Uzasadnienie
Wyrokiem z 8 września 2020 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, dalej również jako "WSA", oddalił skargę A.D. na decyzję Wojewody [...], dalej jako "Wojewoda", z dnia [...] września 2019 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za zajęcie nieruchomości.
Skarżący wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną.
Zarządzeniem z 14 grudnia 2020 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez złożenie 7 odpisów skargi kasacyjnej, natomiast zarządzeniem z 16 grudnia 2020 r., do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Na powyższe zakreślono 7-dniowy termin, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Przesyłka zawierająca powyższe wezwania została doręczona na adres pełnomocnika skarżącego 22 grudnia 2020 r. Wskutek wezwania, 28 grudnia 2020 r., tj. w wyznaczonym terminie, wpłacono kwotę 100 złotych tytułem wpisu od skargi, jednakże nie nadesłano 7 odpisów skargi kasacyjnej.
Wobec powyższego, postanowieniem z 2 lutego 2021 r., WSA odrzucił skargę kasacyjną na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a." oraz zwrócił uiszczony wpis. Sąd pierwszej instancji wskazał, że mimo wezwania, w wyznaczonym terminie pełnomocnik skarżącego nie złożył do akt sprawy 7 odpisów skargi kasacyjnej, celem ich doręczenia uczestnikom postępowania.
Na powyższe postanowienie skarżący działający przez pełnomocnika wniósł zażalenie, wnosząc o jego uchylenie. Sądowi pierwszej instancji zarzucił naruszenie "art. 177a p.p.s.a poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej w oparciu o to, iż zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie pełnomocnik skarżącego pomimo wezwania do przedłożenia siedmiu odpisów skargi kasacyjnej, nie uczynił tego w wyznaczonym mu terminie, podczas gdy pełnomocnik skarżącego otrzymał jedynie zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, pełnomocnik nie otrzymał zaś wezwania, które miałoby polegać na zobowiązaniu go do złożenia siedmiu odpisów skargi kasacyjnej, o którym mowa wyżej. Z tego względu, nie wzywając pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego, o którym mowa w poprzednim zdaniu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie nie dość, iż naruszył art. 177a p.p.s.a. to jeszcze w efekcie błędnie zastosował przepis art. 178 p.p.s.a odrzucając skargę kasacyjną wobec nieuzupełnienia braku formalnego, do którego uzupełnienia pełnomocnik strony nie został defacto wezwany a także naruszył chronione art. 45 ust l Konstytucji RP prawo skarżącego do sądu".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 176 § 2 p.p.s.a. poza wymaganiami, o których mowa w § 1, skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Przez "czynienie zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony" należy rozumieć dochowanie warunków formalnych każdego pisma procesowego składanego do sądu administracyjnego, określonych w art. 46 i art. 47 p.p.s.a. Zgodnie zaś z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, zaś stosownie do art. 47 § 1 p.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Braki formalne skargi kasacyjnej podlegają sanacji – jeżeli skarga kasacyjna nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem jej odrzucenia (art. 177a p.p.s.a.).
Stosownie zaś do art. 178 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.
Z powyższego wynika, że brakiem uniemożliwiającym nadanie skardze kasacyjnej dalszego biegu, jest m.in. niedołączenie jej odpisów dla każdej ze stron. Należy mieć przy tym na uwadze uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2013 r., I OPS 13/13, zgodnie z którą niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd.
Powyższe nie jest kwestionowane przez stronę, jak też nie ulega wątpliwości, ze skarżący nie nadesłał odpisów skargi. Jednakże podnosi on, że w przesyłce zawierającej wezwania, w istocie nie było wezwania o doręczeniu odpisów skargi kasacyjnej, a jedynie wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, twierdzenie takie nie znajduje odzwierciedlenia w materiale dowodowym. W aktach sprawy znajduje się zarządzenie z 14 grudnia 2020 r., o wezwaniu skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej przez złożenie 7 odpisów (k. 175 akt sąd.), pismo zatytułowane "wezwanie do usunięcia braków skargi kasacyjnej" w którym wykonaniu powyższego zarządzenia z 14 grudnia 2020 r., wzywa się skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej z dnia 10 grudnia 2020 w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego wezwania pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej przez nadesłanie 7 egzemplarzy odpisów skargi kasacyjne (k. 176 akt sąd.), zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego (k. 177 akt sąd.), pismo zatytułowanie "doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu" (k. 178 akt sąd.) oraz zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki zawierającej powyższe druki.
Ponadto na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, w rubryce "Rodzaj przesyłki", znajduje się wygenerowany komputerowo zapis: "wezwanie o wpis oraz braki skargi kasacyjnej". Brak więc podstaw by twierdzić, że przesyłka, która dotarła do pełnomocnika skarżącego, zawierała wezwanie do uiszczenia wpisu, a nie zawierała wezwania do nadesłania 7 odpisów skargi kasacyjnej.
