Postanowienie NSA z 28 września 2022 r., I OZ 437/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 28 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 850/22 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi

Sprawa

w sprawie ze skargi D. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania kopii dokumentów postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Elżbieta Kremer przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 850/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek D. O. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie zostało doręczone skarżącemu w dniu 7 lipca 2021 r. z pouczeniem o możliwości wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w terminie 30 dni.

Skarżący w dniu 14 lipca 2021 r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wskazał, że wnosi o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi na postanowienie z dnia 22 czerwca 2021 r.

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie prawomocnym postanowieniem z dnia 9 września 2021 r. sygn. akt I SPP/Wa 219/21 przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.

Okręgowa Izba Radców Prawnych w Warszawie pismem z dnia 17 grudnia 2021 r. poinformowała Sąd, że na osobę pełnomocnika skarżącego wyznaczono radcę prawnego R. J. Z kolei w piśmie z dnia 14 stycznia 2022 r. poinformowała Sąd, że ww. otrzymał zawiadomienie o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu w dniu 4 stycznia 2022 r.

Pełnomocnik skarżącego w dniu 7 marca 2022 r. (data stempla pocztowego) wniósł skargę na postanowienie z dnia 22 czerwca 2021 r., wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu podniósł, że skarżący zaskarżone postanowienie odebrał w dniu 7 lipca 2021 r., zaś już w dniu 14 lipca 2021 r. wystąpił do Sądu z wnioskiem o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi na ww. postanowienie i reprezentowania go przed sądem. Pełnomocnik został ustanowiony dopiero postanowieniem z dnia 9 września 2021 r. Skarżący, przebywając w zakładzie karnym oraz będąc osobą "upośledzoną intelektualnie w stopniu lekkim" i nie mając środków na pełnomocnika z wyboru, nie mógł złożyć skargi w ustawowym terminie. Zrobił to zatem dopiero po ustanowieniu pełnomocnika z urzędu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucając ww. wniosek zauważył, że w dniu 4 stycznia 2022 r. pełnomocnik skarżącego otrzymał zawiadomienie o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu. W dniu 11 stycznia 2022 r. wystąpił do organu z wnioskiem o umożliwienie wglądu do akt, zaś w dniu 24 lutego 2022 r. otrzymał akta do przejrzenia. Zdaniem Sądu, to w tej dacie (najkorzystniejszej dla skarżącego) ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi. Tym samym siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia upłynął w dniu 3 marca 2022 r. Wniosek taki pełnomocnik skarżącego złożył natomiast w dniu 7 marca 2022 r., a zatem z uchybieniem terminu.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł D. O., zarzucając naruszenie:

1. art. 87 § 1 P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię przejawiającą się na błędnym uznaniu przez Sąd, że w dniu zapoznania się pełnomocnika z aktami sprawy (24 lutego 2022 r.) ustała przyczyna uchybienia terminu oraz zaczął biec siedmiodniowy terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, w rezultacie błędne uznanie, iż przedmiotowy wniosek skarżącego był spóźniony, podczas gdy ustanie przyczyny uchybienia terminu nastąpiło w momencie odbioru przez skarżącego pisma od pełnomocnika ustanowionego z urzędu, w którym to piśmie pełnomocnik poinformował skarżącego o możliwości niezwłocznego skontaktowania się z nim celem złożenia dodatkowych wyjaśnień lub dowodów mogących mieć znaczenie w sprawie;
2. art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na braku wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Spóźniony zaś lub z mocy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym (art. 88 P.p.s.a.). Z brzmienia powołanych przepisów wynika, że Sąd w pierwszej kolejności ocenia, czy wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem terminu. Dopiero w razie uznania, że termin ten został zachowany, badaniu podlegają przesłanki uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminu do dokonania danej czynności procesowej.

