Uzasadnienie
S. K. i M. K. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...], w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 2139/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M. K., wskazując, że nie była ona adresatem zarówno zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia organu pierwszej instancji, nie brała bowiem udziału w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, które adresowane było do S. K. Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał M. K. prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, o co wnosiła we wniosku z dnia 5 stycznia 2011 r. Pełnomocnik z urzędu - radca prawny K. J. dowiedział się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu w dniu 21 lutego 2011 r.
W dniu 9 marca 2011 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik z urzędu M. K. złożył w jej imieniu skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2010 r., odrzucającego jej skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
We wniosku pełnomocnik z urzędu podał, że miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy dopiero w dniu 2 marca 2011 r. Powołując się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2006 r., sygn. akt I FZ 198/06, wskazano, że dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym profesjonalny pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu 30 dni od zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Wobec tego pełnomocnik uznał, że termin do złożenia niniejszego wniosku w sprawie został zachowany.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2139/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek M. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, wskazując, że nie został dochowany 7 – dniowy termin zakreślony dla złożenia takiego wniosku.
Sąd wskazał, że za dzień ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 29 listopada 2010 r. o odrzuceniu skargi uznać należy datę, kiedy wyznaczony z urzędu pełnomocnik dowiedział się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem w sprawie, a w niniejszej sprawie nastąpiło to w dniu 21 lutego 2011 r. Zatem – zdaniem Sądu – termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej upływał w dniu 28 lutego 2011 r. Tym samym wniosek złożony w dniu 9 marca 2011 r. Sąd uznał za spóźniony.
Na to postanowienie zażalenie złożyli S. K. i M. K. podnosząc, że nie ponoszą winy za uchybienia ustanowionego w sprawie radcy prawnego.
Na wskazane postanowienie zażalenie złożył także w imieniu M. K. jej pełnomocnik z urzędu – radca prawny K. J. – podnosząc, że Sąd wydając zaskarżone postanowienie nie uwzględnił treści art. 177 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przewidującego 30 – dniowy termin do wniesienia skargi.
Podniesiono, że w przypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, za dzień, w którym ustała przyczyna do wniesienia skargi kasacyjnej należy uznać dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia kasacji (co może nastąpić dopiero po zapoznaniu się z aktami sprawy), nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie.
Wskazano także na brzmienie art. 87 § 4 powołanej wyżej ustawy oraz podniesiono, że przyjmując za trafne stanowisko Sądu pierwszej instancji faktycznie należałoby przyjąć, iż ustanowiony pełnomocnik z urzędu ma 7 dni na sporządzenie skargi kasacyjnej, w sytuacji, gdy pełnomocnik ustanowiony z wyboru na dokonanie tej samej czynności ma dni trzydzieści. To zaś stawiałoby w uprzywilejowanej sytuacji pełnomocników ustanawianych w drodze wyboru, w stosunku do pełnomocników wyznaczonych z urzędu, co stanowi dyskryminację i nierówność wobec prawa oraz w dostępie do sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
zgodnie z art. 87 § 4 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strona powinna wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W przedmiotowej sprawie czynnością tą jest wniesienie skargi kasacyjnej, dla której ustawodawca zakreślił w art. 177 § 1 tej ustawy trzydziestodniowy termin. Natomiast stosownie do art. 175 § 1 ustawy dla sporządzenia skargi kasacyjnej zastrzeżono przymus adwokacko-radcowski. W przypadku, gdy strony nie stać na pełnomocnika z wyboru, ma ona prawo wystąpić do sądu o ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu. Czynność ta nie wstrzymuje jednak biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, który przeważnie upływa bezskutecznie, zanim postępowanie wpadkowe w przedmiocie prawa pomocy zostanie zakończone.
W przypadku uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej konieczne jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej z uwzględnieniem faktu, że przeszkoda w postaci braku profesjonalnego pełnomocnika ustała z dniem, w którym pełnomocnik został powiadomiony, że został w danej sprawie ustanowiony (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2010 r. sygn. akt II FZ 409/10).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącej ma rację stwierdzając, że literalne stosowanie art. 87 § 4 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi doprowadziłoby do sytuacji, w której pełnomocnik z urzędu miałby zaledwie siedem dni na wniesienie skargi kasacyjnej, co w praktyce całkowicie podważałoby istotę prawa pomocy w tym zakresie. Ponadto doszłoby do naruszenia konstytucyjnego prawa do sądu poprzez warunkowanie terminu wniesienia środka zaskarżenia statusem majątkowym strony.
Dodatkowo przyjęcie takiego założenia prowadziłoby do ograniczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej do siedmiu dni, liczonego od momentu, w którym mógł on zaznajomić się ze sprawą, co mogłoby uniemożliwić sporządzenie prawidłowo skonstruowanej skargi kasacyjnej. Ponadto stawiałoby to w uprzywilejowanej sytuacji pełnomocników ustanowionych w drodze wyboru, którzy na czynności związane ze sporządzeniem i wniesieniem skargi kasacyjnej dysponują trzydziestoma dniami (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II FZ 610/10).
Uznać zatem należy, że pełnomocnik skarżącej ma rację wskazując na obiektywne trudności, które wiązałyby się z koniecznością wniesienia skargi kasacyjnej w siedmiodniowym w rzeczywistości terminie, wynikającym ze ścisłego stosowania art. 87 § 4 powołanej ustawy, nakazującym dokonanie spóźnionej czynności równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu.
Wobec tego – mając na uwadze treść art. 177 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej należy uznać, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu wraz ze skargą kasacyjną wynosi 30 dni od dnia w którym pełnomocnik dowiedział się o swoim umocowaniu.
Z powyższego wynika, że skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej dowiedział się o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu M. K. w dniu 21 lutego 2011 r. zatem wskazany powyżej trzydziestodniowy termin upłynął w dniu 23 marca 2011 r., a tym samym wniesiony wraz ze skargą kasacyjną w dniu 9 marca 2011 r. (data stempla pocztowego) wniosek o przywrócenie terminu do złożenia tejże skargi, złożony został w terminie.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.