Postanowienie NSA z 23 marca 2011 r., I OZ 175/11

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 23 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 grudnia 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 265/10 o odmowie nałożenia grzywny

Sprawa

w sprawie z wniosku Z. B. w przedmiocie wymierzenia grzywny Okręgowej Radzie Adwokackiej w Krakowie postanawia: odrzucić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Barbara Adamiak przewodniczący, sprawozdawca

Uzasadnienie

Z. B. wnioskiem z dnia 19 października 2005 r. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o wymierzenie Okręgowej Radzie Adwokackiej w Krakowie, na podstawie art. 55 § 1 i § 2 w związku z art. 54 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z nieprzekazaniem Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie jego skargi z aktami w przedmiocie bezczynności Okręgowej Rady Adwokackiej odnośnie "wydania aktu i czynności dotyczących adwokat Beaty Czosnowskiej z Kancelarii Adwokackiej w Krakowie".

W dniu 2 grudnia 2005 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Krakowie przekazała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie odpis pisma strony datowanego na dzień 5 lipca 2005 r. wraz z odpowiedzią na skargę na bezczynność organu wnosząc o odrzucenie skargi. Skarga ta została odrzucona prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 grudnia 2006 r., sygn. akt III SAB/Kr 35/05.

Z. B. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 grudnia 2006 r. sygn. akt I OZ 1660/06 oddalił zażalenie na postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zarządzeniem z dnia 6 lutego 2007 r. wezwał stronę do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie z wniosku o wymierzenie grzywny. Kolejno Z. B. wnioskował o przyznanie prawa pomocy najpierw w zakresie zwolnienia go od kosztów sądowych, a następnie w zakresie zwolnienia go od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Postępowania z wniosków o przyznanie prawa pomocy zakończone zostały odpowiednio postanowieniami Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2007 r. sygn. akt I OZ 923/07 i z dnia 6 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OZ 572/08. W powyższych postępowaniach stronie nie zostało przyznane prawo pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 17 listopada 2008 r., w wyniku rozpoznania wniosku o wymierzenie grzywny Okręgowej Radzie Adwokackiej, odrzucił skargę wobec nieuiszczenia wpisu sądowego pomimo wezwania do jego uiszczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny, w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od powyższego orzeczenia, postanowieniem z dnia 24 marca 2010 r. sygn. akt I OSK 444/10 uchylił zaskarżone postanowienie wskazując, że 7-dniowy termin do uiszczenia wpisu rozpoczyna swój bieg od doręczenia stronie kolejnego wezwania do uiszczenia wpisu, a nie od doręczenia stronie postanowienia o odmowie zwolnienia jej od kosztów sądowych, czy od daty uprawomocnienia się postanowienia oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.

Po wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, strona złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i postanowieniem z dnia 7 czerwca 2010 r. została zwolniona od kosztów sądowych.

W odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny Okręgowa Rada Adwokacka pismem z dnia 15 listopada 2010 r. wyjaśniła, że po otrzymaniu pisma Z. B. z dnia 5 lipca 2005 r. i w związku z jego treścią udzieliła odpowiedzi Z. B. pismem z dnia 27 lipca 2005 r., w którym poinformowała go, że w opisywanej sprawie było prowadzone i zakończone postępowanie skargowe, o czym strona została poinformowana pismem z dnia 14 kwietnia 2005 r. sygn. akt SK 31/2005. Dodatkowe informacje skierowano do niej pismem z dnia 8 czerwca 2005 r. sygn. akt SK 31/2005, a także w korespondencji z dnia 10 czerwca 2005 r. (L. Dz. 2092/05) skierowanej do strony. W szczególności poinformowano Z. B., że w związku z tym, iż "zostały wyjaśnione wszelkie podnoszone przez niego zastrzeżenia i został poinformowany o instytucji przymusu adwokackiego oraz prawidłowości postępowania ustanowionego z urzędu pełnomocnika, to droga zaskarżenia przewlekłości postępowania i bezczynności organów nie jest prawnie uzasadniona, a dalsza korespondencja zostanie odłożona do akt sprawy bez pisemnej reakcji". Okręgowa Rada Adwokacka wniosła o odrzucenie wniosku Z. B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznając wniosek o wymierzenie Okręgowej Radzie Adwokackiej grzywny na podstawie art. 55 § 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowieniem z dnia 14 grudnia 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 265/10 odmówił nałożenia grzywny.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że z treści pisma Z. B. z dnia 5 lipca 2005 r. nie wynika jednoznacznie, iż jest to skarga w rozumieniu przepisów powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd wywodził, że jest ono wprawdzie zaadresowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oraz "zawiera odwołania do niektórych przepisów ustawy – p.p.s.a., ale główny zarzut jaki Z. B. stawia w tym piśmie Okręgowej Radzie Adwokackiej w Krakowie dotyczy sprawy podjęcia czy odmowy podjęcia postępowania dyscyplinarnego wobec adwokata (do wszczęcia którego nie ma uprawnień) oraz do wyznaczenia nowego adwokata, a taki przedmiot postępowania nie należy do kognicji sądownictwa administracyjnego".