Wskazać należy, że dopuszczalne jest przesyłanie w jednej przesyłce listowej kilku pism sądowych, jednak w momencie odbioru winny one być traktowane indywidualnie (por. post. SN z dnia 20 kwietnia 2000 r., I CZ 38/00, Biul. SN 2000, nr 5, poz. 15). Dla prawidłowości dokonania w ten sposób doręczenia wymaga się, aby z dołączonego do przesyłki potwierdzenia odbioru ta okoliczność wynikała. Adresat przesyłki lub inne osoby upoważnione do odbioru przesyłek potwierdzają odbiór przesyłki, zgodnie z opisaną jej zawartością, składając czytelny podpis i umieszczając datę otrzymania przesyłki, a listonosz wpisuje datę doręczenia przesyłki, imię i nazwisko odbierającego i sposób doręczenia. Zgodnie zaś z art. 65 § 1 p.p.s.a. sąd dokonuje doręczeń przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. W paragrafie 2 tego artykułu przewidziano, że do doręczania pism przez pocztę w postępowaniu sądowym stosuje się tryb doręczeń, jak w postępowaniu cywilnym.
Podkreślić zatem należy, że wypełniony prawidłowo pocztowy dowód doręczenia pisma sądowego, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 244 Kodeksu postępowania cywilnego, potwierdzający datę doręczenia wskazanych w nim pism (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 kwietnia 1998 r. III CZ 51/98 OSNC 1998). W tym zakresie dokument urzędowy korzysta bowiem z domniemania zgodności z prawdą. Do obalenia wskazanego domniemania nie jest natomiast wystarczające samo oświadczenie, że wewnątrz koperty brak było wezwania do uzupełnienia braku formalnego. Nie jest wystarczająca również kserokopia strony z książki nadawczo - odbiorczej pełnomocnika skarżącego, którą dołączył do zażalenia. W przedmiotowej sprawie, jak wynika z adnotacji znajdującej się na ZPO, sporna przesyłka zawierała wezwanie do uiszczenia wpisu oraz wezwanie do nadesłania 7 odpisów skargi kasacyjnej. Potwierdza to również układ pism w aktach sądowych.
Na ZPO osoba uprawniona przez pełnomocnika skarżącego poświadczyła odbiór korespondencji zawierającej oprócz wezwania do uiszczenia wpisu, także wezwanie do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej. Jak wskazano powyżej na k. 176 akt znajduje się pismo zatytułowane "wezwanie do usunięcia braków skargi kasacyjnej" w którym wykonaniu powyższego zarządzenia z 14 grudnia 2020 r., wzywa się skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej z dnia [...] grudnia 2020 w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego wezwania pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej przez nadesłanie 7 egzemplarzy odpisów skargi kasacyjnej. Akta sądowe prowadzi się w taki sposób, że zamieszcza się w nich pisma, w tym wezwania, które są wysyłane do stron postępowania. Skoro zaś w aktach sprawy na k. 176 akt sądowych znajduje się wezwanie, które zgodnie z ZPO zostało skarżącemu doręczone, to nie sposób uznać twierdzeń podnoszonych w zażaleniu. Z uwagi na powyższe twierdzenie skarżącego, jakoby przesyłka nie zawierała wezwania do nadesłania 7 odpisów skargi kasacyjnej, nie można było uznać za wiarygodne.
W chwili doręczenia przesyłki upoważniony do odbioru korespondencji pracownik mógł zweryfikować jej zawartość. Nie bez znaczenia jest też fakt, że pełnomocnik skarżącej będący radcą prawnym – w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej – zobligowany jest do zachowania dużo dalej posuniętej staranności niż wymagana jest od osób niebędących profesjonalnymi pełnomocnikami. Podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wyrażany był pogląd, że zawodowy charakter działalności adwokata czy też radcy prawnego powoduje, że odpowiedzialność pełnomocnika obejmuje działania wszystkich osób, którymi posługuje się wykonując swój zawód. Ustanowiony pełnomocnik odpowiada więc za błędy i zaniechania pracownika kancelarii. Właściwa organizacja wewnętrznej pracy kancelarii jest traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminu (por. postanowienie NSA z 11 czerwca 2014 r., I FZ 149/14, postanowienie NSA z 7 grudnia 2016 r., II OZ 1353/16, postanowienie z 15 września 2020 r., II OZ 611/20).
Tym samym, skoro w niniejszej sprawie w sposób prawidłowy została oznaczona przesyłka na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, a osoba ją odbierająca nie zakwestionowała jej zawartości przy odbiorze, brak jest podstaw do uznania, że korespondencja nie zawierała wezwania do nadesłania 7 odpisów skargi kasacyjnej (por. postanowienie NSA z 23 października 2018 r., I OZ 996/18, postanowienie NSA z 17 listopada 2020 r., I OZ 935/20, postanowienie z 16 września 2020 r., I OZ 535/20, postanowienie NSA z 15 września 2020 r., II OZ 611/20). Skoro zaś pełnomocnik skarżącego nie uzupełnił wszystkich braków formalnych skargi kasacyjnej, to WSA zasadnie, na podstawie art. 178 p.p.s.a., odrzucił skargę kasacyjną.
Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.