Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 21 czerwca 2016 r. sygn. akt II SAB/Bd 51/16, po rozpoznaniu sprawy ze skargi E.S. na bezczynność Wójta Gminy G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy G. do rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia 2 kwietnia 2016 r. (pkt 1); stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności (pkt 2); stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3); zasądził od Wójta Gminy G. na rzecz skarżącej kwotę 217 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 4).
W uzasadnieniu wyroku, w części odnoszącej się do jego punktu 4 podał, że o kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. z uwzględnieniem art. 206 P.p.s.a Na sumę zwróconych kosztów złożyła się kwota uiszczonego wpisu (100 zł), opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnikowi pełnomocnictwa (17 zł) oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego, które, uwzględniając nakład pracy pełnomocnika i zasadę miarkowania przy zasądzaniu zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego, Sąd ocenił na 100 zł.
Sąd I instancji podał, że warunkiem zastosowania art. 206 P.p.s.a., który stanowi, iż Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu, jest częściowe uwzględnienie skargi. Jest to jedyna przesłanka, która musi być spełniona, aby sąd mógł zasądzić na rzecz skarżącego tylko część kosztów – w sprawie niniejszej, zdaniem Sądu I instancji, warunek ten został spełniony, ponieważ Sąd ten uznał istnienie bezczynności organu, umarzając jednocześnie postępowanie sądowoadministracyjne.
Sąd I instancji podał, że wynagrodzenie pełnomocnika w niniejszym postępowaniu regulują przepisu rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz.1804), zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1a którego, stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w innej sprawie - 480 zł. Sąd I instancji nie dopatrzył się jednak, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, biorąc pod uwagę nakład pracy pełnomocnika, zawiłość sprawy, niestawiennictwo w sądzie podczas rozprawy, konieczności zasądzenia całości kwoty wymienionej w § 14 ust. 1 pkt 1a rozporządzenia, uznając wystąpienie okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 206 P.p.s.a.
Uwzględniając zastosowanie zasady miarkowania przy zasądzaniu zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącej, Sąd I instancji wziął pod uwagę okoliczność krótki okres uchybienia terminu, niekwestionowanie przez organ obowiązku wynikającego z ustawy o dostępie do informacji publicznej a także nakład pracy pełnomocnika, który w postępowaniu niniejszym ograniczył się do wniesienia skargi, w której zawarł de facto treść złożonego wniosku i przytoczył treść obowiązujących przepisów, które są Sądowi I instancji znane. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że w aktach administracyjnych znajduje się datowana na 26 kwietnia 2016 r., a więc już po udzieleniu przez organ informacji publicznej zgodnie z wnioskiem, notatka służbowa, podpisana i sporządzona przez Kierownika Referatu Organizacyjnego i Kadr Urzędu Gminy Grudziądz, z której wynika, iż Kierownik przeprowadził rozmowę telefoniczną z pełnomocnikiem skarżącej, dotyczącą wycofania skargi z uwagi na zadośćuczynienie wnioskowi.
Jak wynika z treści notatki, pełnomocnik odmówił wycofania skargi, co dowodzi, że istoty w niniejszym postępowaniu nie stanowiło rozpoznanie wniosku o udzielenie informacji publicznej. Nadto Sąd ten podniósł, że w bazie orzeczeń sądowoadministracyjnych CBOIS znajduje się sześć wyroków wydanych przez sądy administracyjne w Poznaniu, Gorzowie Wielkopolskim i Białymstoku (sygn. akt IV SAB/Po 4/16, IV SAB/Po 13/16, IV SAB/Po 8/16, II SAB/Go 7/16, II SAB/Go 14/16, II SAB/Bk 5/16) w sprawach ze skarg E.S. na bezczynność organów administracyjnych, w których w większości, wnioski sporządzone były w tożsamy sposób, zatem sprawa niniejsza jest kolejną z serii spraw, w których skarżąca wnosi o udzielenie przez organy tych samych lub podobnych informacji.
Również przed tamtejszym Sądem zawisły dwie kolejne sprawy skarżącej, w których skarży ona bezczynność Burmistrza G. (II SAB/Bd 56/16) oraz Wójta Gminy Ś. (II SAB/Bd 62/16) w przedmiocie udzielenia informacji publicznej w zakresie zbliżonym do niniejszej skargi. W dwóch ww. sprawach skarżąca reprezentowana jest przez radcę prawnego T. S. Podkreślenia wymaga, że zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w każdej ze spraw E. S. rozpoznanych w innych sądach administracyjnych w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych sugeruje, że skarżąca w każdym z tych postępowań reprezentowana jest przez tego samego pełnomocnika i wskazuje na porozumienie pomiędzy tymi podmiotami.
