż wpis został uiszczony w prawidłowej wysokości. Konsekwencją prawidłowego ustalenia wpisu stosunkowego winno być wezwanie Sądu skierowane do strony o jego uiszczenie, na podstawie art. 221 p.p.s.a.
W odpowiedzi na zażalenie uczestniczka postępowania T. K. wniosła o jego oddalenie jako pozbawionego podstaw prawnych i faktycznych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Pozytywne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu, stosownie do treści art. 86 § 1 oraz art. 87 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wiąże się z wystąpieniem czterech przesłanek łącznie, takich jak: złożenie wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do złożenia tego rodzaju wniosku, uprawdopodobnienie braku winy w niedokonaniu czynności procesowej w przewidzianym terminie oraz jednoczesne dokonanie wraz ze składanym wnioskiem o przywrócenie terminu czynności procesowej.
Należy przy tym wskazać, iż zarówno w orzecznictwie jak i w doktrynie przyjmuje się, że brak winy jest pozytywną przesłanką przywrócenia terminu do dokonania konkretnej czynności w danym postępowaniu i zachodzi wtedy, gdy strona nie mogła uniknąć przeszkody, przy dołożeniu wszelkiej staranności, która uniemożliwiała jej terminowe wykonanie danej czynności.
Wobec powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentacja zaprezentowana w zażaleniu nie może znaleźć uznania, bowiem Sąd I instancji zasadnie uznał, że wniosek o przywrócenie terminu nie zawiera okoliczności uprawdopodabniających brak winy strony skarżącej w nieprawidłowym sposobie uiszczenia wpisu od skargi tzn. znakami opłaty sądowej.
Przede wszystkim, wbrew twierdzeniu strony skarżącej, w rozpoznawanej sprawie, kluczowym zagadnieniem jest sposób uiszczenia wpisu poprzez nalepienie znaków opłaty sądowej na skardze, a nie ustalenie jego rodzaju (stały czy stosunkowy) z uwagi na złożony przedmiot zaskarżenia i występujące w tym zakresie wątpliwości interpretacyjne stosownych przepisów, bowiem niezależnie od tego czy w niniejszej sprawie właściwy byłby wpis stosunkowy czy stały, to sposób jego uiszczenia tzn. fakt naklejenia znaków opłaty sądowej na skardze jest brany pod uwagę i pod tym względem Wojewódzki Sąd Administracyjny oceniał podniesione we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności uprawdopodabniające i świadczące o braku winy strony skarżącej w opłaceniu skargi w takiej formie.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie wskazuje na ugruntowane już w orzecznictwie administracyjnym stanowisko, że taki sposób uiszczenia wpisu jest nieprawidłowy, albowiem ustawodawca nie przewidział tej formy. Opłatę sądową, w tym wpis, opłaca się gotówką do kasy sądu lub na rachunek bankowy tego sądu (art. 219 § 2 p.p.s.a.) i ten katalog jest wyczerpujący (postanowienie NSA z dnia 7 maja 2004 r. sygn. akt FSK 572/04, Przegląd Podatkowy 2004/10/60, postanowienie NSA z dnia 5 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OZ 287/07, postanowienie NSA z 21 września 2005 r., sygn. akt II OZ 784/05). Zawodowy pełnomocnik wnoszący skargę w niniejszej sprawie nie wykazał w dostateczny sposób, iż uiszczenie wpisu w takiej formie odbyło się bez jego winy.
Należy bowiem zauważyć, że uchybienie obowiązkowi należytego opłacenia pisma w rozumieniu przepisu art. 221 p.p.s.a. może polegać nie tylko na uiszczeniu opłaty sądowej w niewłaściwej wysokości, czy też po upływie przewidzianego w ustawie terminu, lecz również na uiszczeniu opłaty w niewłaściwy sposób (vide: postanowienie NSA z dnia 15 lipca 2008 r. sygn. akt II OSK 1011/08).
Zatem Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż okoliczność w postaci braku jasnych regulacji ustawowych, zwłaszcza w sytuacji, kiedy orzecznictwo NSA może prowadzić do wyciągania dwóch rozbieżnych wniosków co do rodzaju wpisu nie może być okolicznością usprawiedliwiającą brak winy w opłaceniu wpisu znakami opłaty sądowej. Ponadto techniczny sposób prawidłowego uiszczenia wpisu sądowego tzn. gotówką do kasy sądu lub na rachunek bankowy tego sądu zamiast znakami opłaty sądowej nie jest zależny od rodzaju wpisu (stały lub stosunkowy).
Odnosząc się do wątpliwości w przedmiocie wpisu stałego w niniejszej sprawie należy wskazać, iż ze skargi w sposób jednoznaczny nie wynikają jakiekolwiek wątpliwości co do charakteru wpisu, tym bardziej, iż wnoszący skargę pełnomocnik nie podał wartości przedmiotu sporu, a stosownie do treści art. 215 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym, w każdym piśmie wszczynającym postępowanie sądowe w danej instancji należy podać wartość przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tej wartości zależy wysokość opłaty, miał taki obowiązek.
Na marginesie należy wskazać, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych w sprawach dotyczących zwrotu nieruchomości nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, że obowiązuje wpis stały (vide: postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 706/09, postanowienie NSA z 21 grudnia 2009 r. sygn. akt I OZ 1147/09).
Reasumując, w świetle powyższego zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest prawidłowe.
Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.