W ocenie Sądu charakter i treść pisma z dnia 5 lipca 2005 r. świadczyły o braku zadowolenia Z. B. z wykonania określonego innymi przepisami prawa działania konkretnego adwokata czy Okręgowej Rady Adwokackiej w Krakowie i mogły wskazywać nie na skargę z powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ale na skargę, o jakiej stanowi Dział VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98 poz. 1071 ze zm.).

Sąd wskazał, że z wyjaśnień Okręgowej Rady Adwokackiej w Krakowie i nadesłanych dokumentów wynika, że organ potraktował pismo Z. B. jako skargę w trybie Działu VIII k.p.a., a taka skarga nie podlega przekazaniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Z uwagi na powyższe Sąd postanowił nie uwzględnić wniosku Z. B. o wymierzenie grzywny organowi przyjmując, że nie wystąpiły przesłanki uzasadniające jej wymierzenie, a przewidziane w art. 55 § 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł Z. B., zaskarżając postanowienie w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2) powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 55 § 1 i § 2 w związku z art. 54 § 1 i § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przyjęcie, że wymierzenie grzywny na podstawie powyższych przepisów stanowi prerogatywę sądu a okoliczności sprawy nie dają podstaw do nałożenia takiej grzywny Okręgowej Rady Adwokackiej. W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło to do bezzasadnej odmowy nałożenia grzywny.

Na tej podstawie wnoszono o:

1. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie;
2. rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 182 § 1 p.p.s.a.;
3. zasądzenie na rzecz Z. B. kosztów postępowania wg norm przepisanych;
4. przyznanie pełnomocnikowi z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisanych oświadczając, że opłaty te nie zostały zapłacone w całości lub części.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 55 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) "§ 1. W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. § 2. Jeżeli organ nie przekazał sądowi skargi mimo wymierzenia grzywny, sąd może na żądanie skarżącego rozpoznać sprawę na podstawie nadesłanego odpisu skargi, gdy stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości. § 3. O rażących przypadkach naruszenia obowiązków, o których mowa w § 2 lub w art. 54 § 2, skład orzekający lub prezes sądu zawiadamia organy właściwe do rozpatrywania petycji, skarg i wniosków".

W uchwale z dnia 7 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FPS 1/08 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: "1. Wniosek o wymierzenie organowi grzywny, wymieniony w art. 55 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a., jest pismem wszczynającym odrębne postępowanie w rozumieniu art. 63 P.p.s.a., od którego na podstawie art. 230 § 1 i 2 P.p.s.a. pobiera się wpis sądowy.

2. Od postanowienia, o którym mowa w art. 55 § 1 zdanie drugie P.p.s.a., zgodnie z art. 173 § 1 in fine P.p.s.a. w związku z art. 194 § 1 pkt 10 P.p.s.a. służy stronie zażalenie, a nie skarga kasacyjna" (ONSAiWSA 2008/3/42).

Mając na uwadze powyższe i przyjmując założenie, że treść pisma wskazuje intencję strony, pismo Z. B. z dnia 27 stycznia 2011 r., zgodnie z intencją strony, stanowi zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 grudnia 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 265/10.

Z powyższego wniosku wynika, że zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 265/10 wniesione zostało po upływie terminu przewidzianego w art. 194 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie ze wskazanym w zdaniu poprzednim przepisem: "Zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia". Doręczone pełnomocnikowi Z. B. w dniu 4 stycznia 2011 r. postanowienie zostało zaskarżone w dniu 23 stycznia 2011 r., a więc z naruszeniem art. 194 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który determinuje zasady i kryteria kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny.

Jak wynika z akt sprawy, wraz z doręczeniem postanowienia z dnia 14 grudnia 2010 r., strona została pouczona o możliwości jego zaskarżenia za pomocą środka odwoławczego jakim jest skarga kasacyjna. Okoliczność ta może stanowić ewentualną przesłankę przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 14 grudnia 2010 r. przy uprawdopodobnieniu jej przez stronę, jak również przy uprawdopodobnieniu innych, przewidzianych w powołanej ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi okoliczności, co skutkuje przywróceniem terminu do podjęcia przez stronę czynności w postępowaniu sądowym.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 178 i art. 180 w związku z art. 197 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.