W zażaleniu, E. S. zaskarżyła postanowienie w punkcie 4 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy w przedmiocie kosztów postępowania w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 206 P.p.s.a, przez niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy skarga została w całości uwzględniona i nie wystąpiły okoliczności uzasadniające odstąpienie od zasady zwrotu kosztów postępowania w całości oraz art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt l c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015 r. poz. 1804) polegające na nieprzyznaniu skarżącej pełnego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego w wysokości określonej w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie od Wójta Gminy G. na rzecz skarżącej kwoty 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
W uzasadnieniu zażalenia, przytaczając orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2015 r., sygn. akt I OZ 247/15, podniesiono, że obowiązujące przepisy nie pozwalają na zasądzenie, w razie uwzględnienia skargi w całości (w tym również na skutek umorzenia postępowania na skutek autokontroli organu), zwrotu kosztów postępowania poniżej stawek minimalnych". NSA stwierdził, że użycie - w rozporządzeniu określającym wysokość stawek przysługującym radcom prawnym za zastępstwo prawne (obowiązującym w chwili wydania przytoczonego postanowienia) - "pojęcie stawki minimalnej oznacza co do zasady, że stanowi ona minimalne wynagrodzenie jakie przysługuje radcy prawnemu czy adwokatowi za prowadzenie danego rodzaju sprawy i które, jako składnik kosztów procesu, jest podstawą rozliczeń tych kosztów między stronami procesu.
Ponadto jednoznacznie wskazano, że o tym, jakie koszty należy uznać za niezbędne i celowe, co do zasady decyduje Sąd, za wyjątkiem jednak sytuacji określonych w art. 205 § 1 i § 2 P.p.s.a., w których ustawodawca przesądził, jakie koszty poniesione przez stronę działającą samodzielnie lub reprezentowaną przez nieprofesjonalnego pełnomocnika (§ 1), a także stronę reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika (§ 2) są z mocy prawa uznane za niezbędne. W tym zatem zakresie Sąd nie ma możliwości pominięcia tych kosztów lub zasadzenia ich poniżej zagwarantowane przepisami prawa wysokości".
Zdaniem skarżącej, w świetle powyższego orzeczenia Sąd I instancji nie miał podstaw do zasądzenia zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w wysokości niższej, niż wysokość stawek minimalnych przewidzianych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie jest niezasadne.
Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 200 P.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zwrot kosztów przysługuje także skarżącemu od organu w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 P.p.s.a. (stosownie do art. 201 § 1 P.p.s.a.).
W świetle art. 205 § 2 P.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.
Wyjątek od opisanej zasady uregulowany jest w art. 206 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przepis art. 206 P.p.s.a. w powołanym brzmieniu obowiązuje od dnia 15 sierpnia 2015 r. (art. 1 pkt 60 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Dz. U. z 2015 r., poz. 658) i ma zastosowanie w niniejszej sprawie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznanie, że zaistniał uzasadniony przypadek pozwalający na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, nie jest uzależnione od konieczności częściowego uwzględnienia skargi. Ustalenie, czy w sprawie zachodzi uzasadniony przypadek, zależy od swobodnej oceny sądu. Stosując art. 206 P.p.s.a. sąd działa w sposób uznaniowy, przy czym jego ocena musi jednak uwzględniać wszystkie okoliczności, które mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie.
W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji, zasądzając zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie niższej niż przewidziane w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, prawidłowo zwrócił uwagę na nieskomplikowany charakter sprawy oraz wkład pracy pełnomocnika skarżącego. Aktywność radcy prawnego w niniejszej sprawie sprowadzała się bowiem w istocie wyłącznie do napisania skargi. Również okoliczność, że skarżąca – reprezentowana każdorazowo przez radcę prawnego T. S. – wniosła do wojewódzkich sądów administracyjnych szereg zbliżonych do siebie skarg na bezczynność organów w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej – wbrew argumentacji podniesionej w zażaleniu – dawała podstawę do zastosowania art. 206 P.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. akt I OZ 709/16 oraz z dnia 14 lipca 2016 r. sygn. akt I OZ 686/16).
Wobec powyższego stwierdzić należy, iż zaskarżone postanowienie Sądu I instancji w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania odpowiada prawu.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.