Na tle powołanych przepisów w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się pogląd, zgodnie z którym w przypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 P.p.s.a., dniem w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2006 r. sygn. akt I FZ 198/06, z dnia 8 maja 2017 r. sygn. akt I OZ 688/17, z dnia 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OZ 1248/17 oraz z dnia 15 stycznia 2020 r. sygn. akt I OZ 1329/19). Jednocześnie zauważyć należy, że przepis art. 87 § 1 P.p.s.a. wskazuje na termin 7 dni liczony od "czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi". Okoliczność ta jest podstawą do formułowania w orzecznictwie stanowiska, że siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. rozpoczyna bieg po dacie, w której ustanowiony - w ramach przyznanego stronie prawa pomocy - pełnomocnik realnie mógł sporządzić i wnieść skargę. Czym innym jest bowiem termin trwania przeszkody rozumiany jako czas, w którym taki pełnomocnik ma obiektywną możliwość "przygotowania" się do wniesienia skargi, a czym innym jest siedmiodniowy termin, przepisany do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Terminy te się nie przenikają, lecz następują kolejno po sobie. Realnie zatem pełnomocnik może złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi po upływie trzydziestodniowego terminu niezbędnego do jej sporządzenia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2014 r. sygn. akt I OZ 76/14, z dnia 6 lutego 2014 r. sygn. akt I OZ 63/14, z dnia 24 stycznia 2014 r. sygn. akt II FZ 1544/13 z dnia 19 lipca 2012 r. sygn. akt II OZ 612/12 oraz z dnia 17 listopada 2021 r. sygn. akt II OZ 779/21).

W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, właściwie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ocenił, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi podlegał odrzuceniu w oparciu o przepis art. 88 P.p.s.a.

Jak wynika bowiem z akt sprawy postanowieniem starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 2021 r. sygn. akt I SPP/Wa 219/21 przyznane zostało skarżącemu prawo pomocy poprzez m.in. ustanowienie radcy prawnego. Wyznaczony przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w Warszawie pełnomocnik z urzędu – radca prawny R. J. zawiadomienie o tym fakcie otrzymał w dniu 4 stycznia 2022 r. wraz z informacją o konieczności zbadania akt oraz zawiadomienia strony listem poleconym o wyznaczeniu pełnomocnikiem. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi został natomiast wniesiony przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika z urzędu w dniu 7 marca 2022 r. Oznacza to, że wniosek ten został złożony z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a.

Należy przy tym zauważyć, że Sąd I instancji przyjął w zaskarżonym postanowieniu bardziej korzystną datę ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi niż wynikającą z przedstawionych wcześniej rozważań. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie miał bowiem na uwadze okoliczność, że pełnomocnik z urzędu w dniu 11 stycznia 2022 r. wystąpił do organu z wnioskiem o umożliwienie wglądu do akt, zaś akta te zostały udostępnione 24 lutego 2022 r. Najpóźniej zatem w tym dniu ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi, a siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upłynął 3 marca 2022 r.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela przy tym stanowiska wnoszącego zażalenie, że ustanie przyczyny uchybienia terminu nastąpiło (najwcześniej) w momencie odbioru przez skarżącego pisma od pełnomocnika ustanowionego z urzędu, w którym to pełnomocnik poinformował stronę o możliwości niezwłocznego skontaktowania się z nim celem złożenia dodatkowych wyjaśnień lub dowodów mogących mieć znaczenie w sprawie, tj. w dniu 4 marca 2022 r. Jeśli strona jest zastępowana przez pełnomocnika procesowego, termin siedmiodniowy liczy się od daty, gdy pełnomocnik dowiedział się o uchybieniu terminu i mógł dokonać zamierzonej czynności procesowej, natomiast bez znaczenia dla jego obliczenia jest data, w której sama strona dowiedziała się o osobie wyznaczonego pełnomocnika z urzędu czy też okoliczności związane z uzgadnianiem stanowiska w sprawie. Z momentem zapoznania się z aktami sprawy pełnomocnik posiadał niezbędne informacje umożliwiające sporządzenie skargi i jej wniesienie. Dodatkowo zauważyć trzeba, że dane kontaktowe D. O. znajdowały się w aktach sądowych I SPP/Wa 219/21, przy czym nie istniały przeszkody w zapoznaniu się z nimi i nawiązaniu kontaktu ze stroną przed udostępnieniem akt administracyjnych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie.

Podsumowując, skoro przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi ustała najpóźniej w dniu 24 lutego 2022 r., to siedmiodniowy termin na złożenie wniosku, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a., upływał z dniem 3 marca 2022 r. Dokonanie tej czynności 7 marca 2022 r. było spóźnione i uzasadniało odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na podstawie art. 88 P.p.s.a.

Ponadto, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia odpowiada wymogom wskazanym w art. 141 § 4 w zw. z art. 166 P.p.s.a., wskazując w sposób prawidłowy, wyczerpujący i przekonywujący przesłanki, które legły u podstaw zaskarżonego orzeczenia. Okoliczność, że skarżący nie zgadza się z rozstrzygnięciem nie oznacza wadliwości uzasadnienia.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.